TP. Hồ Chí Minh tăng tốc đào tạo nhân lực chất lượng cao để làm chủ hệ thống metro 355 km

Hiện nay, tuyến metro số 1 Bến Thành – Suối Tiên đã hoàn thành và đưa vào khai thác thương mại từ ngày 22/12/2024. Theo kế hoạch, tuyến metro số 2 Bến Thành – Tham Lương sẽ khởi công vào ngày 15/1/2026; tuyến Bến Thành – Cần Giờ (do tư nhân đầu tư) dự kiến khởi công cuối năm nay. Đây là những bước đi quan trọng chuẩn bị cho giai đoạn tăng tốc đầu tư hạ tầng metro của Thành phố.

Giai đoạn 2025 – 2030, TP. Hồ Chí Minh dự kiến triển khai đồng loạt 9 tuyến metro với tổng chiều dài khoảng 355 km, tổng vốn đầu tư ước tính 44 tỷ USD. Danh mục bao gồm tuyến số 1 (Bến Thành – An Hạ, kéo dài đến Bình Dương), tuyến số 2 (Bến Thành – Tham Lương – Củ Chi, kéo dài đến Thủ Dầu Một), tuyến số 3 (Hiệp Bình Phước – An Hạ), tuyến số 4 (Đông Thạnh – Tân Sơn Nhất – Bến Thành – Hiệp Phước), tuyến số 5 (Long Trường – Xa lộ Hà Nội – cầu Sài Gòn – ngã tư Bảy Hiền – depot Đa Phước), tuyến số 6 (Vành đai trong), tuyến số 7 (Tân Kiên – Thủ Thiêm – Vinhomes Grand Park) cùng các đoạn mở rộng thuộc tuyến 1 và 2.

Quy mô đầu tư lớn và tiến độ dày đặt ra yêu cầu không chỉ về vốn và kỹ thuật mà còn về nguồn nhân lực chất lượng cao – yếu tố quyết định khả năng vận hành an toàn và hiệu quả hệ thống metro trong dài hạn.

TP. Hồ Chí Minh tăng tốc đào tạo nhân lực chất lượng cao để làm chủ hệ thống metro 355 km

Tuy nhiên, lực lượng nhân sự đường sắt đô thị hiện nay của Thành phố còn thiếu toàn diện: phần lớn chỉ có kiến thức tổng hợp, chưa được đào tạo chuyên sâu về kỹ thuật, công nghệ vận hành, tín hiệu – điều khiển, quản lý hay bảo trì theo chuẩn quốc tế. Việc thiếu đội ngũ chuyên gia nội lực khiến nhiều công đoạn phụ thuộc chuyên gia nước ngoài, kéo dài thời gian chuyển giao công nghệ và ảnh hưởng đến tiến độ triển khai cũng như hiệu quả đầu tư.

Trước thực trạng đó, TP. Hồ Chí Minh đã ban hành đề án đào tạo và bồi dưỡng cán bộ, công chức, viên chức phục vụ phát triển mạng lưới đường sắt đô thị giai đoạn 2025 – 2030, tầm nhìn đến 2050. Mục tiêu là xây dựng đội ngũ chuyên gia metro có trình độ cao, đủ năng lực quy hoạch, xây dựng, quản lý, vận hành và bảo trì hệ thống theo tiêu chuẩn quốc tế.

Chương trình đào tạo sẽ triển khai theo hướng dài hạn, dành cho cán bộ có nhu cầu nâng cao chuyên môn hoặc thuộc diện quy hoạch. Nội dung tập trung vào các nhóm chuyên ngành cốt lõi như kỹ thuật hạ tầng metro; tín hiệu – điều khiển – tự động hóa; điện khí hóa; phương tiện – cơ khí; vật liệu – kỹ thuật đường sắt; vận hành – dịch vụ; bảo trì – sửa chữa; công nghệ thông tin – dữ liệu vận hành; quản lý dự án – kinh tế vận tải; quy hoạch và phát triển TOD; môi trường – an toàn – phòng chống rủi ro.

Theo kế hoạch, Thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030 sẽ đào tạo chuyên sâu ít nhất 50% trong số 60 cán bộ quản lý đường sắt đô thị, trong đó có 5–10 thạc sĩ. Đến năm 2035, tỷ lệ đào tạo đạt 80%, gồm 30% thạc sĩ và 10% tiến sĩ; giai đoạn 2035 – 2045, lực lượng này được chuẩn hóa hoàn toàn, với trên 50% thạc sĩ và 10–20% tiến sĩ.

TP. Hồ Chí Minh cũng sẽ đào tạo 160 nhân sự quản lý dự án metro đến 2030, tăng lên 310 người vào năm 2035 và 400 người năm 2045. Lãnh đạo Thành phố và các sở, ngành liên quan sẽ được bồi dưỡng thường xuyên. Mỗi năm, tối thiểu 50% cán bộ metro được gửi đi học tập, trao đổi, cập nhật công nghệ và kinh nghiệm vận hành tại nước ngoài. Đây là bước đi quan trọng nhằm giúp đội ngũ nhân sự trong nước sớm tiếp cận mô hình metro tiên tiến, nắm bắt công nghệ mới và đảm bảo công tác quản lý – vận hành đạt chuẩn quốc tế.

Việc chuẩn hóa nguồn nhân lực hướng đến mục tiêu cuối cùng là đảm bảo hệ thống metro vận hành an toàn, hiệu quả và bền vững, từ đó giảm ùn tắc giao thông, cải thiện môi trường và nâng cao chất lượng sống của người dân. Trong bối cảnh TP. Hồ Chí Minh đang bước vào giai đoạn phát triển mạnh mẽ hạ tầng giao thông công cộng, chiến lược phát triển nhân lực metro bài bản được xem là yếu tố then chốt quyết định thành công lâu dài của toàn bộ mạng lưới đường sắt đô thị.