Tuyên Quang đứng thứ 2 FTA Index: Từ ưu đãi thuế quan đến đơn hàng xuất khẩu

Sau hơn 22 năm hoạt động, Công ty Cổ phần Woodsland Tuyên Quang đã xây dựng được hệ thống sản xuất, chế biến gỗ phục vụ nhiều thị trường như Mỹ, Canada, Nhật Bản và châu Âu. Doanh nghiệp cũng tham gia chuỗi cung ứng của một số tập đoàn bán lẻ, nội thất lớn trên thế giới.

Con đường đi ra thị trường quốc tế của doanh nghiệp chế biến gỗ không chỉ dựa vào quy mô nhà máy hay năng lực sản xuất. Các thị trường nhập khẩu ngày càng đặt ra yêu cầu cao về nguồn gốc nguyên liệu, trách nhiệm môi trường, phát thải và tính minh bạch trong toàn bộ chuỗi cung ứng.

Ông Vũ Hải Bằng, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Woodsland, cho biết doanh nghiệp sử dụng nguyên liệu có nguồn gốc từ những khu rừng được quản lý bền vững; đồng thời đầu tư công nghệ, cải tiến quy trình sản xuất, tiết giảm chất thải và nâng hiệu quả sử dụng nguyên liệu. Một số giải pháp như sử dụng điện mặt trời, chuyển xe nâng chạy xăng sang xe điện cũng đang được triển khai.

Những thay đổi này cho thấy tận dụng FTA không dừng ở việc hưởng mức thuế ưu đãi. Doanh nghiệp muốn giữ được đơn hàng còn phải đáp ứng đồng thời các tiêu chuẩn về chất lượng, xuất xứ, môi trường và trách nhiệm xã hội. Đây chính là phần khó hơn, nhưng cũng quyết định khả năng tham gia lâu dài vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Ở lĩnh vực nông nghiệp, một số sản phẩm đặc trưng của Tuyên Quang như bưởi Xuân Vân, trà ổi, mật ong, hoa đu đủ đực đã được xuất khẩu trực tiếp sang Vương quốc Anh, bước đầu tận dụng cơ hội từ Hiệp định UKVFTA.

Đằng sau mỗi sản phẩm xuất khẩu là quá trình tổ chức lại sản xuất, kiểm soát chất lượng và hoàn thiện hồ sơ theo yêu cầu của thị trường nhập khẩu. Vai trò của hợp tác xã vì thế ngày càng rõ nét, nhất là trong xây dựng vùng nguyên liệu và kết nối nông dân với doanh nghiệp.

Các tiêu chuẩn trong quy trình sản xuất sản phẩm của Woodsland đều đạt tiêu chuẩn nghiêm ngặt của IKEA (Ảnh: Công Đạt)

Toàn tỉnh Tuyên Quang hiện có 1.646 hợp tác xã với hơn 37.300 thành viên; trong đó, trên 1.000 hợp tác xã hoạt động trong lĩnh vực nông, lâm nghiệp. Đây là lực lượng có khả năng tổ chức sản xuất theo vùng, thống nhất quy trình canh tác và kiểm soát chất lượng ngay từ đầu vào.

Tại nhiều chuỗi sản xuất, hợp tác xã đang từng bước đảm nhiệm các công việc mà từng hộ dân riêng lẻ khó có thể thực hiện, từ lập nhật ký canh tác, hoàn thiện mã số vùng trồng, vùng nuôi đến áp dụng chứng chỉ quản lý rừng bền vững FSC, tiêu chuẩn ISO và các quy trình truy xuất nguồn gốc.

Các tiêu chuẩn này không chỉ là thủ tục để hàng hóa vượt qua hàng rào kỹ thuật. Đó còn là cơ sở để xác định xuất xứ, hưởng ưu đãi thuế quan và duy trì khả năng tiếp cận các thị trường thực thi CPTPP, EVFTA hay UKVFTA.

Dù vậy, từ một sản phẩm đạt tiêu chuẩn đến một mặt hàng có đơn hàng ổn định vẫn còn khoảng cách. Doanh nghiệp và hợp tác xã phải giải quyết đồng thời nhiều bài toán như quy mô vùng nguyên liệu, tính đồng đều của sản phẩm, chi phí chứng nhận, năng lực chế biến, logistics và khả năng đáp ứng những đơn hàng lớn.

Với 33,61 điểm, Tuyên Quang đứng thứ 2 cả nước trong FTA Index 2025 và thuộc nhóm địa phương thực hiện tốt các hiệp định thương mại tự do. Kết quả này tạo thêm niềm tin cho doanh nghiệp khi tìm hiểu cơ hội đầu tư, tổ chức sản xuất và mở rộng thị trường xuất khẩu tại địa phương.

Tuy nhiên, đánh giá FTA Index 2025 cũng chỉ ra hai điểm nghẽn: hình thức tận dụng FTA chưa thực sự đa dạng và doanh nghiệp vẫn gặp nhiều rào cản trong quá trình khai thác các hiệp định. Khoảng cách về hiểu biết pháp luật, quy tắc xuất xứ và tiêu chuẩn thị trường giữa các nhóm doanh nghiệp cũng cần tiếp tục được thu hẹp.

Theo Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Tuyên Quang Nguyễn Mạnh Tuấn, Tuyên Quang có nhiều sản phẩm nông nghiệp, lâm nghiệp, khoáng sản, công nghiệp chế biến, dược liệu và du lịch có khả năng tham gia sâu hơn vào thị trường khu vực và quốc tế.

Tỉnh Tuyên Quang xác định chuyển trọng tâm từ tuyên truyền, phổ biến nội dung FTA sang hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng các hiệp định một cách thực chất. Hướng đi được đặt ra là phát triển chuỗi giá trị gắn vùng nguyên liệu với sản xuất, chế biến, logistics và thương mại; đồng thời nâng tỷ lệ chế biến sâu, xây dựng thương hiệu và củng cố năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Vị trí thứ 2 trên bảng xếp hạng là một lợi thế, nhưng chưa phải đích đến. Giá trị của FTA chỉ được thể hiện rõ khi doanh nghiệp giảm được chi phí tiếp cận thị trường, hàng hóa đáp ứng đúng quy tắc xuất xứ và sản phẩm địa phương xuất hiện nhiều hơn trong những chuỗi phân phối quốc tế.

Với Tuyên Quang, bước tiếp theo của hội nhập không chỉ là mở thêm cánh cửa thị trường mà còn là giúp doanh nghiệp đủ năng lực bước qua cánh cửa ấy bằng sản phẩm có chất lượng, dữ liệu truy xuất minh bạch và một chuỗi cung ứng được tổ chức bài bản.