Đối với startup và doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME), đổi mới sáng tạo thường bắt đầu từ một bài toán rất cụ thể: có công nghệ nhưng thiếu vốn để triển khai, có ý tưởng nhưng chưa đủ nguồn lực để thử nghiệm, hoặc đã tạo ra sản phẩm nhưng gặp khó trong việc bảo hộ và đưa ra thị trường.
TP Hồ Chí Minh đang tiếp cận bài toán này theo hướng hỗ trợ doanh nghiệp ở nhiều khâu, từ nghiên cứu, thử nghiệm, ứng dụng công nghệ đến phát triển nhân lực, chuyển đổi số và xác lập quyền sở hữu trí tuệ.
 |
| TP Hồ Chí Minh mở rộng “bệ phóng” cho startup và doanh nghiệp đổi mới sáng tạo |
Theo Kế hoạch số 177/KH-UBND ngày 25/11/2025 về phát triển hệ thống đổi mới sáng tạo, hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo giai đoạn 2026-2030, TP Hồ Chí Minh đặt mục tiêu trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo của khu vực ASEAN và từng bước lọt vào Top 100 thành phố có hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo năng động trên thế giới.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, thành phố đang xây dựng và triển khai các nhóm chính sách hỗ trợ tương đối toàn diện, tập trung vào doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo trong lĩnh vực công nghiệp công nghệ số; công nhận và phát triển doanh nghiệp, trung tâm đổi mới sáng tạo, tổ chức hỗ trợ khởi nghiệp; hỗ trợ SME đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số; đồng thời phát triển tài sản trí tuệ và thương mại hóa kết quả nghiên cứu.
Bà Trần Thị Kim Liên, Phó Trưởng phòng Quản lý Sở hữu trí tuệ và Đổi mới sáng tạo, Sở Khoa học và Công nghệ TP Hồ Chí Minh, cho biết điểm đáng chú ý là các chính sách ngày càng hướng tới những nhu cầu và khoản chi cụ thể mà doanh nghiệp phải đối mặt trong quá trình đổi mới.
Với các dự án khởi nghiệp sáng tạo trong lĩnh vực công nghiệp công nghệ số, Nghị quyết số 23/2026/NQ-HĐND, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, quy định mức hỗ trợ 50% chi phí cho một số nội dung. Mức hỗ trợ tối đa gồm 400 triệu đồng đối với mua bản quyền công nghệ và đổi mới công nghệ; 150 triệu đồng đối với nghiên cứu và phát triển, sản xuất thử nghiệm; 100 triệu đồng cho đào tạo nguồn nhân lực công nghiệp công nghệ số; 100 triệu đồng cho thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao, nhân tài công nghệ số và 50 triệu đồng cho tư vấn khởi nghiệp.
Cách thiết kế này giúp nguồn lực hỗ trợ được phân bổ vào những công đoạn có khả năng tạo ra thay đổi trực tiếp đối với năng lực công nghệ và sản phẩm của doanh nghiệp.
Với nhóm SME, Nghị quyết số 22/2026/NQ-HĐND cũng quy định hỗ trợ 50% chi phí cho nhiều nội dung liên quan chuyển đổi số, nâng cao chất lượng và đổi mới sáng tạo.
Theo đó, mức hỗ trợ tối đa có thể lên tới 170 triệu đồng cho tư vấn giải pháp chuyển đổi số đối với doanh nghiệp vừa; 90 triệu đồng cho tư vấn xây dựng và áp dụng hệ thống quản lý chất lượng; 90 triệu đồng cho tư vấn hoàn thiện sản phẩm mới, dịch vụ mới, mô hình kinh doanh mới hoặc công nghệ mới đối với SME khởi nghiệp sáng tạo.
