 |
| Trong bốn tháng đầu năm, tổng kim ngạch xuất khẩu của ngành dệt may Việt Nam đạt hơn 14,5 tỷ USD, tăng 4,3% so với cùng kỳ năm 2025. |
Nghịch lý con số: Giữ đỉnh thị phần nhưng thiếu đơn hàng
Báo cáo chiến lược từ Hiệp hội Dệt may Việt Nam (Vitas) cho thấy, tổng kim ngạch xuất khẩu 4 tháng đầu năm đạt 14,53 tỷ USD, tăng 4,3% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, ngành dệt sợi bứt phá mạnh mẽ khi mang về 2,62 tỷ USD (tăng 20,1%), còn hàng may mặc đạt 11,9 tỷ USD (tăng nhẹ 1,3%). Tại miếng bánh béo bở là thị trường Mỹ, Việt Nam tiếp tục khẳng định vị thế số 1 với 21,4% thị phần, bỏ xa các đối thủ bám đuổi như Bangladesh (11,1%) và Trung Quốc (8,7%).
Tuy nhiên, đằng sau những đỉnh cao thị phần là một thực tế khốc liệt. Tổng Giám đốc Công ty TNHH Tổng công ty Dệt may Miền Nam - Vinatex (VSC) Nguyễn Hùng Quý tiết lộ, sức mua toàn cầu sụt giảm khiến thông tin đơn hàng đổ về rất chậm, thậm chí xuất hiện tình trạng cắt giảm, hủy đơn. Dự kiến, lượng đơn hàng trong quý II sẽ sụt giảm mạnh từ 20% đến 25% so với cùng kỳ năm ngoái.
Chưa dừng lại ở đó, chuỗi cung ứng nguyên phụ liệu nhập khẩu từ Trung Quốc liên tục bị trễ hạn do đứt gãy. Doanh nghiệp bắt buộc phải ép tiến độ, tổ chức tăng ca kịch trần để kịp thời gian giao hàng bị đối tác rút ngắn.
Bài học xương máu từ năm 2022
Trước rủi ro thị trường đảo chiều đột ngột, các "ông lớn" trong ngành đã chủ động kích hoạt các kịch bản phòng vệ tài chính và sản xuất.
 |
| Một trong những biến số lớn nhất đe dọa mục tiêu 49 tỷ USD của ngành chính là căng thẳng địa chính trị lan rộng tại các khu vực Nga - Ukraine và Mỹ/Israel - Iran. |
"Bối cảnh hiện tại có quá nhiều điểm tương đồng với năm 2022, thời điểm 6 tháng đầu năm cực kỳ thuận lợi nhưng thị trường suy giảm lao dốc rất nhanh vào cuối năm." - Tổng Giám đốc Tập đoàn Dệt may Việt Nam (Vinatex) Cao Hữu Hiếu nhận định.
Theo lãnh đạo Vinatex, dù cả 12 đơn vị sợi trong hệ thống đều báo lãi trong tháng 4 nhờ tận dụng được nguồn bông giá rẻ tích trữ trong kho, nhưng làn sóng tăng trưởng này chỉ mang tính chất ngắn hạn. Do đó, mục tiêu xuất khẩu 49 tỷ USD cho cả năm 2026 đòi hỏi các đơn vị phải tăng tốc nâng cao quản trị, tiết giảm tối đa chi phí ngay trong quý II để làm bệ đỡ.
Tại các doanh nghiệp thành viên, chiến lược "khóa" chi phí đầu vào và chia nhỏ rủi ro đang được áp dụng triệt để. Bà Nguyễn Hồng Liên - Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Dệt may Huế cho biết, đơn vị đã lấy quản trị chi phí và chất lượng làm "trục xoay" cốt lõi. Với ngành sợi, công ty tuyệt đối không chốt đơn hàng số lượng quá lớn với một đối tác để tránh bị ép giá; đồng thời ưu tiên chia nhỏ đơn hàng cho nhóm khách hàng truyền thống có uy tín thanh toán cao.
Đối với mảng may mặc, dù đã có đơn hàng đến tháng 8 và đơn giá may gia công (CMT) có cải thiện, nhưng các đơn hàng xuất khẩu theo phương thức FOB (mua đứt bán đoạn) lại bị co hẹp biên lợi nhuận nghiêm trọng do chi phí vận chuyển, nguyên phụ liệu leo thang. Doanh nghiệp buộc phải chốt sớm giá sợi để cố định chi phí sản xuất vải mộc, chấp nhận từ chối các đơn hàng vượt quá năng lực để bảo toàn dòng tiền.
Áp lực địa chính trị bóp nghẹt biên lợi nhuận
Một trong những biến số lớn nhất đe dọa mục tiêu 49 tỷ USD của ngành chính là căng thẳng địa chính trị lan rộng tại các khu vực Nga - Ukraine và Mỹ/Israel - Iran. Hệ lụy trực tiếp là thị trường dầu mỏ bị thắt chặt, đẩy phụ phí và giá vận tải container toàn cầu tăng phi mã.
Phó Tổng Giám đốc Tổng công ty May Nhà Bè Đoàn Minh Đức thừa nhận, áp lực chi phí đầu vào tăng cao cùng các yêu cầu thay đổi chóng mặt từ đối tác buộc doanh nghiệp phải linh hoạt điều động máy móc, chuyển đổi liên tục giữa các dòng sản phẩm để giữ chân khách hàng.
Để tự cứu mình, giải pháp sống còn được ông Nguyễn Hùng Quý (VSC) nhấn mạnh là phải đa dạng hóa thị trường, từng bước giảm sự phụ thuộc vào thị trường Mỹ, chủ động thọc sâu sang các thị trường EU, Nhật Bản và tìm kiếm các đối tác mới nhằm bù đắp cho phần sản lượng bị thâm hụt.
