Vai trò nổi bật của dữ liệu thống kê địa phương trong xây dựng văn kiện Đại hội Đảng 2025-2030

Hội nghị triển khai, hướng dẫn xây dựng các chỉ tiêu kinh tế - xã hội phục vụ xây dựng văn kiện đại hội đảng bộ cấp tỉnh, cấp xã (mới) nhiệm kì 2025 - 2030 nhằm hướng dẫn xây dựng hệ thống chỉ tiêu kinh tế - xã hội phục vụ soạn thảo văn kiện Đại hội Đảng các cấp, giai đoạn 2025-2030.

Hội nghị được tổ chức dưới hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến tại Cục Thống kê, kết nối với nhiều địa phương, thể hiện cam kết của Chính phủ trong việc hoạch định chính sách dựa trên dữ liệu.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Thị Bích Ngọc phát biểu tại Hội nghị.

Bộ Tài chính thúc đẩy thống kê sát thực tiễn phục vụ soạn thảo văn kiện Đại hội Đảng

Phát biểu tại Hội nghị, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Thị Bích Ngọc nhấn mạnh vai trò then chốt của thống kê như một công cụ thiết yếu trong quản lý nhà nước và xây dựng chính sách phát triển. Thứ trưởng đặc biệt lưu ý nhu cầu ngày càng tăng đối với thông tin thống kê chất lượng cao, nhất là trong việc phục vụ xây dựng văn kiện Đại hội Đảng các cấp.

Theo Thứ trưởng, việc soạn thảo các văn kiện quan trọng này đòi hỏi một hệ thống dữ liệu thống kê toàn diện và vững chắc, phản ánh đầy đủ các lĩnh vực kinh tế, xã hội và môi trường. Dữ liệu này cần đảm bảo tính nhất quán, khả năng so sánh và đo lường, làm cơ sở đánh giá kết quả nhiệm kỳ trước, đồng thời xác định phương hướng, mục tiêu và chỉ tiêu phát triển cụ thể cho nhiệm kỳ tới.

Hội nghị tổ chức dưới hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến tại Cục Thống kê, kết nối với nhiều địa phương

Chuẩn bị cho nhiệm vụ quan trọng này, Bộ Tài chính đã chủ động và hiệu quả phối hợp với các bộ, ngành và địa phương. Sáng kiến này được triển khai theo Hướng dẫn số 32-HD/TBVK ngày 11/6/2025 của Tiểu ban Văn kiện Đại hội XIV của Đảng.

Dựa trên 28 chỉ tiêu kinh tế - xã hội cấp tỉnh được đề xuất, Cục Thống kê (thuộc Bộ Tài chính) đã tích cực tổng hợp và xây dựng chuỗi dữ liệu cho 34 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương mới sáp nhập trong giai đoạn 2010-2025. Bên cạnh đó, Cục cũng đã xây dựng kịch bản tăng trưởng cơ sở cho các địa phương này trong giai đoạn 2026-2030.

Hội nghị đã làm rõ nội dung cụ thể của một số chỉ tiêu kinh tế - xã hội chủ chốt dự kiến sử dụng trong văn kiện Đại hội Đảng cấp tỉnh và cấp xã giai đoạn 2025-2030. Đặc biệt, hội nghị đã cung cấp hướng dẫn chi tiết về cách hoàn thiện chuỗi dữ liệu giai đoạn 2010-2025, cũng như cách xác định chính xác chỉ tiêu mục tiêu giai đoạn 2025-2030 đối với các địa phương sáp nhập. Ngoài ra, các địa phương cũng được hướng dẫn đầy đủ về việc xây dựng mới chuỗi dữ liệu cấp xã, phục vụ đánh giá thực trạng kinh tế - xã hội hiện nay và xây dựng kế hoạch phát triển cho giai đoạn tiếp theo.

