Thủ tướng Australia Anthony Albanese đang chịu sức ép từ các công đoàn trước hội nghị toàn quốc của Công đảng cầm quyền. Các yêu cầu nổi bật gồm siết quản lý trí tuệ nhân tạo (AI) và buộc nhà vận hành trung tâm dữ liệu tuyển thêm lao động học nghề.
Sau khi ông Albanese thay đổi lập trường về trí tuệ nhân tạo và cam kết ban hành luật với các nhà phát triển trung tâm dữ liệu, sức ép từ công đoàn tiếp tục tăng. Một số nguồn tin trong Công đảng cho biết các công đoàn sẽ thúc đẩy sửa cương lĩnh chính sách tại hội nghị toàn quốc lần thứ 50, diễn ra tuần tới ở Adelaide, với mục tiêu là tăng bảo vệ người lao động trước tác động của AI.
Theo The Australian, dự thảo cương lĩnh chính sách của Công đảng đã được sửa đổi đáng kể từ tháng 3. Văn bản bổ sung nhiều ưu tiên của công đoàn trong quản lý AI. Các nội dung gồm xem xét lập hội đồng chuyên gia AI trong Ủy ban Lao động Công bằng, rà soát luật chống phân biệt đối xử trước rủi ro từ AI và bảo đảm con người giám sát các quyết định do AI đưa ra trong khu vực công.
Dự thảo cũng ủng hộ quy trình “đồng thiết kế” giữa doanh nghiệp và người lao động khi triển khai AI. Cách tiếp cận này vấp phải phản đối từ các nhóm doanh nghiệp, vốn cho rằng công đoàn có thể được trao quyền phủ quyết trên thực tế đối với việc ứng dụng công nghệ mới.
Một số lãnh đạo công đoàn được cho là đang chuẩn bị các kiến nghị liên quan đến AI, trong đó có Công đoàn Dịch vụ Tài chính, Công đoàn Dịch vụ Australia và Công đoàn Hàng hải Australia. Vấn đề này được dự báo sẽ là một trong những nội dung nóng nhất tại hội nghị.
Đáng chú ý, Công đoàn Dịch vụ Australia kêu gọi áp dụng tuần làm việc 4 ngày để người lao động được hưởng lợi từ năng suất do AI mang lại. Công đoàn này cũng yêu cầu doanh nghiệp thông báo trước 6 tháng đối với mọi đợt cắt giảm việc làm do công nghệ này gây ra.
Trong khi đó, Thư ký quốc gia Công đoàn Thương mại Điện lực Michael Wright cho biết ông sẽ trình kiến nghị tại hội nghị, với nội dung yêu cầu Công đảng đưa điều kiện về chương trình học nghề vào dự luật điều chỉnh phê duyệt trung tâm dữ liệu. Theo ông Wright, khoảng 20% lao động xây dựng trung tâm dữ liệu nên là người học nghề, thay vì khoảng 10% hiện nay. Ông cho rằng các trung tâm dữ liệu vừa tạo rủi ro chưa từng có, vừa mở ra cơ hội lớn về kỹ năng. Vì vậy, Australia cần đào tạo vượt nhu cầu trước mắt để chuẩn bị thế hệ công nhân tiếp theo.
Ông Wright nhấn mạnh, các trung tâm dữ liệu chỉ nên được vận hành khi góp phần giải quyết khủng hoảng kỹ năng. Điều này cần được thực hiện thông qua việc chọn nhà thầu và nhà thầu phụ đáp ứng các yêu cầu đã luật hóa.
Hôm thứ Tư (15/7), Thủ tướng Albanese cho biết chính phủ sẽ ban hành luật với các nhà phát triển trung tâm dữ liệu. Luật yêu cầu họ tự chi trả nguồn cung năng lượng, giảm công suất khi lưới điện quá tải và sử dụng nước hiệu quả. Ông cũng cam kết tăng cường bảo vệ bản quyền cho nghệ sĩ Australia. Ngoài ra, ông Albanese cũng sẽ tìm kiếm sự ủng hộ của lãnh đạo các bang và vùng lãnh thổ tại cuộc họp Nội các Quốc gia vào tháng tới. Nội dung gồm khuôn khổ về trung tâm dữ liệu và các quy định bản quyền. Đây được xem là đạo luật đầu tiên thuộc loại này trên thế giới.
 |
| Thủ tướng Australia Anthony Albanese công bố chính sách khung toàn quốc về AI tại Đại học Sydney, ngày 15/7/2026 |
Bên cạnh đó, Chính phủ Australia sẽ xây dựng luật với sự tư vấn của một bộ phận AI mới thành lập trong Văn phòng Thủ tướng. Các công ty công nghệ cho biết sẽ hợp tác mang tính xây dựng với Công đảng trong quá trình thiết kế tiêu chuẩn. Chính phủ cũng sẽ triển khai một quy trình riêng để tăng bảo vệ người lao động và người tiêu dùng trước rủi ro từ AI. Phần lớn yêu cầu của công đoàn dự kiến được xem xét trong các cải cách đối với Đạo luật Lao động Công bằng. Bộ trưởng Quan hệ Lao động Amanda Rishworth sẽ giám sát nội dung này.
