Theo số liệu từ Cục Hải quan, giá trị xuất khẩu hàng hóa trong gần 10 tháng qua đã tăng thêm khoảng 52 tỷ USD so với cùng kỳ 2024 – mức tăng đáng chú ý trong bối cảnh thương mại toàn cầu vẫn đối mặt nhiều biến động. Báo cáo của Bộ Công thương nhận định, đà tăng này chủ yếu nhờ các doanh nghiệp trong nước đẩy mạnh sản xuất và giao hàng trước thời điểm Mỹ áp dụng chính sách thuế quan mới. Cùng với đó, hoạt động khai khoáng và sản xuất điện phục hồi tích cực, góp phần củng cố năng lực cung ứng cho xuất khẩu.
Tuy nhiên, nửa đầu tháng 10 ghi nhận dấu hiệu chững lại khi kim ngạch xuất khẩu chỉ đạt 19,34 tỷ USD, giảm hơn 17% so với 15 ngày cuối tháng 9. Sự sụt giảm này phản ánh rõ tác động từ các chính sách bảo hộ mới của Mỹ, khiến nhu cầu nhập khẩu hàng Việt Nam chững lại trong ngắn hạn.
 |
| Xuất khẩu hàng hóa Việt Nam tăng tốc, hướng tới đích 405 tỷ USD. |
Dù vậy, nhiều tổ chức quốc tế vẫn bày tỏ lạc quan về triển vọng thương mại của Việt Nam. Trong báo cáo mới cập nhật, HSBC nâng dự báo tăng trưởng GDP năm 2025, cho rằng hoạt động thương mại – đặc biệt là xuất khẩu nhóm hàng điện tử – tiếp tục là động lực then chốt. Sản phẩm điện tử của Việt Nam xuất khẩu sang Mỹ trong quý III/2025 tăng gần 30% so với cùng kỳ, giúp thặng dư thương mại quý này gấp đôi so với nửa đầu năm.
Trong khi đó, xuất khẩu sang các thị trường truyền thống như châu Âu, Hàn Quốc và Nhật Bản cũng duy trì ổn định, còn các thị trường trong khối CPTPP và Trung Đông đang nổi lên như hướng đi mới cho hàng Việt.
Tuy nhiên, theo ông Vũ Minh Tâm, Trưởng phòng Tổng hợp Chính sách – Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công thương), các yếu tố rủi ro vẫn hiện hữu, trong đó đáng chú ý là xu hướng gia tăng các biện pháp phòng vệ thương mại, căng thẳng địa chính trị và các rào cản phi thuế quan. Tính đến hết tháng 9/2025, Việt Nam đã phải ứng phó với gần 20 vụ kiện phòng vệ thương mại mới, chủ yếu tại Mỹ và EU. Mỗi vụ việc có thể tiêu tốn chi phí pháp lý lên tới hàng chục tỷ đồng – gánh nặng lớn với doanh nghiệp vừa và nhỏ.
Ngoài ra, các yêu cầu về phát triển bền vững, “xanh hóa” chuỗi cung ứng và minh bạch lao động đang ngày càng trở thành điều kiện bắt buộc để hàng Việt Nam duy trì chỗ đứng tại các thị trường lớn. Đây vừa là áp lực, vừa là cơ hội để doanh nghiệp chuyển đổi mô hình sản xuất, đáp ứng tiêu chuẩn toàn cầu.
Trong nước, nền tảng xuất khẩu vẫn phụ thuộc nhiều vào khu vực FDI và nhóm mặt hàng công nghệ cao. Báo cáo thẩm tra Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2025 chỉ rõ, dù xuất khẩu duy trì đà tăng, nhưng động lực từ tiêu dùng và đầu tư trong nước chưa thực sự mạnh, khiến tăng trưởng chung thiếu sự cân bằng.
Các chuyên gia cho rằng, việc tận dụng hiệu quả 17 hiệp định thương mại tự do (FTA) mà Việt Nam đã ký kết với hơn 60 đối tác sẽ là chìa khóa để duy trì đà tăng trưởng xuất khẩu. Đặc biệt, trong bối cảnh kinh tế toàn cầu tiếp tục nhiều bất định, việc đa dạng hóa thị trường, phát triển sản phẩm giá trị gia tăng cao và chủ động thích ứng với “rào cản xanh” sẽ giúp xuất khẩu Việt Nam tiến gần hơn đến mục tiêu bền vững, hướng tới đích 405 tỷ USD trong năm nay.
