Xung đột Trung Đông làm dấy lên lo ngại khủng hoảng lương thực toàn cầu

Nhà kinh tế trưởng của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc, ông Maximo Torero nhận định, xung đột đang diễn ra tại Trung Đông có nguy cơ làm gia tăng đáng kể rủi ro đối với an ninh lương thực toàn cầu, nhất là tại các quốc gia phụ thuộc lớn vào nhập khẩu lương thực, phân bón và năng lượng.

Theo ông Torero, diễn biến hiện nay đã bộc lộ rõ những điểm yếu mang tính cấu trúc của nhiều nền kinh tế – đặc biệt là các quốc gia có năng lực sản xuất nội địa hạn chế và phụ thuộc vào các tuyến cung ứng bên ngoài.

“Ranh giới thực sự không chỉ nằm giữa các quốc gia giàu và nghèo, mà giữa những nước có khả năng dự trữ và tự chủ nguồn cung với những nước không có,” ông nhấn mạnh.

Nguy cơ gián đoạn từ các tuyến vận tải chiến lược

Trong thông báo gần đây, FAO cảnh báo tình trạng gián đoạn tại Eo biển Hormuz – một trong những tuyến hàng hải quan trọng nhất thế giới – không chỉ ảnh hưởng đến nguồn cung năng lượng mà còn tác động trực tiếp đến sản xuất nông nghiệp toàn cầu.

Sự gián đoạn này có thể làm gia tăng chi phí đầu vào, từ nhiên liệu đến phân bón, qua đó gây áp lực lên giá thành sản xuất nông nghiệp và chuỗi cung ứng lương thực.

FAO chỉ ra các khu vực dễ bị tổn thương nhất bao gồm một số quốc gia tại Vùng Vịnh, Nam Á và khu vực châu Phi cận Sahara.

Tại những khu vực này, các cú sốc về giá năng lượng và phân bón có thể ngay lập tức ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, đặc biệt trong các mùa vụ gieo trồng quan trọng.

Đối với các quốc gia thu nhập thấp, vốn đã sử dụng hạn chế các yếu tố đầu vào nông nghiệp, ngay cả những gián đoạn nhỏ cũng có thể gây sụt giảm sản lượng nghiêm trọng, làm gia tăng nguy cơ thiếu hụt lương thực.

Nguy cơ lan rộng thành khủng hoảng chi phí sinh hoạt

Song song đó, Liên minh châu Phi cùng các đối tác quốc tế cảnh báo xung đột tại Trung Đông đang đặt nhiều nền kinh tế châu Phi trước nguy cơ nghiêm trọng.

Trong báo cáo chung với Ủy ban Kinh tế Liên hợp quốc về châu Phi, Ngân hàng Phát triển châu Phi và Chương trình Phát triển Liên hợp quốc, các tổ chức này cho rằng nếu xung đột kéo dài và tiếp tục làm gián đoạn các tuyến vận tải, năng lượng và nguồn cung phân bón, nguy cơ suy giảm tăng trưởng tại châu Phi sẽ gia tăng đáng kể.

Đáng lo ngại hơn, cú sốc thương mại ban đầu có thể nhanh chóng chuyển thành khủng hoảng chi phí sinh hoạt, khi giá năng lượng và lương thực đồng loạt tăng cao.

Chi phí vận chuyển, phí bảo hiểm, biến động tỷ giá và điều kiện tài chính thắt chặt được dự báo sẽ tiếp tục làm trầm trọng thêm áp lực đối với các nền kinh tế dễ tổn thương.

Các tổ chức quốc tế nhấn mạnh, trong bối cảnh hiện nay, các quốc gia cần chủ động triển khai các giải pháp nhằm nâng cao khả năng chống chịu của hệ thống lương thực.

Trong đó, các ưu tiên bao gồm củng cố an ninh năng lượng, mở rộng dư địa chính sách tài khóa – tiền tệ, đồng thời thiết lập các cơ chế an toàn tài chính để ứng phó với các cú sốc từ bên ngoài.

Nếu không có biện pháp kịp thời, những biến động địa chính trị hiện nay có thể nhanh chóng lan rộng, tạo ra áp lực lớn lên hệ thống lương thực toàn cầu và tác động mạnh nhất đến các nhóm dân cư dễ bị tổn thương.