Năm ngoái, chính phủ Australia từng bác bỏ việc cần ban hành luật mới để giám sát AI. Thay vào đó, chính phủ giao một cơ quan tư vấn rà soát định kỳ các lỗ hổng trong quy định hiện hành. Đề xuất mới không bao quát toàn bộ nền kinh tế như đạo luật AI của châu Âu. Tuy nhiên, việc luật hóa yêu cầu với trung tâm dữ liệu đánh dấu thay đổi đáng kể so với cách tiếp cận trước đây.
Ông Angus Taylor, đại diện của đảng Tự do và đương kim Lãnh đạo phe đối lập, cáo buộc ông Albanese đang tìm cách xoa dịu các công đoàn thông qua chiến lược AI. Theo ông Taylor, về thực chất, Thủ tướng Albanese chỉ tạo thêm một bộ phận hành chính mới. Theo ông Taylor, công nghệ này đang phát triển nhanh và Australia cần một chính phủ nắm bắt vấn đề. Ông cho rằng chính phủ cũng cần dẫn đầu trong lĩnh vực này, nhưng điều đó chưa diễn ra.
Bộ trưởng Ngân khố Jim Chalmers, người từng được thúc giục áp dụng cách tiếp cận mềm dẻo hơn với công nghệ này, đánh giá AI là công nghệ có tính chuyển đổi mạnh mẽ nhất trong cuộc đời ông.
Ông Chalmers cho biết cách tiếp cận mới của chính phủ là nắm bắt và định hình cơ hội do AI mang lại. Chính phủ đồng thời nhận diện các rủi ro đi kèm. Dù phủ nhận AI sẽ dẫn tới cắt giảm việc làm trong khu vực công, ông cho rằng công nghệ này sẽ cải thiện cách mọi người làm việc hằng ngày. Trả lời đài ABC, ông Chalmers cho hay, bản chất công việc đang thay đổi và tốc độ thay đổi ngày càng nhanh. Điều này đúng với cả khu vực công lẫn khu vực tư nhân.
Các tập đoàn lớn trong giới kinh doanh tránh chỉ trích trực diện cách tiếp cận của chính phủ, song cảnh báo việc thiết lập các tiêu chuẩn quá nặng nề có thể làm suy giảm sức cạnh tranh của Australia.
Nhà đầu tư mạo hiểm Daniel Petre cho rằng lợi ích kinh tế dài hạn từ các dự án trung tâm dữ liệu trị giá 150 tỉ đô la Australia gần như không đáng kể. Lý do là số việc làm ổn định sau giai đoạn xây dựng rất ít. Theo ông, chỉ cần khoảng 4-5 người để vận hành một trung tâm dữ liệu. Ông Petre cũng đặt câu hỏi về việc Thủ tướng Albanese chưa tập trung đủ vào tác động căn bản của AI đối với thị trường lao động Australia.
Nhà đồng sáng lập AirTree Ventures cũng cho rằng, ý tưởng buộc doanh nghiệp duy trì chi phí cao hơn đối thủ toàn cầu vì cơ chế bảo vệ người lao động là đáng buồn và viển vông. Trong khi đó, Craig Scroggie, Giám đốc điều hành NextDC, cho rằng Australia cần thiết lập đúng quy định đầu tư. NextDC là công ty vận hành trung tâm dữ liệu trị giá 10 tỉ đô la Australia. Theo ông, Australia đang cạnh tranh với các đối thủ quốc tế, và chính phủ đã vạch ra hướng đi. Tuy nhiên, cần nhanh chóng tham vấn để xác định mô hình này có thu hút vốn đầu tư hay khiến dòng vốn chuyển sang nơi khác.
Nhu cầu phát triển nguồn điện tái tạo đủ đáp ứng tiêu thụ của các trung tâm dữ liệu cũng đặt ra vấn đề mới. Đó là cách xử lý những dự án xanh đã được phê duyệt và cấp vốn. Ông Scroggie cho rằng ngành công nghiệp không tìm cách né tránh nghĩa vụ, mà cần một cách đầu tư khả thi để đáp ứng nghĩa vụ đó.
Tỉ phú công nghệ Robin Khuda cho rằng hệ thống truyền tải điện cần được đẩy nhanh. Tốc độ phát triển năng lượng tái tạo cũng cần tăng để các trung tâm dữ liệu có thể phát triển. Ông Khuda, Giám đốc điều hành nhà vận hành trung tâm dữ liệu AirTrunk, cho biết khu vực tư nhân sẵn sàng đóng góp phần của mình, nhưng hạ tầng hỗ trợ cũng phải theo kịp.
