Sức sáng tạo cộng đồng làm nên thương hiệu Lễ hội Thành Tuyên

Trải qua hơn 20 năm hình thành và phát triển, Lễ hội Thành Tuyên đã trở thành một điểm nhấn văn hóa – du lịch của tỉnh Tuyên Quang. Điều làm nên sức hấp dẫn của sự kiện không chỉ là không khí rộn ràng mỗi dịp Trung thu, mà còn ở những mô hình đèn khổng lồ được người dân sáng tạo, chế tác công phu, mang theo câu chuyện về văn hóa, lịch sử và đời sống địa phương.

Từ những ý tưởng ban đầu trong cộng đồng, các mô hình đèn Trung thu ngày càng phong phú về hình thức, màu sắc và cách thể hiện. Sự kết hợp giữa nghệ thuật truyền thống với công nghệ ánh sáng hiện đại đã tạo nên một không gian lễ hội đặc trưng, thu hút đông đảo người dân và du khách.

Chính sự tham gia trực tiếp của cộng đồng đã tạo nên sức sống riêng cho Thành Tuyên. Người dân không chỉ là người đón xem mà còn là chủ thể sáng tạo, gìn giữ và lan tỏa giá trị văn hóa. Đây cũng là nền tảng quan trọng để lễ hội phát triển lâu dài mà vẫn giữ được bản sắc.

Ánh sáng, âm nhạc và tiếng reo vui hòa vào nhau, biến các tuyến phố thành một không gian Trung thu rộng lớn.

Sức hút ấy được thể hiện qua những con số đáng chú ý. Năm 2023, Lễ hội thu hút trên 400.000 lượt khách, tổng thu xã hội từ du lịch ước đạt khoảng 280 tỷ đồng. Năm 2026, sau khi được tổ chức từ ngày 19 đến 25/9, lễ hội đón trên 300.000 lượt khách, doanh thu du lịch vượt 270 tỷ đồng theo số liệu tổng hợp bước đầu của tỉnh.

Những kết quả này cho thấy lễ hội có khả năng tạo sức lan tỏa vượt ra ngoài không gian tổ chức chính, mang lại cơ hội cho các hoạt động lưu trú, ăn uống, vận chuyển, thương mại và dịch vụ du lịch. Tuy nhiên, để giá trị đó được phát huy bền vững, việc tổ chức lễ hội cần đi cùng nâng cao chất lượng phục vụ và phát triển những sản phẩm có thể khai thác lâu dài.

Thực tế, hạ tầng giao thông, bãi đỗ xe, nhà vệ sinh công cộng và dịch vụ lưu trú vẫn chịu áp lực khi lượng khách tăng cao. Sản phẩm lưu niệm, dịch vụ trải nghiệm và các sản phẩm công nghiệp văn hóa mang dấu ấn Thành Tuyên cũng chưa thực sự phong phú. Đây là những vấn đề cần được quan tâm để sức hút của lễ hội chuyển hóa thành giá trị du lịch ổn định hơn.

Mô hình đèn của Tổ dân phố số 2, phường Minh Xuân, tỉnh Tuyên Quang rước qua các tuyến phố cùng nhiều du khách.

Ngày 13/10/2026, UBND tỉnh Tuyên Quang ban hành Quyết định số 2617/QĐ-UBND phê duyệt Đề án “Bảo tồn và phát huy giá trị Lễ hội Thành Tuyên gắn với phát triển du lịch và công nghiệp văn hóa tỉnh Tuyên Quang, giai đoạn 2026–2030”. Đề án đặt mục tiêu nâng cao chất lượng tổ chức, bảo tồn bản sắc văn hóa và từng bước xây dựng Thành Tuyên thành thương hiệu văn hóa – du lịch có tầm vóc quốc tế.

Một trong những định hướng đáng chú ý là mở rộng giá trị của lễ hội thông qua các sản phẩm du lịch và công nghiệp văn hóa. Bên cạnh những đêm diễn diễu mô hình đèn Trung thu, tỉnh định hướng phát triển quà lưu niệm, thủ công mỹ nghệ, sản phẩm văn hóa số, hoạt động trình diễn nghệ thuật, trải nghiệm sáng tạo và không gian nghệ thuật gắn với thương hiệu Thành Tuyên.