Các đại biểu tham dự hội nghị đã tích cực trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm quý báu và cùng thống nhất các phương pháp, cách thức triển khai hiệu quả. Nỗ lực tập thể này nhằm bảo đảm các định hướng chiến lược và chính sách phát triển của các cấp ủy Đảng ở địa phương được xây dựng trên nền tảng khoa học vững chắc và thực tiễn.

GRDP – Chỉ tiêu cốt lõi phản ánh sức khỏe kinh tế vùng

GRDP (Gross Regional Domestic Product) được định nghĩa là giá trị của tất cả sản phẩm và dịch vụ cuối cùng được tạo ra trên địa bàn một tỉnh hoặc thành phố trong khoảng thời gian nhất định, không bao gồm giá trị trung gian. GRDP phản ánh năng lực sản xuất của nền kinh tế nội vùng, là thước đo then chốt để đánh giá kết quả phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương.

GRDP được tính toán theo hai loại giá: giá hiện hành và giá so sánh, qua đó giúp đánh giá tốc độ tăng trưởng thực tế của nền kinh tế sau khi loại trừ yếu tố lạm phát.

Bà Nguyễn Thị Thu Hương - Phó Trưởng ban, Ban Hệ thống Tài khoản quốc gia

Để hỗ trợ quá trình lập kế hoạch phát triển, Cục Thống kê hướng dẫn xây dựng hai loại kịch bản:

Kịch bản cơ sở: Là kịch bản dự báo tăng trưởng trong điều kiện không có can thiệp chính sách mới, chỉ dựa trên các yếu tố xu thế, chu kỳ, mùa vụ và các yếu tố ngẫu nhiên từ chuỗi thời gian giai đoạn 2010–2024. Phương pháp mô hình hóa nhân tính được áp dụng để dự báo tăng trưởng GRDP theo ngành kinh tế cấp I, thuế sản phẩm trừ trợ cấp sản phẩm, và chỉ số giảm phát.

Kịch bản mục tiêu: Là kịch bản thể hiện tốc độ tăng trưởng kỳ vọng, phản ánh định hướng chiến lược của chính quyền địa phương và các giải pháp chính sách cụ thể để đạt mục tiêu. Kịch bản này gắn với mục tiêu trong các văn kiện Đại hội, như Đại hội Đảng bộ tỉnh/thành phố lần thứ XIV.

Việc xây dựng kịch bản tăng trưởng mục tiêu gồm 4 bước:

Bước 1: Đánh giá dữ liệu đầu vào, bao gồm năng lực sản xuất, chính sách hiện hành, và các yếu tố đặc thù của địa phương.

Bước 2: Xác định mức tăng trưởng kỳ vọng phù hợp, có tính đến yếu tố đột phá.

Bước 3: Đối chiếu mục tiêu dự báo với mục tiêu trong văn kiện Đại hội. Nếu không đạt, cần điều chỉnh yếu tố đầu vào; nếu vượt, cần đánh giá tính bền vững.

Bước 4: Hoàn thiện kịch bản mục tiêu và đưa ra nhóm giải pháp đồng bộ, gồm hạ tầng, chính sách đầu tư, nhân lực, chuyển đổi số và khoa học – công nghệ.

Bà Nguyễn Thị Thu Hương - Phó Trưởng ban, Ban Hệ thống Tài khoản quốc gia (Bộ Tài chính) cho biết việc xây dựng kịch bản tăng trưởng GRDP không chỉ đơn thuần là bài toán dự báo, mà còn là cơ sở để từng địa phương định hình chiến lược phát triển dài hạn. Thông qua phân tích số liệu, mô hình hóa và gắn kết với chính sách thực tiễn, các địa phương có thể chủ động xác định các lĩnh vực ưu tiên đầu tư, khơi thông nguồn lực và đề xuất cơ chế chính sách phù hợp với thực tiễn.

Với hướng dẫn kỹ thuật và phương pháp luận thống nhất từ Trung ương, các địa phương sẽ có công cụ bài bản để nâng cao hiệu quả quản trị phát triển, đảm bảo tính minh bạch, thực chứng và khả thi cho các mục tiêu kinh tế – xã hội giai đoạn 2026–2030.