Yếu tố quyết định là năng lực hạ tầng số
Lợi thế trong cuộc đua AI không còn chỉ nằm ở mô hình ngôn ngữ hay thuật toán. Yếu tố ngày càng mang tính quyết định là năng lực hạ tầng số. Từ trung tâm dữ liệu, điện toán đám mây đến hệ thống tính toán hiệu năng cao, kết nối mạng và nguồn năng lượng đang trở thành nền móng để AI vận hành ổn định và mở rộng ở quy mô lớn.
 |
| Hạ tầng số là nền tảng để Việt Nam trở thành quốc gia số hiện đại, thông minh. |
Nói về vấn đề này, ông Nguyễn Đình Tuấn - Trưởng phòng Kỹ thuật nghiệp vụ Viettel IDC đưa ra nhận định thị trường trung tâm dữ liệu tại Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mạnh. Nếu trước đây các trung tâm dữ liệu chủ yếu phục vụ lưu trữ, thì hiện nay đang được thiết kế để đáp ứng nhu cầu xử lý của các mô hình AI với yêu cầu rất cao về năng lực tính toán cũng như khả năng mở rộng.
Ở góc độ hạ tầng, ông Lê Bá Tân - Tổng Giám đốc Viettel IDC nhận định AI đã hình thành một chuỗi hạ tầng liên kết chặt chẽ. "Từ hạ tầng tính toán, trung tâm dữ liệu, điện toán đám mây, kết nối mạng, dữ liệu đến nguồn điện và hệ thống làm mát đều là những mắt xích quyết định khả năng vận hành và mở rộng AI. Quy mô thay đổi của hạ tầng AI lớn hơn nhiều so với các thế hệ công nghệ trước".
Những con số trên thế giới cho thấy quy mô đầu tư cho AI đang dịch chuyển mạnh sang hạ tầng. Hiện toàn cầu có khoảng 11.000 trung tâm dữ liệu, trong đó các trung tâm dữ liệu phục vụ AI chỉ chiếm chưa đến 1% về số lượng nhưng tiêu thụ tới 25% tổng điện năng của toàn bộ hệ thống.
Khác với trung tâm dữ liệu truyền thống chỉ vận hành ở mức 20-30 kW cho mỗi rack máy chủ, hệ thống phục vụ AI có thể cần 100-200 kW cho mỗi rack. Điều này kéo theo yêu cầu hoàn toàn mới về cấp điện, hệ thống làm mát, thiết kế hạ tầng và phương thức vận hành.
| Trong trung tâm dữ liệu, rack là tủ tiêu chuẩn dùng để lắp đặt máy chủ, thiết bị mạng và lưu trữ. Công suất 100-200 kW/rack nghĩa là một tủ máy AI có thể tiêu thụ từ 100.000 đến 200.000 watt điện khi hoạt động. Mức này cao gấp nhiều lần trung tâm dữ liệu truyền thống (khoảng 20-30 kW/rack) do các máy chủ AI sử dụng số lượng lớn GPU hiệu năng cao để huấn luyện và vận hành mô hình AI. Công suất càng lớn thì lượng nhiệt tỏa ra càng cao, đòi hỏi hệ thống cấp điện, làm mát bằng chất lỏng và hạ tầng kỹ thuật chuyên biệt để bảo đảm vận hành ổn định. |
Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), điện năng tiêu thụ của các trung tâm dữ liệu trên toàn cầu năm 2024 đạt khoảng 415 TWh và có thể tăng gần gấp đôi vào năm 2030. Riêng hệ thống làm mát chiếm khoảng 40% lượng điện tiêu thụ, buộc các trung tâm dữ liệu thế hệ mới phải ưu tiên nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng (PUE), áp dụng công nghệ làm mát bằng chất lỏng và tăng tỷ lệ sử dụng năng lượng tái tạo nhằm giảm chi phí vận hành cũng như phát thải carbon.