Các ý tưởng như không gian sáng tạo văn hóa Lễ hội – nghệ thuật Thành Tuyên, phố nghệ thuật, chợ đêm văn hóa và khu trải nghiệm chế tác mô hình đèn Trung thu có thể tạo thêm lựa chọn cho du khách. Nếu được tổ chức phù hợp, những không gian này sẽ giúp lễ hội không chỉ sôi động trong một khoảng thời gian ngắn mà còn trở thành chất liệu để phát triển các hoạt động du lịch trong năm.

Cùng với đó, việc liên kết doanh nghiệp lữ hành, cơ sở lưu trú, hiệp hội nghề nghiệp và các địa phương để xây dựng tour, tuyến mang chủ đề “Đến với Lễ hội Thành Tuyên” được kỳ vọng góp phần kéo dài thời gian lưu trú, tăng mức chi tiêu và tạo thêm thu nhập cho người dân. Các sản phẩm OCOP, nông sản, ẩm thực và hàng thủ công mỹ nghệ địa phương cũng có thêm cơ hội tiếp cận khách hàng.

Để những định hướng này mang lại hiệu quả thực chất, việc phát triển sản phẩm cần gắn với nhu cầu của thị trường và khả năng tham gia của cộng đồng. Người dân, hộ kinh doanh và doanh nghiệp địa phương cần có cơ hội trực tiếp cung cấp dịch vụ, giới thiệu sản phẩm và hưởng lợi từ hoạt động du lịch, thay vì chỉ tham gia vào thời điểm diễn ra lễ hội.

Theo Đề án, đến năm 2030, Tuyên Quang phấn đấu đưa Lễ hội Thành Tuyên trở thành sự kiện văn hóa – du lịch tiêu biểu, có sức lan tỏa toàn quốc và từng bước xây dựng thương hiệu quốc tế. Tỉnh đặt mục tiêu 100% mô hình tham gia bảo đảm tính thẩm mỹ, an toàn, đậm đà bản sắc văn hóa; phấn đấu 100% mô hình được gắn mã QR cung cấp thông tin, thuyết minh bằng tiếng Việt và tiếng Anh theo điều kiện thực tế.

Ứng dụng công nghệ số cũng được xác định là một hướng đi quan trọng. Bản đồ số không gian lễ hội, thông tin lịch hoạt động, chỉ dẫn tuyến diễn diễu, bãi đỗ xe, cơ sở lưu trú và điểm tham quan sẽ hỗ trợ người dân, du khách tiếp cận thông tin thuận tiện hơn. Việc số hóa hoạt động quảng bá cũng mở ra cơ hội đưa hình ảnh Thành Tuyên đến với nhiều nhóm khách, trong đó có khách quốc tế.

Theo lộ trình dự kiến, năm 2027, lễ hội gắn với Ngày hội văn hóa, thể thao và du lịch các dân tộc khu vực miền Bắc lần thứ I tại Tuyên Quang; năm 2029, tỉnh định hướng tổ chức lễ hội với quy mô quốc tế; năm 2030 nghiên cứu tổ chức Liên hoan mô hình đèn Trung thu quốc tế. Các hoạt động cụ thể sẽ được xem xét trên cơ sở điều kiện thực tế, nguồn lực và yêu cầu bảo đảm an toàn.

Cùng với mục tiêu mở rộng quy mô, công tác quản lý giao thông, an ninh trật tự, an toàn thực phẩm, vệ sinh môi trường và chất lượng dịch vụ tiếp tục cần được chú trọng. Một lễ hội có sức hút không chỉ được ghi nhớ bởi những mô hình đèn rực rỡ, mà còn bởi trải nghiệm thuận tiện, văn minh và sự thân thiện của người dân địa phương.

Sức sáng tạo cộng đồng đã tạo nên dấu ấn riêng của Lễ hội Thành Tuyên. Giai đoạn 2026–2030 mở ra cơ hội để giá trị ấy được phát huy sâu hơn, gắn với những sản phẩm du lịch đặc trưng và hoạt động kinh tế văn hóa bền vững. Khi người dân tiếp tục giữ vai trò chủ thể, còn doanh nghiệp và các đơn vị dịch vụ có thêm điều kiện tham gia, Thành Tuyên sẽ có nền tảng để lan tỏa bản sắc văn hóa và nâng cao giá trị du lịch của địa phương.