Xuất khẩu nông, lâm, thủy sản quý I/2026 tăng gần 6%, giá nhiều mặt hàng giảm

Giá giảm khiến nhiều mặt hàng chủ lực hụt giá trị

Bức tranh xuất khẩu nông, lâm, thủy sản trong quý I/2026 ghi nhận những tín hiệu đan xen khi tăng trưởng kim ngạch vẫn được duy trì, song hiệu quả lại chịu sức ép từ xu hướng giảm giá trên thị trường quốc tế.

Thông tin tại họp báo thường kỳ Bộ Nông nghiệp và Môi trường sáng 1/4, ông Trần Gia Long, Phó Vụ trưởng Vụ Kế hoạch - Tài chính (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết, trong tháng 3/2026, kim ngạch xuất khẩu toàn ngành ước đạt 6,02 tỷ USD, tăng 47,8% so với tháng trước nhưng giảm 1,5% so với cùng kỳ năm 2025. Lũy kế ba tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 16,69 tỷ USD, tăng 5,9% so với cùng kỳ năm trước. Theo đó, tăng trưởng vẫn được duy trì, tuy nhiên chất lượng tăng trưởng chịu ảnh hưởng khi giá nhiều mặt hàng xuất khẩu giảm.

Xét theo nhóm ngành, nông sản đạt 8,93 tỷ USD, tăng 4,1%; thủy sản đạt 2,62 tỷ USD, tăng 13,3%. Lĩnh vực chăn nuôi ghi nhận mức tăng 54,3% nhưng quy mô còn nhỏ, trong khi lâm sản giảm 2,4%. Đáng chú ý, nhóm đầu vào phục vụ sản xuất tăng tới 56,7%.

Xuất khẩu nông, lâm, thủy sản quý I/2026 tăng gần 6%, giá nhiều mặt hàng giảm

Về thị trường, châu Á tiếp tục là khu vực xuất khẩu lớn nhất, chiếm 45,1% thị phần và tăng 15,3%. Ngược lại, xuất khẩu sang châu Mỹ giảm 3,4%, còn châu Phi giảm 29%. Ba thị trường lớn nhất của Việt Nam gồm Trung Quốc (22,1%), Hoa Kỳ (18,3%) và Nhật Bản (7,1%). Trong đó, xuất khẩu sang Trung Quốc tăng mạnh 37,6%, tiếp tục là động lực tăng trưởng chính. Nhật Bản tăng nhẹ, trong khi thị trường Hoa Kỳ giảm 5,2%.

Đáng chú ý, quý I/2026 tiếp tục ghi nhận tình trạng sản lượng tăng nhưng giá trị giảm ở một số mặt hàng chủ lực. Cụ thể, xuất khẩu cà phê tăng 12,6% về khối lượng nhưng giảm 6,4% về giá trị do giá bình quân chỉ đạt khoảng 4.697 USD/tấn, giảm gần 17%. Tương tự, mặt hàng gạo có sản lượng gần như đi ngang (tăng 0,2%) nhưng giá trị giảm 7,8% do giá xuất khẩu giảm khoảng 8%. Philippines vẫn là thị trường tiêu thụ lớn nhất, trong khi xuất khẩu sang Trung Quốc tăng đáng kể.

Các mặt hàng như cao su và hạt tiêu duy trì tăng trưởng về lượng nhưng giá xuất khẩu lần lượt giảm 5,1% và 5,9%. Hạt điều giảm nhẹ cả về lượng và giá trị; chè giảm sản lượng nhưng giá tăng. Trong khi đó, rau quả là điểm sáng khi tăng trưởng 32,1%, chủ yếu nhờ thị trường Trung Quốc.

Những diễn biến này cho thấy xu hướng giảm giá đang ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả xuất khẩu, dù tổng kim ngạch vẫn duy trì mức tăng.

Phân hóa giữa các ngành, yêu cầu nâng cao giá trị gia tăng

Theo ông Trần Gia Long, sự phân hóa giữa các ngành hàng và thị trường ngày càng rõ nét trong quý I/2026. Trong đó, thủy sản tiếp tục duy trì đà tăng trưởng 13,3%, với các thị trường chủ lực gồm Trung Quốc, Nhật Bản và Hoa Kỳ. Tuy nhiên, xuất khẩu sang Hoa Kỳ vẫn giảm nhẹ.

Ngược lại, ngành gỗ và sản phẩm gỗ giảm 3,5%, chủ yếu do nhu cầu suy yếu từ thị trường Hoa Kỳ – nơi chiếm tỷ trọng lớn trong xuất khẩu. Dù vậy, xuất khẩu sang Trung Quốc và Nhật Bản đang có dấu hiệu phục hồi.

Ở chiều tích cực, nhóm rau quả và một số thị trường mới nổi ghi nhận mức tăng trưởng cao, cho thấy dư địa mở rộng còn lớn nếu được khai thác hiệu quả.

Phát biểu tại họp báo, ông Phùng Đức Tiến - Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhấn mạnh, dù đối mặt với nhiều khó khăn, ngành nông nghiệp vẫn giữ vai trò là trụ đỡ của nền kinh tế. Kết quả này đến từ nền tảng tái cơ cấu ngành trong nhiều năm qua, cùng với sự tham gia của địa phương, doanh nghiệp và sự đồng hành của báo chí.

Ông Phùng Đức Tiến cho biết, tổng kim ngạch xuất khẩu 16,69 tỷ USD trong quý I tiếp tục là điểm sáng, đồng thời cơ cấu thị trường có sự chuyển dịch khi tỷ trọng thị trường Trung Quốc tăng, còn Hoa Kỳ giảm.

Bên cạnh đó, các chỉ tiêu môi trường có xu hướng cải thiện, đặc biệt trong kiểm soát ô nhiễm. Nhiều chương trình, dự án lớn đang được triển khai, gắn với hoàn thiện chính sách về tài nguyên, khoáng sản và ứng phó biến đổi khí hậu.

Lĩnh vực khoa học và công nghệ tiếp tục được đẩy mạnh với hơn 200 nhiệm vụ đang triển khai, nhằm giải quyết các bài toán lớn của ngành. Công tác tổ chức bộ máy cũng đang được kiện toàn, tạo nền tảng cho giai đoạn phát triển mới.

Về triển vọng, Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhận định một số mặt hàng như cà phê sẽ tiếp tục chịu áp lực về giá trong thời gian tới, đòi hỏi các giải pháp điều hành linh hoạt. Trong khi đó, thủy sản được kỳ vọng duy trì đà tăng trưởng, còn chăn nuôi có thể đạt quy mô gần 800 triệu USD trong năm 2026 và hướng tới mốc 1 tỷ USD vào năm 2027.

Trong thời gian tới, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ tiếp tục hoàn thiện các kịch bản tăng trưởng, triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm bảo đảm hoàn thành mục tiêu năm 2026, đồng thời tạo nền tảng cho giai đoạn 2026 - 2030.

Về cán cân thương mại, tháng 3/2026 ước đạt thặng dư 1,55 tỷ USD, tăng 90,9% so với tháng trước nhưng giảm 19,3% so với cùng kỳ năm trước. Lũy kế quý I, thặng dư đạt 4,78 tỷ USD, tăng 12%.

Trong bối cảnh cạnh tranh gia tăng và giá quốc tế biến động, việc nâng cao giá trị gia tăng, đa dạng hóa thị trường và cải thiện chất lượng sản phẩm sẽ là yếu tố then chốt để đảm bảo tăng trưởng bền vững cho xuất khẩu nông, lâm, thủy sản trong thời gian tới.