 |
| Bầu cử Mỹ 2024: Khi hai chính đảng cạnh tranh ở cả tòa án (Ảnh: AP). |
Cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ năm 2020 đã chứng kiến hàng chục thách thức pháp lý từ ứng viên thua cuộc, cựu Tổng thống Donald Trump thuộc đảng Cộng hòa, và sau đó đã bị các tòa án bác bỏ nhanh chóng.
Năm nay, cuộc đua gay cấn vào Nhà Trắng giữa vị cựu Tổng thống và ứng viên đảng Dân chủ Kamala Harris cũng đã tạo ra một làn sóng kiện tụng từ cả hai phe ngay trước thềm bầu cử.
Theo đó, đảng Dân chủ cho rằng, đảng Cộng hòa đang dọn đường để ông Trump phản đối kết quả nếu thua, và tuyên bố giành chiến thắng như ông đã làm cách đây bốn năm. "Trump sử dụng việc kiện tụng để xây dựng cấu trúc khiếu nại, nhằm tạo điều kiện cho ông tuyên bố mình là nạn nhân trong khi ông này đã thất bại một cách rõ ràng", Marc Elias, luật sư bầu cử hàng đầu của đảng Dân chủ, viết trên X.
Ngược lại, đảng Cộng hòa cho biết, họ đưa ra các vụ kiện với lý do "chính trực bầu cử", khi ông Trump cáo buộc rằng cách duy nhất bà Harris có thể chiến thắng vào thứ Ba (5/11) là nếu đảng Dân chủ "gian lận". "Tôi hiểu rõ hơn ai hết, những hành vi gian lận và thủ đoạn mà đảng Dân chủ đã thực hiện trong cuộc bầu cử Tổng thống năm 2020", ông viết trên Truth Social.
Cựu Tổng thống Trump, 78 tuổi, chưa bao giờ thừa nhận cuộc bầu cử mà ông thua trước Joe Biden, và một thất bại lần này có thể mở đường khiến cho ông này bị đưa ra xét xử với các cáo buộc liên bang và tiểu bang về âm mưu lật ngược kết quả bầu cử năm 2020.
Ủy ban Quốc gia Đảng Cộng hòa (RNC), do con dâu của ông Trump là Lara đồng Chủ tịch, đã đệ trình hơn 130 vụ kiện, chủ yếu tập trung vào bảy bang chiến địa có thể quyết định kết quả bầu cử: Arizona, Georgia, Michigan, Nevada, North Carolina, Pennsylvania và Wisconsin.
Theo đó, các vụ kiện của RNC và các nhóm đồng minh đã nhắm vào các quy trình đếm phiếu, máy bầu cử, đăng ký cử tri, phiếu bầu vắng mặt, việc chứng nhận kết quả và hàng loạt các vấn đề khác. Đảng Cộng hòa đặc biệt chú trọng ngăn chặn việc công dân không phải người Mỹ đi bầu, dù các nhóm giám sát nói rằng đây là hiện tượng rất hiếm gặp. Tại một số bang, họ đã nhắm vào các quy định về phiếu bầu qua thư, việc mà đảng Dân chủ từ lâu đã sử dụng với tỷ lệ cao hơn nhiều so với đảng Cộng hòa.
Bên cạnh đó, đảng Dân chủ cũng đã đệ trình hàng chục vụ kiện của riêng mình, nhằm bảo vệ quyền bỏ phiếu qua thư, phiếu bầu ở nước ngoài và tăng số lượng hộp gửi phiếu. Họ đã huy động một đội ngũ luật sư đông đảo nhằm giải quyết các tranh chấp trước và sau bầu cử.
Ông David Becker, Giám đốc điều hành Trung tâm Đổi mới và Nghiên cứu bầu cử, cho biết, nhiều vụ kiện của đảng Cộng hòa trước bầu cử, hầu hết đã bị bác bỏ, không nhằm làm rõ quy tắc bỏ phiếu mà để “tạo nền tảng cho những cáo buộc rằng cuộc bầu cử đã bị gian lận”. “Chúng ta sẽ thấy những cáo buộc này được khơi lại, tùy vào kết quả bầu cử”.
 |
| Cuộc đua gay cấn vào Nhà Trắng giữa vị cựu Tổng thống và ứng viên đảng Dân chủ Kamala Harris đã tạo ra một làn sóng kiện tụng từ cả hai phe ngay trước thềm bầu cử (Ảnh: Getty Images). |
Ngoài ra, nỗ lực pháp lý của đảng Cộng hòa lần này đã được tổ chức tốt hơn bốn năm trước, khi được dẫn dắt một cách lộn xộn bởi luật sư riêng của ông Trump, Rudy Giuliani. Được biết, ông Giuliani, cựu Thị trưởng New York, cuối cùng đã bị truy tố tại bang Georgia và Arizona vì những nỗ lực làm sai lệch kết quả bầu cử, và bị buộc phải nộp gần 150 triệu USD vì phỉ báng hai nhân viên kiểm phiếu.
"Vào năm 2020, Trump có một nhóm luật sư hỗn tạp, nhiều người thiếu kiến thức pháp lý nhưng lại tràn đầy các giả thuyết âm mưu hoang đường", Donald Nieman, giáo sư lịch sử tại Đại học Binghamton, nhận xét.
Một số vụ kiện trước bầu cử nổi bật nhất đã diễn ra tại Georgia, nơi Tổng thống Biden đã thắng ông Trump với cách biệt chưa đến 12,000 phiếu vào năm 2020, và các thành viên hội đồng bầu cử thân Trump đã tìm cách thực thi các quy tắc mới. Sau đó, các tòa án tại Georgia đã chặn các thay đổi này, bao gồm một quy định yêu cầu đếm tay phiếu bầu và một quy định khác trao quyền cho các thành viên hội đồng từ chối chứng nhận kết quả.
Derek Muller, giảng viên Luật bầu cử tại Đại học Notre Dame, cho biết, số phiếu bị ảnh hưởng bởi mỗi vụ kiện trước bầu cử là “rất nhỏ” – từ 1,000 đến 2,000 cử tri hoặc phiếu bầu. Đồng thời, "nếu cuộc bầu cử rất sát nút, như năm 2000 tại Florida chỉ quyết định bởi 537 phiếu, thì mọi thứ đều quan trọng", ông Muller nói khi nhắc đến chiến thắng của George W. Bush trước Al Gore của đảng Dân chủ.
Tòa án Tối cao, vốn do phe bảo thủ chiếm ưu thế, đã từng giải quyết tranh chấp kiểm phiếu trong cuộc bầu cử năm 2000 có lợi cho Bush và lần này có thể lại tiếp tục đóng vai trò như vậy. Tòa án cấp cao nhất thường đứng ngoài các chiến dịch tranh cử, nhưng hôm thứ Tư vừa qua đã can thiệp, cho phép bang Virginia do đảng Cộng hòa lãnh đạo loại bỏ khoảng 1,600 người khỏi danh sách cử tri vì bị cho là không phải công dân Mỹ.
