Việt Nam - Nhật Bản thúc đẩy hợp tác ODA theo 4 trụ cột chiến lược

Ngày 25/5, tại Hà Nội, Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương đã tiếp Phó Chủ tịch cấp cao Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA) Hayakawa Yuho nhằm trao đổi về định hướng hợp tác và triển khai các dự án sử dụng nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) của Nhật Bản tại Việt Nam trong thời gian tới.

Phát biểu tại buổi tiếp, Thứ trưởng Trần Quốc Phương đánh giá cao mối quan hệ hợp tác ngày càng thực chất, hiệu quả giữa Việt Nam và Nhật Bản, đặc biệt sau các chuyến thăm cấp cao của lãnh đạo hai nước.

Theo Thứ trưởng, Nhật Bản hiện tiếp tục là đối tác kinh tế hàng đầu của Việt Nam, giữ vị trí số một về cung cấp ODA và hợp tác lao động; đứng thứ ba về đầu tư, thứ tư về thương mại và du lịch.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương đã tiếp Phó Chủ tịch cấp cao Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA) Hayakawa Yuho. Ảnh Đức Minh

Đáng chú ý, trong năm tài khóa 2025, Việt Nam và Nhật Bản đã ký kết 3 thỏa thuận vay với tổng trị giá gần 90 tỷ Yên. Bộ Tài chính đánh giá cao sự phối hợp chặt chẽ của JICA trong quá trình đàm phán và triển khai các thỏa thuận này.

Thứ trưởng Trần Quốc Phương đề nghị cá nhân Phó Chủ tịch cấp cao JICA Hayakawa Yuho cùng JICA tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Bộ Tài chính và các cơ quan liên quan của Việt Nam nhằm thúc đẩy hợp tác ODA ngày càng hiệu quả, thiết thực hơn.

“Bộ Tài chính cam kết tiếp tục đồng hành, phối hợp chặt chẽ để triển khai hiệu quả các nội dung và dự án hợp tác trong thời gian tới”, Thứ trưởng nhấn mạnh.

Tại buổi làm việc, Phó Chủ tịch cấp cao JICA Hayakawa Yuho đã chia sẻ nhiều định hướng hợp tác mới giữa hai bên, tập trung vào 4 trụ cột chiến lược.

Thứ nhất là phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao gắn với khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số theo tinh thần các nghị quyết lớn của Đảng Cộng sản Việt Nam. Hiện JICA đang triển khai nhiều dự án như đào tạo kỹ sư công nghệ bán dẫn tại Đại học Việt Nhật và Đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội.

JICA cũng đang chuẩn bị khoản vay hỗ trợ chính sách liên quan đến chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo (AI) và nâng cao năng lực phân tích dữ liệu vệ tinh. Đồng thời, cơ quan này nghiên cứu khả năng hỗ trợ các chương trình du học tại Nhật Bản trong lĩnh vực AI, bán dẫn và xây dựng các cơ sở nghiên cứu khoa học tiên tiến tại Việt Nam.

Trụ cột thứ hai là phát triển công nghiệp hỗ trợ và tăng cường chuỗi cung ứng. Hai bên hiện đang đàm phán dự án Nhà máy nhiệt điện chu trình hỗn hợp Ô Môn 3 và cơ chế hỗ trợ xây dựng Nhà máy thủy điện tích năng Bắc Ái nhằm phục vụ phát triển năng lượng tái tạo.

Ngoài ra, Nhật Bản cũng xem xét hỗ trợ nâng cao hiệu quả hệ thống truyền tải và lưới điện thông qua cơ chế vay ưu đãi Step Loan.

Trụ cột thứ ba tập trung hỗ trợ hoàn thiện cơ chế, chính sách và nâng cao năng lực quản trị. JICA hiện triển khai các chương trình đào tạo cán bộ quản lý, cấp học bổng cho công chức trẻ; đồng thời nghiên cứu mô hình hỗ trợ nâng cao năng lực cho cán bộ địa phương sau sáp nhập bộ máy.

Bên cạnh đó, JICA cũng mong muốn hỗ trợ Việt Nam xây dựng hệ sinh thái toàn diện cho doanh nghiệp khởi nghiệp.

Trụ cột thứ tư là phát triển hạ tầng chiến lược. Ngoài các dự án đang triển khai, JICA đang nghiên cứu nhiều ý tưởng hợp tác như kéo dài tuyến Metro số 1 tại Thành phố Hồ Chí Minh, phát triển đường sắt đô thị tại Đà Nẵng, hỗ trợ miền Trung ứng phó thiên tai, mở rộng cảng Lạch Huyện và đầu tư hạ tầng kết nối quanh các sân bay.

Đánh giá về các đề xuất hợp tác, Thứ trưởng Trần Quốc Phương cho rằng 4 trụ cột mà JICA đưa ra hoàn toàn phù hợp với định hướng phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam trong giai đoạn mới.

Thứ trưởng đặc biệt đánh giá cao việc JICA nghiên cứu sâu các nghị quyết quan trọng của Đảng Cộng sản Việt Nam để xây dựng định hướng hợp tác phù hợp với nhu cầu phát triển thực tiễn.

Theo Thứ trưởng Trần Quốc Phương, Bộ Tài chính và JICA cần thống nhất các trụ cột hợp tác này để đưa vào chiến lược huy động vốn ODA trong 5 năm tới, đồng thời phối hợp với các bộ, ngành liên quan xác định danh mục dự án cụ thể cho kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030.