Bảo hiểm thất nghiệp – Trụ cột an sinh xã hội trong bối cảnh chính quyền hai cấp

Vai trò then chốt của bảo hiểm thất nghiệp

Trong hệ thống an sinh xã hội, bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) giữ vai trò đặc biệt quan trọng, không chỉ là công cụ hỗ trợ người lao động khi mất việc mà còn góp phần ổn định thị trường lao động, bảo đảm an sinh xã hội bền vững. Thực tế cho thấy, chỉ trong 6 tháng đầu năm 2025, số người tham gia bảo hiểm thất nghiệp đã đạt 15,354 triệu người, tăng gần 389 nghìn người so với cùng kỳ năm trước.

Điều này cho thấy niềm tin ngày càng lớn của người lao động và doanh nghiệp đối với chính sách. BHTN không chỉ giúp người lao động giảm gánh nặng tài chính trong giai đoạn khó khăn mà còn hỗ trợ học nghề, chuyển đổi việc làm – yếu tố thiết yếu để thích ứng với biến động của thị trường.

Theo báo cáo tại hội nghị trực tuyến toàn quốc sơ kết 6 tháng đầu năm của Bảo hiểm xã hội Việt Nam, chính sách bảo hiểm thất nghiệp đã đạt được nhiều kết quả tích cực: 389.247 quyết định hưởng trợ cấp thất nghiệp được ban hành. 8.014 người lao động được hỗ trợ học nghề, tái hòa nhập thị trường lao động. Quyền lợi của người tham gia được bảo đảm đầy đủ, kịp thời, không để xảy ra tình trạng gián đoạn chi trả.

Cùng với đó, hệ thống BHXH Việt Nam đã linh hoạt triển khai nhiều giải pháp, đảm bảo hoạt động không bị ảnh hưởng bởi quá trình chuyển đổi sang mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Chính quyền hai cấp và yêu cầu đối với chính sách bảo hiểm thất nghiệp

Việc triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp đặt ra nhiều thách thức mới cho hệ thống BHXH. Các địa phương cần vừa ổn định tổ chức bộ máy, vừa bảo đảm chi trả kịp thời các chế độ BHTN cho người lao động.

Các chỉ đạo nhấn mạnh: Tăng cường tham mưu cấp ủy, chính quyền địa phương để đưa chỉ tiêu phát triển người tham gia bảo hiểm thất nghiệp vào kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội.

Khắc phục tình trạng chậm đóng, trốn đóng BHTN, nhất là tại các doanh nghiệp nhỏ, dễ bị ảnh hưởng bởi biến động kinh tế.

Đẩy mạnh truyền thông chính sách, giúp người lao động hiểu rõ quyền lợi khi tham gia, đặc biệt là những điểm mới trong Luật Bảo hiểm xã hội 2024 có hiệu lực từ 1/7/2025.

Trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp phải sáp nhập, giải thể hoặc thu hẹp quy mô, BHTN càng khẳng định giá trị nhân văn: Người lao động không chỉ được hưởng trợ cấp thất nghiệp hằng tháng, mà còn có cơ hội được đào tạo nghề, chuyển đổi việc làm. Các trung tâm dịch vụ việc làm trở thành cầu nối, giúp người lao động thất nghiệp nhanh chóng quay lại thị trường lao động.

Chính sách này không chỉ giảm áp lực xã hội, mà còn tạo động lực phát triển nguồn nhân lực, bảo đảm cân đối cung – cầu lao động trong dài hạn.

Hoàn thiện khung pháp lý và quản trị Quỹ BHTN

Một điểm đáng chú ý trong năm 2025 là việc thực hiện Luật Bảo hiểm xã hội (sửa đổi) và Luật Bảo hiểm y tế. Đối với BHTN, điều này đồng nghĩa với việc: Siết chặt quản lý, ngăn chặn trục lợi quỹ bảo hiểm thất nghiệp; Đầu tư, quản lý Quỹ BHTN minh bạch, an toàn, bảo đảm khả năng chi trả bền vững; Ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong giải quyết chế độ để rút ngắn thời gian xử lý, tạo thuận lợi tối đa cho người lao động.

Việc hoàn thiện khung pháp lý và tăng cường hiệu quả quản lý quỹ BHTN là nền tảng để chính sách đi vào thực chất, phát huy đúng vai trò “bệ đỡ” an sinh.

Công tác truyền thông chính sách BHTN đã được đẩy mạnh với nhiều hình thức: Hội nghị, đối thoại trực tiếp với doanh nghiệp; Tuyên truyền nhóm nhỏ tại khu dân cư, khu công nghiệp, giải đáp kịp thời thắc mắc; Tận dụng nền tảng số, mạng xã hội để lan tỏa nhanh, rộng và hiệu quả.

Nhờ vậy, người lao động nắm bắt rõ quyền lợi, doanh nghiệp hiểu trách nhiệm đóng góp, từ đó diện bao phủ BHTN ngày càng được mở rộng.

Giám đốc BHXH Việt Nam Lê Hùng Sơn nhấn mạnh, để bảo đảm BHTN thực sự là “điểm tựa” an sinh, toàn ngành cần tập trung: Mở rộng diện bao phủ – đưa chỉ tiêu phát triển người tham gia BHTN thành mục tiêu kinh tế – xã hội của địa phương; Tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm vi phạm – chậm đóng, trốn đóng, gian lận, trục lợi chính sách; Cải cách thủ tục hành chính – đơn giản, thuận tiện, rút ngắn thời gian giải quyết chế độ; Nâng cao chất lượng dịch vụ công – gắn kết chặt chẽ giữa cơ quan BHXH với doanh nghiệp, người lao động; Ứng dụng chuyển đổi số – kết nối dữ liệu liên thông, đảm bảo chính xác, minh bạch và kịp thời.

Bảo hiểm thất nghiệp ngày càng khẳng định vị thế trụ cột trong hệ thống an sinh xã hội Việt Nam. Trong bối cảnh mô hình chính quyền hai cấp được triển khai, chính sách này không chỉ bảo đảm quyền lợi của hàng triệu người lao động mà còn góp phần ổn định kinh tế – xã hội, tạo nền tảng phát triển bền vững.

Việc duy trì quỹ BHTN ổn định, quản lý minh bạch và mở rộng diện bao phủ sẽ là yếu tố quyết định để bảo hiểm thất nghiệp tiếp tục phát huy vai trò “tấm lưới an sinh” vững chắc cho người lao động trong giai đoạn nhiều biến động hiện nay.