Thứ ba 17/11/2026 16:22
Hotline: 024.355.63.010
Email: banbientap.dnhn@gmail.com
Nghiên cứu - Dữ liệu

Lâm Đồng: Nghề làm nước mắm Phan Thiết là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Ngày 16/11/2026, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa nghề làm nước mắm Phan Thiết vào Danh mục quốc gia về di sản văn hóa phi vật thể. Quyết định ghi nhận nghề thủ công và tri thức ủ chượp được nhiều thế hệ cư dân vùng biển Phan Thiết gìn giữ qua hơn ba thế kỷ.

Theo Quyết định số 3117/QĐ-BVHTTDL do Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, địa bàn có di sản gồm ba phường Phú Thủy, Mũi Né và Phan Thiết của tỉnh Lâm Đồng. Nghề làm nước mắm Phan Thiết được ghi danh ở hai loại hình gồm nghề thủ công truyền thống và tri thức dân gian.

Lâm Đồng: Nghề làm nước mắm Phan Thiết được ghi danh di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Người làm nghề bên những dãy chum ủ nước mắm. Ảnh: VOV.

Cuối thế kỷ XVII, từ tháng 5 đến tháng 11 hằng năm, ngư dân nhiều tỉnh miền Trung theo đàn cá vụ Nam đến vùng biển Phan Thiết. Ban đầu, họ chỉ tạm trú để đánh bắt, muối cá rồi trở về quê khi hết vụ. Qua nhiều mùa biển, một số gia đình ở lại lập nghiệp. Nghề làm nước mắm dần hình thành trong các làng chài ven bờ.

Ở các nhà thùng, người làm nghề trộn cá cơm hoặc cá nục với muối hạt rồi đưa vào thùng gỗ hoặc lu sành để ủ chượp. Một mẻ ủ kéo dài từ 8 đến 18 tháng. Khi chượp chín, người thợ rút nước mắm đợt đầu, gọi là nước mắm nhỉ. Tùy mẻ chượp, nước mắm có màu từ vàng rơm đến nâu cánh gián.

Đầu thế kỷ XX, Phan Thiết đã có những nhà thùng lớn như Bát Xì, Cửu Nghĩa, Cửu Phùng. Từ đây, ghe bầu chở nước mắm đến nhiều địa phương ở cả ba miền. Năm 1904, chính quyền thuộc địa chọn Phan Thiết làm trung tâm phát triển công nghiệp chế biến và buôn bán nước mắm ở Trung Kỳ.

Giai đoạn 2021–2024, Phan Thiết sản xuất khoảng 20–30 triệu lít nước mắm mỗi năm, doanh thu khoảng 1.000 tỷ đồng/năm. Ngoài thị trường trong nước, một số nhà sản xuất đã đưa nước mắm Phan Thiết vào hệ thống bán lẻ quốc tế.

Năm 2026, nước mắm Tĩn của Làng Chài Xưa có mặt tại các siêu thị Costco ở bang California, Mỹ. Để vào hệ thống này, doanh nghiệp dành gần hai năm tìm hiểu thị trường, kiểm soát độ tươi của cá nguyên liệu và điều chỉnh hương vị theo thị hiếu người tiêu dùng. Riêng dịp Tết Nguyên đán 2026, doanh nghiệp đã xuất sang Mỹ 5 container nước mắm.

Đề xuất ghi danh di sản xuất phát từ cộng đồng làm nghề. Đầu năm 2026, Hiệp hội Nước mắm Phan Thiết đề nghị tỉnh Lâm Đồng lập hồ sơ khoa học nhằm gìn giữ và truyền dạy kinh nghiệm sản xuất. Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh đã đối chiếu lịch sử hình thành làng nghề và quy trình chế biến với tư liệu kiểm kê tại Bảo tàng tỉnh Lâm Đồng.

Tại phường Phú Thủy, Bảo tàng Nước mắm Làng Chài Xưa giới thiệu đến du khách lịch sử nghề muối cá và buôn bán nước mắm của cư dân Phan Thiết. Còn tại các nhà thùng đang hoạt động, nghề vẫn được duy trì qua từng mẻ cá, từ lúc trộn muối, vào chượp đến khi người thợ rút mẻ nước mắm nhỉ đầu tiên.