Như vậy, thay vì chỉ tập trung vào một khâu, chính sách đang hướng tới việc hỗ trợ doanh nghiệp tháo gỡ những điểm nghẽn thường xuất hiện trong cả quá trình đổi mới.
 |
| TP Hồ Chí Minh tiên phong đầu tư mạo hiểm cho công nghệ và đổi mới sáng tạo |
Một sản phẩm hoặc công nghệ mới chỉ thực sự tạo ra giá trị bền vững khi doanh nghiệp có khả năng bảo vệ và thương mại hóa thành quả đổi mới. Đây cũng là lý do chính sách phát triển tài sản trí tuệ được đặt song song với hỗ trợ công nghệ và chuyển đổi số.
Theo Quyết định số 3270/QĐ-UBND về Chương trình phát triển tài sản trí tuệ giai đoạn 2025-2030 trên địa bàn thành phố, doanh nghiệp có thể được hỗ trợ đối với một số hoạt động xác lập quyền sở hữu trí tuệ.
Trong đó, mức hỗ trợ có thể lên tới 30 triệu đồng đối với đăng ký bảo hộ sáng chế, đăng ký bảo hộ, công nhận giống cây trồng mới; 60 triệu đồng đối với đăng ký bảo hộ ở nước ngoài.
Bà Trần Thị Kim Liên cho rằng hỗ trợ xác lập quyền sở hữu trí tuệ giúp doanh nghiệp chủ động bảo vệ những tài sản được hình thành từ quá trình nghiên cứu và đổi mới. Thành phố cũng có chính sách hỗ trợ 30 triệu đồng đối với mỗi đơn đăng ký sáng chế được chấp nhận hợp lệ và 15 triệu đồng đối với mỗi văn bằng bảo hộ nhãn hiệu.
Đối với startup, đây là khoản hỗ trợ có ý nghĩa không nhỏ, bởi chi phí cho nghiên cứu, hoàn thiện công nghệ và xác lập quyền sở hữu trí tuệ thường xuất hiện từ rất sớm, trong khi doanh nghiệp chưa có dòng tiền ổn định.
Điểm đáng chú ý trong cách tiếp cận của TP Hồ Chí Minh là chính sách không chỉ dừng ở việc hỗ trợ tài chính mà hướng tới hình thành một chuỗi hỗ trợ gắn với vòng đời đổi mới của doanh nghiệp: từ ý tưởng, nghiên cứu và thử nghiệm đến ứng dụng công nghệ, phát triển nhân lực, bảo hộ tài sản trí tuệ và mở rộng thị trường.
Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo và các công nghệ mới đang thay đổi nhanh phương thức sản xuất, kinh doanh, việc giảm một phần chi phí đầu tư ban đầu có thể giúp doanh nghiệp mạnh dạn hơn trong thử nghiệm công nghệ và phát triển sản phẩm.
Tuy nhiên, hiệu quả cuối cùng của chính sách vẫn phụ thuộc vào khả năng hấp thụ của doanh nghiệp. Doanh nghiệp cần xác định rõ bài toán công nghệ, lựa chọn đúng chương trình hỗ trợ và quan trọng hơn là biến nguồn lực được hỗ trợ thành sản phẩm, quy trình hoặc mô hình kinh doanh có giá trị thực tế.
Với TP Hồ Chí Minh, thách thức tiếp theo không chỉ là mở rộng quy mô chính sách mà còn làm cho chính sách dễ tiếp cận, minh bạch và sát hơn với nhu cầu của doanh nghiệp. Khi nguồn lực công được kết nối hiệu quả với năng lực công nghệ, vốn, nhân lực và thị trường của khu vực tư nhân, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo mới có thể chuyển từ phong trào sang năng lực cạnh tranh thực chất.
Đây cũng là nền tảng để thành phố tiến gần hơn mục tiêu trở thành một trung tâm đổi mới sáng tạo có sức ảnh hưởng trong khu vực, trong đó startup và SME không chỉ là đối tượng thụ hưởng chính sách mà còn là lực lượng trực tiếp tạo ra các sản phẩm, công nghệ và mô hình kinh doanh mới.
