Giáo dục năng lượng sạch trong trường học: Từ kiến thức đến hành động

Đây là nội dung được nhấn mạnh tại hội thảo “Giáo dục năng lượng sạch, năng lượng tái tạo trong trường trung học và trung tâm GDNN-GDTX”, do Viện Chiến lược và Chính sách Giáo dục phối hợp với Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF) tại Việt Nam tổ chức ngày 22/10 tại Hà Nội.

Hội thảo là dịp chia sẻ kết quả nghiên cứu, kinh nghiệm triển khai thực tiễn, đồng thời giới thiệu các công cụ đánh giá và tài liệu hướng dẫn nhằm thúc đẩy giáo dục năng lượng sạch, năng lượng tái tạo trong các trường trung học và trung tâm giáo dục nghề nghiệp – giáo dục thường xuyên (GDNN-GDTX).

Các đại biểu chụp ảnh kỷ niệm tại hội thảo

Chuyển kiến thức về năng lượng sạch thành hành động thiết thực

Phát biểu khai mạc hội thảo, TS. Vũ Thị Hạnh, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược và Chính sách Giáo dục, cho biết trong giai đoạn 2024–2026, các hoạt động giáo dục năng lượng tái tạo đã được triển khai thí điểm tại bốn địa bàn gồm Ninh Thuận, Sóc Trăng, Quảng Trị và Hà Tĩnh.

Theo TS. Vũ Thị Hạnh, giáo dục năng lượng sạch không chỉ dừng lại ở việc trang bị kiến thức mà quan trọng hơn là giúp học sinh chuyển những hiểu biết đó thành kỹ năng, thói quen và hành động cụ thể trong cuộc sống.

Việc nâng cao nhận thức cần gắn với thực hành, tạo điều kiện để người học chủ động tham gia các hoạt động sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả và bảo vệ môi trường.

Kết quả triển khai tại các địa bàn thí điểm là cơ sở để Viện Chiến lược và Chính sách Giáo dục tiếp tục hoàn thiện khung đánh giá, tài liệu hướng dẫn giảng dạy, bảo đảm phù hợp với điều kiện thực tế của các cơ sở giáo dục.

TS. Vũ Thị Hạnh, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược và Chính sách Giáo dục, phát biểu khai mạc hội thảo

Ông Nguyễn Hoàng Tùng, Cán bộ Chương trình Giáo dục, UNICEF Việt Nam

Trong khuôn khổ chương trình hợp tác với UNICEF Việt Nam giai đoạn 2024–2026, Viện Chiến lược và Chính sách Giáo dục đã xây dựng khung đánh giá nhận thức về năng lượng sạch, biên soạn tài liệu hướng dẫn và tổ chức các hoạt động tập huấn chuyên môn cho cán bộ quản lý, giáo viên.

Năm 2024, chương trình được triển khai tại Ninh Thuận và Sóc Trăng, với sự tham gia của gần 100 cán bộ, giáo viên và 250 học sinh trung học cơ sở.

Trên cơ sở kết quả và kinh nghiệm bước đầu, năm 2026, chương trình tiếp tục mở rộng đến học sinh trung học phổ thông và học viên các trung tâm GDNN-GDTX tại Quảng Trị và Hà Tĩnh.

Nội dung tập huấn tập trung hướng dẫn giáo viên tích hợp kiến thức về năng lượng sạch, năng lượng tái tạo vào bài giảng; đồng thời xây dựng các tình huống thực hành gắn với việc sử dụng năng lượng trong đời sống hằng ngày.

Theo thông tin được chia sẻ tại hội thảo, tính chung giai đoạn 2024–2026, chương trình đã tiếp cận khoảng 250 cán bộ quản lý, giáo viên và 550 học sinh, học viên.

Những hoạt động này góp phần đưa kiến thức về năng lượng sạch đến gần hơn với học sinh, đồng thời hỗ trợ giáo viên đổi mới phương pháp giảng dạy theo hướng gắn lý thuyết với thực tiễn.

