70–80% sinh viên có việc làm sau tốt nghiệp: Thành công thật hay chỉ là bề nổi?

Theo thông tin từ Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội, sự cải thiện rõ rệt về tỷ lệ việc làm gắn liền với xu hướng tăng cường kết nối giữa cơ sở đào tạo nghề và doanh nghiệp. Nếu giai đoạn 2019–2020, mỗi năm chỉ có khoảng 300–400 doanh nghiệp tham gia hợp tác, thì đến cuối năm 2025, con số này đã vượt mốc 1.000. Mối liên kết không còn dừng ở tuyển dụng mà mở rộng sang đặt hàng đào tạo, tham gia xây dựng chương trình, hỗ trợ thiết bị và đánh giá đầu ra.

Cách tiếp cận này giúp đào tạo nghề tiệm cận hơn với nhu cầu thực tế, góp phần nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo của Thủ đô lên gần 75,5% vào năm 2025, trong đó khoảng 55% có bằng cấp, chứng chỉ. Tuy nhiên, nếu nhìn sâu hơn, con số 70–80% có việc làm sau tốt nghiệp vẫn cần được “giải mã” về chất lượng việc làm, tính bền vững và mức thu nhập – những yếu tố phản ánh thực chất hiệu quả đào tạo.

Một thực tế đáng lưu ý là trong bối cảnh chuyển đổi số và cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, nhu cầu lao động không chỉ dừng ở “có việc làm” mà còn đòi hỏi kỹ năng thích ứng nhanh, tư duy công nghệ và khả năng học tập suốt đời. Điều này đặt áp lực không nhỏ lên hệ thống giáo dục nghề nghiệp, vốn lâu nay vẫn chịu định kiến là lựa chọn “thứ yếu” so với giáo dục đại học.

Bên cạnh đó, câu chuyện phân luồng học sinh sau trung học cơ sở vẫn là điểm nghẽn. Dù các chính sách đã khuyến khích học sinh không vào lớp 10 trung học phổ thông chuyển hướng sang học nghề, nhưng trên thực tế, tâm lý xã hội và định hướng gia đình vẫn khiến nhiều em chưa mạnh dạn lựa chọn con đường này. Điều này dẫn đến tình trạng mất cân đối trong cơ cấu đào tạo và lãng phí nguồn lực.

Ở góc độ chính sách, việc mở rộng quy mô tuyển sinh với khoảng 110.000 chỉ tiêu mỗi năm ở hơn 300 ngành nghề cho thấy nỗ lực lớn của Hà Nội trong phát triển giáo dục nghề nghiệp. Tuy nhiên, nếu không đi kèm với kiểm soát chất lượng và dự báo nhu cầu thị trường, nguy cơ “thừa số lượng, thiếu chất lượng” hoàn toàn có thể xảy ra.

Rõ ràng, những kết quả đạt được mới chỉ là bước đầu. Để giáo dục nghề nghiệp thực sự trở thành trụ cột trong phát triển nguồn nhân lực, Hà Nội cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế gắn kết “ba nhà” – nhà trường, doanh nghiệp và cơ quan quản lý; đồng thời đổi mới mạnh mẽ chương trình đào tạo theo hướng linh hoạt, cập nhật công nghệ và sát với nhu cầu thị trường.

Quan trọng hơn, cần thay đổi nhận thức xã hội về giá trị của giáo dục nghề nghiệp, coi đây không phải là “lối rẽ” mà là một lựa chọn bình đẳng, có chất lượng và triển vọng phát triển bền vững. Chỉ khi đó, những con số 70–80% có việc làm mới thực sự phản ánh một nền đào tạo nghề hiệu quả và có chiều sâu.