Meta đối mặt án phạt “khủng” 1.400 tỷ USD vì cáo buộc khiến Facebook, Instagram gây nghiện với trẻ em

Bốn bang tại Mỹ đang yêu cầu mức phạt lên tới 1.400 tỷ USD đối với Meta, với cáo buộc công ty đã thiết kế Facebook và Instagram theo hướng gây nghiện cho người dùng trẻ tuổi, đồng thời đánh lừa công chúng về mức độ an toàn của các nền tảng này.

Theo hồ sơ tòa án được Meta Platforms nộp hôm thứ Hai (6/7), con số 1.400 tỷ USD được đưa ra trong phần phản hồi của công ty trước cách các tổng chưởng lý bang tính toán mức phạt nếu họ thắng kiện.

Đây là một con số gây chú ý đặc biệt, bởi nó gần tương đương giá trị vốn hóa thị trường khoảng 1.500 tỷ USD của Meta. Trước đó, mức phạt tiềm năng này chưa từng được công bố công khai.

Vụ việc sẽ được đưa ra xét xử vào tháng 8 tại Oakland, California. Bốn bang tham gia vụ kiện gồm California, Colorado, Kentucky và New Jersey.

Ba nền tảng xã hội chính của Meta bị cáo buộc gây nghiện với thanh thiếu niên, và bị buộc phải nộp phạt với mức tiền gần bằng giá trị vốn hoá của tập đoàn

Ở chiều ngược lại, Meta cho rằng khoản phạt này không được chứng minh với bằng chứng cụ thể. Trong hồ sơ, công ty lập luận rằng một chế tài ở quy mô như vậy “không có tiền lệ trong lịch sử thực thi luật bảo vệ người tiêu dùng”.

Trong khi đó, các hồ sơ chi tiết từ phía các bang hiện vẫn được niêm phong. Tuy nhiên, tại một phiên điều trần hồi tháng 6, phía nguyên đơn cho biết họ tính mức phạt bằng cách nhân số lượng vi phạm với mức phạt được quy định trong luật của từng bang.

Số lượng vi phạm được xác định dựa trên ước tính về số thanh thiếu niên và người dùng trẻ tuổi bị ảnh hưởng bởi các hành vi mà Meta bị cáo buộc thực hiện.

Vụ kiện này là một phần trong làn sóng pháp lý lớn hơn nhắm vào Meta. Tổng cộng 29 bang đã kiện công ty tại tòa án liên bang, trong đó phần lớn cáo buộc Meta vi phạm Đạo luật Bảo vệ Quyền riêng tư Trực tuyến của Trẻ em (COPPA) khi thu thập dữ liệu từ trẻ em mà không có sự đồng ý phù hợp của phụ huynh.

Theo kế hoạch, phiên tòa tháng 8 trước Thẩm phán Tòa án Quận Mỹ Yvonne Gonzalez Rogers sẽ xem xét các khiếu nại theo COPPA, đồng thời xử lý cáo buộc của bốn bang rằng Meta đã vi phạm luật bảo vệ người tiêu dùng cấp bang khi khiến công chúng hiểu sai về độ an toàn của Facebook và Instagram.

Meta phủ nhận các cáo buộc. Công ty cho rằng các tổng chưởng lý không có bằng chứng cho thấy họ đã đánh lừa người tiêu dùng về tính “gây nghiện” của nền tảng. Theo Meta, “nghiện mạng xã hội” không phải là một tình trạng tâm thần đã được xác lập, vì vậy các tuyên bố rằng nền tảng của họ không gây nghiện không thể bị coi là sai sự thật.

Bên cạnh nhóm khiếu nại nói trên, 14 bang khác cũng đã đưa ra các cáo buộc theo luật riêng của mình. Những nội dung này dự kiến sẽ được xét xử trong một phiên tòa riêng vào tháng 2 năm 2027.

Diễn biến đáng chú ý là tháng trước, Thẩm phán Rogers đã bác yêu cầu hủy phiên tòa của Meta. Bà cho rằng vẫn còn những tranh chấp thực tế cần được làm rõ, bao gồm việc các nền tảng mạng xã hội của Meta có gây nghiện hay không, liệu Meta có phủ nhận sai sự thật rằng họ thiết kế chúng theo hướng đó hay không, và liệu công ty có “một phần” hướng các nền tảng này đến trẻ em hay không.

Sau phán quyết, Tổng chưởng lý California Rob Bonta cho rằng Meta đã đặt lợi nhuận lên trên sự an toàn của trẻ em và vi phạm luật bảo vệ người tiêu dùng. Ông tuyên bố sẽ buộc công ty chịu trách nhiệm đầy đủ về vai trò của mình trong cuộc khủng hoảng sức khỏe tâm thần ở thanh thiếu niên.

Đặt trong bối cảnh rộng hơn, Meta không phải là cái tên duy nhất bị soi về tác động của mạng xã hội đối với trẻ em và thanh thiếu niên. Snapchat cùng công ty mẹ Snap Inc., YouTube cùng Alphabet Inc., cũng như TikTok và ByteDance đang đối mặt với hàng nghìn vụ kiện tại cả tòa án liên bang lẫn tòa án bang.

Các đơn kiện nhìn chung cáo buộc những công ty này cố tình thiết kế nền tảng với các tính năng gây nghiện cho trẻ em và thanh thiếu niên, qua đó làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng sức khỏe tâm thần trong nhóm người dùng trẻ.

Làn sóng kiện tụng này đang diễn ra trên khắp nước Mỹ. Một số vụ nằm trong nhóm hồ sơ do Thẩm phán Rogers phụ trách, trong khi các vụ khác được xử lý tại tòa án bang.

Trong số đó, New Mexico là bang đầu tiên đưa vụ kiện kiểu này ra xét xử. Hồi tháng 3, bồi thẩm đoàn đã tuyên bang này được bồi thường 375 triệu USD sau khi kết luận Meta đã đánh lừa người tiêu dùng tại New Mexico.

Dù vậy, vụ việc tại New Mexico vẫn chưa khép lại hoàn toàn. Hiện một thẩm phán tại bang này vẫn đang xem xét phần tiếp theo của vụ kiện, trong đó New Mexico yêu cầu thêm khoản bồi thường cũng như lệnh buộc Meta thay đổi cách vận hành các nền tảng Instagram, Facebook và WhatsApp.