Hoàn thiện công cụ đánh giá, thúc đẩy giáo dục năng lượng sạch trong nhà trường

ThS. Dương Thị Thu Hương, Đại diện nhóm Nghiên cứu, VESPI, báo cáo tại hội thảo

Một trong những nội dung đáng chú ý tại hội thảo là việc giới thiệu khung đánh giá giáo dục năng lượng sạch và tài liệu hướng dẫn dành cho các cơ sở giáo dục.

ThS. Dương Thị Thu Hương, đại diện nhóm nghiên cứu của Viện Chiến lược và Chính sách Giáo dục, đã trình bày những nội dung chính của khung đánh giá, nhằm hỗ trợ các nhà trường xem xét thực trạng triển khai giáo dục năng lượng sạch, năng lượng tái tạo.

Thông qua công cụ này, các cơ sở giáo dục có thể xác định những điểm mạnh, hạn chế trong quá trình tổ chức dạy học, từ đó lựa chọn giải pháp phù hợp với điều kiện đội ngũ giáo viên, cơ sở vật chất và nhu cầu của người học.

Việc xây dựng khung đánh giá cũng tạo cơ sở để theo dõi, điều chỉnh các hoạt động giáo dục, hướng tới nâng cao hiệu quả triển khai trong thực tế.

Cùng với khung đánh giá, tài liệu “Giáo dục năng lượng sạch, năng lượng tái tạo trong nhà trường phổ thông và trung tâm GDNN-GDTX” cũng được giới thiệu tại hội thảo.

Tài liệu được xây dựng nhằm hỗ trợ giáo viên thiết kế nội dung giảng dạy, tổ chức hoạt động học tập và lồng ghép kiến thức về năng lượng sạch, năng lượng tái tạo vào chương trình giáo dục.

Thông qua việc kết hợp kiến thức với các tình huống thực tiễn, học sinh có thêm cơ hội tìm hiểu vai trò của năng lượng sạch, nhận diện những hành vi sử dụng năng lượng chưa hợp lý và nâng cao ý thức tiết kiệm năng lượng trong sinh hoạt.

Tại phiên thảo luận, các đại biểu tập trung trao đổi về giải pháp đưa giáo dục năng lượng sạch vào hoạt động dạy học một cách phù hợp, thiết thực và có khả năng duy trì lâu dài.

Trong đó, việc tăng cường các hoạt động ngoại khóa, dự án học tập và trải nghiệm thực tế được đề cập như những hướng triển khai giúp học sinh chủ động vận dụng kiến thức vào cuộc sống.

Thay vì chỉ tiếp nhận thông tin qua bài giảng, học sinh cần được tạo điều kiện tham gia các hoạt động thực hành, qua đó từng bước hình thành ý thức sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả và có trách nhiệm với môi trường.

Bên cạnh việc đổi mới nội dung và phương pháp giảng dạy, sự phối hợp giữa cơ quan quản lý giáo dục, nhà trường và các tổ chức đồng hành cũng được xác định là yếu tố quan trọng trong quá trình triển khai.

Từ những kết quả thí điểm và các công cụ chuyên môn đã được xây dựng, chương trình giáo dục năng lượng sạch, năng lượng tái tạo có thêm cơ sở để tiếp tục hoàn thiện và xem xét mở rộng trong thời gian tới.

Để những kiến thức được truyền đạt trong nhà trường thực sự phát huy giá trị, giáo dục năng lượng sạch cần được duy trì thông qua các hoạt động thường xuyên, phù hợp với điều kiện thực tế và gắn với đời sống của học sinh.

Đây cũng là hướng tiếp cận nhằm đưa giáo dục năng lượng sạch vượt ra ngoài phạm vi bài học, từng bước hình thành thói quen sống xanh và ý thức bảo vệ môi trường cho thế hệ trẻ.