Tin bài khác
Lào Cai: Từ kiến nghị của cử tri đến trách nhiệm giải quyết những vấn đề dân sinh

Lào Cai: Từ kiến nghị của cử tri đến trách nhiệm giải quyết những vấn đề dân sinh

Trước Kỳ họp thường lệ cuối năm 2026, Tổ đại biểu số 7 HĐND tỉnh Lào Cai đã tổ chức tiếp xúc cử tri tại xã Mậu A và kết nối trực tuyến với 8 xã trong khu vực. Với 14 ý kiến, kiến nghị được nêu ra, hội nghị không chỉ phản ánh những vấn đề người dân đang quan tâm mà còn đặt ra yêu cầu về trách nhiệm của các cấp, ngành trong tiếp thu, giải quyết kiến nghị, đưa chính sách đến gần hơn với đời sống.
Tuyên Quang chủ động kiểm soát giá cả, giữ ổn định thị trường cuối năm

Tuyên Quang chủ động kiểm soát giá cả, giữ ổn định thị trường cuối năm

Nhu cầu tiêu dùng, sản xuất, kinh doanh thường tăng mạnh vào những tháng cuối năm, kéo theo áp lực lên mặt bằng giá. Trước diễn biến này, tỉnh Tuyên Quang chủ động tăng cường quản lý, điều hành giá, kiểm soát cung cầu và giám sát thị trường, hướng tới bảo đảm quyền lợi người tiêu dùng, duy trì môi trường kinh doanh ổn định.
Đà Nẵng: Xã Thăng An tăng tốc về đích nông thôn mới trong năm 2026

Đà Nẵng: Xã Thăng An tăng tốc về đích nông thôn mới trong năm 2026

Còn chưa đầy hai tháng để hoàn thành mục tiêu năm, xã Thăng An, TP.Đà Nẵng đang bước vào giai đoạn nước rút trong xây dựng nông thôn mới. Đến ngày 10/11/2026, địa phương đã hoàn thành 43/47 chỉ tiêu, tương ứng 6/10 tiêu chí. Bốn tiêu chí còn lại đang được tập trung tháo gỡ, phấn đấu hoàn thành trước ngày 31/12/2026.
Hải Phòng mở rộng cánh cửa hợp tác đầu tư với Australia

Hải Phòng mở rộng cánh cửa hợp tác đầu tư với Australia

Với quy mô kinh tế gần 30 tỷ USD, tăng trưởng hai con số liên tục 11 năm và lợi thế cảng biển, logistics, công nghiệp công nghệ cao, Hải Phòng đang đứng trước nhiều cơ hội mở rộng hợp tác với các đối tác Australia, hướng tới những dự án đầu tư có chiều sâu và giá trị bền vững.
Quảng Trị ưu tiên 103 dự án để mở rộng các cực tăng trưởng mới

Quảng Trị ưu tiên 103 dự án để mở rộng các cực tăng trưởng mới

Chính quyền tỉnh Quảng Trị đưa 103 dự án kêu gọi đầu tư Quảng Trị vào danh mục ưu tiên giai đoạn 2026–2030, trong đó phần lớn tập trung vào du lịch, công nghiệp và đô thị nhằm hình thành thêm các không gian tăng trưởng mới.
Lào Cai: Điều động, bổ nhiệm Phó Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo

Lào Cai: Điều động, bổ nhiệm Phó Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo

Sáng 17/11, UBND tỉnh Lào Cai tổ chức hội nghị công bố và trao quyết định về công tác cán bộ. Theo đó, bà Sùng Hồng Mai được điều động, bổ nhiệm giữ chức Phó Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo, nhằm tăng cường năng lực lãnh đạo, quản lý trong lĩnh vực công tác dân tộc và tôn giáo trên địa bàn tỉnh.
Lào Cai thúc đẩy liên kết ba nhà, đưa tri thức và công nghệ vào thực tiễn phát triển

Lào Cai thúc đẩy liên kết ba nhà, đưa tri thức và công nghệ vào thực tiễn phát triển

Liên kết Nhà nước – Nhà trường – Doanh nghiệp không chỉ là yêu cầu trong đổi mới giáo dục đại học mà còn là điều kiện để khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tạo ra giá trị thực tiễn cho nền kinh tế. Tại Hội thảo quốc tế tổ chức ở Lào Cai, hai phiên thảo luận chuyên đề chiều 16/11 đã tập trung làm rõ trách nhiệm của từng chủ thể, từ kiến tạo chính sách, nghiên cứu khoa học đến đào tạo nhân lực và ứng dụng công nghệ. Những trao đổi này mở ra hướng hợp tác thiết thực giữa Đại học Thái Nguyên, tỉnh Lào Cai và cộng đồng doanh nghiệp.
Quảng Trị: Đôn đốc tiến độ 02 dự án trọng điểm tại phường Nam Đông Hà

Quảng Trị: Đôn đốc tiến độ 02 dự án trọng điểm tại phường Nam Đông Hà

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị yêu cầu các chủ đầu tư, nhà thầu tập trung nguồn lực, khẩn trương tháo gỡ vướng mắc, đẩy nhanh tiến độ hai dự án trọng điểm trên địa bàn phường Nam Đông Hà.
Lào Cai: Thu hút 400 nhân lực chất lượng cao,  tạo động lực cho các ngành kinh tế mũi nhọn