Xu hướng đầu tư này đang tạo động lực tăng trưởng mới cho ngành trung tâm dữ liệu. Số liệu công bố tại Hội nghị Data Center & Cloud Infrastructure Summit (DCCI Summit) 2026 dự báo thị trường trung tâm dữ liệu toàn cầu có thể đạt hơn 627 tỷ USD vào năm 2030, trong đó khu vực châu Á - Thái Bình Dương đạt khoảng 174 tỷ USD.
Tại Việt Nam, dù quy mô thị trường còn khiêm tốn, tốc độ tăng trưởng được dự báo đạt khoảng 14,2%, tương đương nhóm dẫn đầu khu vực Đông Nam Á.
Hạ tầng số trở thành nền tảng cho năng lực AI
Nghị quyết số 57-NQ/TW xác định phát triển hạ tầng số hiện đại, coi dữ liệu là nguồn tài nguyên mới và ưu tiên phát triển các công nghệ chiến lược như AI, dữ liệu lớn, điện toán đám mây và bán dẫn. Đây được xem là nền tảng để nâng cao năng lực tự chủ công nghệ và tạo động lực tăng trưởng trong dài hạn.
 |
| Doanh nghiệp công nghệ số tìm hiểu các giải pháp về hạ tầng số và dữ liệu tại Hội nghị Data Center & Cloud Infrastructure Summit (DCCI Summit) 2026 (Ảnh: https://nhandan.vn). |
Cùng với trung tâm dữ liệu, điện toán đám mây cũng đang chuyển từ vai trò hỗ trợ sang hạ tầng chiến lược. Khi AI được triển khai rộng hơn, doanh nghiệp không còn chỉ quan tâm đến việc mở rộng tài nguyên mà chú trọng nhiều hơn đến quản trị dữ liệu, bảo mật, tuân thủ quy định pháp luật và tối ưu chi phí vận hành.
Xu hướng mới là xây dựng kiến trúc hạ tầng tích hợp giữa trung tâm dữ liệu, điện toán đám mây, dữ liệu và các lớp bảo mật thay vì đầu tư riêng lẻ cho từng thành phần.
Theo các bảng xếp hạng quốc tế, Việt Nam hiện đứng thứ 45 thế giới về Chỉ số sẵn sàng AI (AI Readiness Index). Đồng thời, Việt Nam cũng xếp thứ 6 thế giới về mức độ tin tưởng và chấp nhận AI theo Chỉ số AI toàn cầu - WIN 2025 (WIN World AI Index 2025).
Đánh giá về lợi thế của Việt Nam, ông Shashidharan Jagadiswaran - lãnh đạo cấp cao lĩnh vực tư vấn công nghệ của EY Việt Nam cho biết: "Lợi thế của Việt Nam không nằm ở quy mô thị trường mà ở mức độ sẵn sàng tiếp nhận công nghệ và hành lang chính sách. Tuy nhiên, thách thức lớn hiện nay là chuyển sự sẵn sàng đó thành khả năng triển khai trong thực tế".
Theo ông, để AI được triển khai hiệu quả, an toàn và có khả năng mở rộng, doanh nghiệp cần đầu tư đồng bộ cho trung tâm dữ liệu, điện toán đám mây, hạ tầng tính toán và dữ liệu.
Bên cạnh đầu tư hạ tầng, việc hoàn thiện Luật Dữ liệu, Luật Công nghiệp công nghệ số cùng các chính sách phát triển hạ tầng số được kỳ vọng sẽ góp phần hình thành hệ sinh thái AI hiện đại, kết nối hiệu quả giữa dữ liệu, năng lực tính toán và doanh nghiệp công nghệ.
Trong bối cảnh AI ngày càng trở thành động lực tăng trưởng mới, khả năng làm chủ hạ tầng số và dữ liệu sẽ quyết định năng lực cạnh tranh cũng như mức độ tự chủ công nghệ của mỗi quốc gia trong những năm tới.
