Financial Times, dẫn theo hai nguồn tin tham gia các cuộc thảo luận, cho biết nhóm cơ quan quản lý do Bộ Thương mại Trung Quốc (MofCom) dẫn đầu đã tham vấn một số tập đoàn AI và sản xuất chip hàng đầu trong nước. Mục tiêu là tìm cách ngăn các công nghệ tiên tiến cũng như những startup nổi bật của Trung Quốc rơi vào tay phương Tây.
Các nguồn tin cho biết MofCom đã trao đổi với những doanh nghiệp AI như Alibaba, ByteDance và Zhipu về khả năng hạn chế việc chuyển dữ liệu quan trọng dùng để huấn luyện mô hình ra nước ngoài. Một nội dung khác cũng được bàn tới là việc cho phép người dùng nước ngoài tải xuống trọng số mô hình. Dù vậy, Bắc Kinh vẫn dự kiến cho phép khách hàng quốc tế truy cập các mô hình và dịch vụ này.
 |
| Các nhà quản lý Trung Quốc sẽ siết kiểm soát xuất khẩu với công nghệ trí tuệ nhân tạo và bán dẫn |
Động thái này diễn ra trong bối cảnh các phòng thí nghiệm AI Trung Quốc liên tục thu hẹp khoảng cách với Mỹ. Tuần trước, Moonshot AI công bố mô hình Kimi K3, được cho là vượt trội hơn Opus 4.8 của Anthropic ở phần lớn tiêu chí đánh giá, qua đó cho thấy năng lực AI tiên tiến của Trung Quốc đang tăng tốc mạnh mẽ.
Các mô hình hàng đầu của Trung Quốc, bao gồm sản phẩm từ Moonshot và DeepSeek, thường được phát hành theo hướng mở, cho phép người dùng tải về máy chủ cục bộ và tùy chỉnh theo nhu cầu riêng. Ngược lại, những mô hình chủ lực của Mỹ như Anthropic và OpenAI vẫn chủ yếu vận hành theo mô hình đóng.
Không chỉ AI, Bộ Thương mại Trung Quốc cũng đang lấy ý kiến về các biện pháp có thể hạn chế nhà sản xuất chip nước ngoài, trong đó có Qualcomm và TSMC, sản xuất chất bán dẫn tiên tiến dựa trên thiết kế do các công ty Trung Quốc như Huawei, Alibaba và ByteDance phát triển.
Một hướng siết khác là kiểm soát các thương vụ mua lại doanh nghiệp công nghệ chiến lược ở nước ngoài, đặc biệt trong những lĩnh vực mới nổi như AI tác nhân. Theo các nguồn tin, biện pháp này nhằm bịt một lỗ hổng mà Bắc Kinh cho rằng đã dẫn tới thương vụ Meta mua Manus trị giá 2 tỷ USD, thỏa thuận sau đó bị phía Trung Quốc yêu cầu hủy bỏ.
Các biện pháp mới có thể được đưa vào lần sửa đổi tiếp theo của danh mục công nghệ bị cấm hoặc hạn chế xuất khẩu của Trung Quốc. Diễn biến này phản ánh sự tự tin ngày càng lớn của Bắc Kinh khi nước này cho rằng đã tạo được lợi thế toàn cầu trong một số mảng trí tuệ nhân tạo.
Dù vậy, phần lớn đề xuất vẫn đang trong giai đoạn thảo luận. Các cơ quan quản lý được cho là đang cân nhắc phản hồi từ ngành công nghiệp trước khi đưa ra quyết định cuối cùng.
Theo các nguồn tin, một số doanh nghiệp công nghệ đã cảnh báo rằng việc siết chặt quá mức có thể làm chậm tốc độ phát triển AI của chính họ, đồng thời ảnh hưởng tới cơ hội của Trung Quốc trong cuộc đua công nghệ với Mỹ.
Danh mục công nghệ bị cấm hoặc hạn chế xuất khẩu là một trong ba cơ chế kiểm soát xuất khẩu chính của Trung Quốc, bên cạnh hai danh sách kiểm soát hàng hóa lưỡng dụng. Trong lần sửa đổi gần đây nhất vào năm 2025, Bắc Kinh đã bổ sung một số công nghệ sản xuất pin lithium-ion vào diện hạn chế xuất khẩu, nối tiếp các biện pháp kiểm soát với những công nghệ chiến lược như khai thác và chế biến đất hiếm.
Nếu được thông qua, bản cập nhật lần này có thể trở thành một trong những thay đổi quan trọng nhất trong nhiều năm đối với hệ thống kiểm soát xuất khẩu công nghệ của Trung Quốc, các nguồn tin nhận định.
Bộ Thương mại Trung Quốc, ByteDance, Alibaba, Zhipu và Huawei hiện chưa phản hồi yêu cầu bình luận.