Lào Cai: Thu hút 400 nhân lực chất lượng cao, tạo động lực cho các ngành kinh tế mũi nhọn

Với mục tiêu thu hút khoảng 400 nhân lực chất lượng cao trình độ đại học trở lên vào năm 2030, Lào Cai đang đặt vấn đề nhân tài ở vị trí trung tâm trong chiến lược phát triển. Không đơn thuần là bổ sung nguồn nhân lực, Chương trình hành động số 144-CTr/TU ngày 16/11/2026 còn thể hiện quyết tâm đổi mới cách phát hiện, sử dụng và trọng dụng nhân tài, gắn năng lực con người với những yêu cầu phát triển cụ thể của địa phương.
Hà Tĩnh định hình không gian đô thị, nghiên cứu mô hình mới cho Khu kinh tế Vũng Áng

Hà Tĩnh định hình không gian đô thị, nghiên cứu mô hình mới cho Khu kinh tế Vũng Áng

Thường trực Tỉnh ủy Hà Tĩnh cho ý kiến về Chương trình phát triển đô thị đến năm 2030, phương án phân bổ nguồn vốn Trung ương, định hướng phát triển Khu kinh tế Vũng Áng và thành lập Cụm công nghiệp Sơn Lễ.
Hà Tĩnh tăng kiểm soát đội tàu, minh bạch nguồn gốc thủy sản

Hà Tĩnh tăng kiểm soát đội tàu, minh bạch nguồn gốc thủy sản

Dù đã hoàn thành 17/17 nhiệm vụ khắc phục theo khuyến nghị của Ủy ban châu Âu (EC), Hà Tĩnh vẫn còn những điểm nghẽn trong kiểm soát sản lượng qua cảng, ghi nhật ký khai thác và truy xuất nguồn gốc thủy sản. Tỉnh đang tập trung siết quản lý đội tàu, giám sát hành trình và khắc phục những bất cập trong quản lý dữ liệu nhằm chống khai thác IUU thực chất, hiệu quả.
Lào Cai kết nối giáo dục Việt Nam - Trung Quốc: Mở hướng hợp tác AI, công nghệ và đào tạo nhân lực

Lào Cai kết nối giáo dục Việt Nam - Trung Quốc: Mở hướng hợp tác AI, công nghệ và đào tạo nhân lực

Trong xu thế trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ số đang làm thay đổi mạnh mẽ hoạt động đào tạo, nghiên cứu và sản xuất, hợp tác giáo dục quốc tế ngày càng trở thành nguồn lực quan trọng đối với phát triển địa phương. Diễn đàn Hợp tác Giáo dục Việt Nam - Trung Quốc năm 2026 tổ chức tại Lào Cai không chỉ mở rộng quan hệ giữa các cơ sở đào tạo hai nước mà còn đặt ra hướng kết nối tri thức với nhu cầu nhân lực, công nghệ và phát triển kinh tế của địa phương, doanh nghiệp.
Thanh Hóa chi 20 tỷ đồng xây dựng khẩn cấp cầu Bái Sim

Thanh Hóa chi 20 tỷ đồng xây dựng khẩn cấp cầu Bái Sim

Sau sự cố sập mố cầu Bái Sim (xã Thanh Kỳ) gây chia cắt giao thông tuyến Quốc lộ Nghi Sơn - Bãi Trành, mới đây UBND tỉnh Thanh Hóa đã công bố tình huống khẩn cấp và Lệnh xây dựng công trình khẩn cấp đối với cầu Bái Sim.
TP. Hồ Chí Minh dồn lực đạt tăng trưởng GRDP 10,2%

TP. Hồ Chí Minh dồn lực đạt tăng trưởng GRDP 10,2%

Những tháng cuối năm 2026, TP. Hồ Chí Minh tập trung đẩy nhanh giải ngân đầu tư công, khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai và tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, hướng tới mục tiêu tăng trưởng GRDP 10,2% và thu ngân sách vượt 1 triệu tỷ đồng.
TP. Hồ Chí Minh đưa gần 445 ha đất vào kế hoạch đấu thầu chọn nhà đầu tư

TP. Hồ Chí Minh đưa gần 445 ha đất vào kế hoạch đấu thầu chọn nhà đầu tư

Sáu khu đất với tổng diện tích khoảng 444,68 ha tại TP. Hồ Chí Minh dự kiến được tổ chức đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư trong giai đoạn 2026–2027. Thành phố yêu cầu khẩn trương xây dựng kế hoạch triển khai, đồng thời siết chặt công tác rà soát và quản lý quỹ đất.