Công ty khởi nghiệp trí tuệ nhân tạo (AI) Moonshot của Trung Quốc đang tái cấu trúc doanh nghiệp và thu hút thêm các nhà đầu tư nhà nước, trong bối cảnh tìm kiếm sự chấp thuận của Bắc Kinh cho kế hoạch niêm yết tại Đặc khu hành chính Hồng Kông (Trung Quốc).
Mô hình Kimi K3 của phòng thí nghiệm AI đặt trụ sở tại Bắc Kinh đã thu hẹp đáng kể khoảng cách hiệu năng với các hệ thống hàng đầu của Anthropic, đồng thời trở nên phổ biến trong cộng đồng lập trình viên. Moonshot đang hướng tới phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) nhằm huy động nguồn lực cho giai đoạn phát triển và mở rộng mô hình tiếp theo.
 |
| Moonshot, công ty Trung Quốc đứng sau mô hình AI Kimi K3, đang trong quá trình tái cấu trúc nhằm tìm kiếm sự chấp thuận của chính quyền cho kế hoạch niêm yết tại sàn chứng khoán Hồng Kông |
Trước khi niêm yết, Moonshot có thể phải tháo gỡ cấu trúc doanh nghiệp hiện nay, trong đó có một pháp nhân ở nước ngoài từng được sử dụng để huy động vốn bằng USD từ các nhà đầu tư quốc tế.
Thời điểm IPO của Moonshot hiện vẫn chưa rõ ràng. Hai nguồn tin am hiểu sự việc cho rằng thương vụ khó có thể diễn ra trước năm sau, trong khi một nguồn tin khác cho biết kế hoạch có thể được đẩy nhanh nếu các vướng mắc pháp lý được xử lý.
Theo các tài liệu công bố, tuần trước Moonshot đã chuyển đổi pháp nhân tại Trung Quốc từ công ty trách nhiệm hữu hạn sang công ty cổ phần. Đây được xem là bước đi rõ ràng đầu tiên hướng tới một đợt niêm yết công khai.
So với công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần thường phải đáp ứng các yêu cầu quản trị chặt chẽ hơn, có cơ sở cổ đông rộng hơn và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc chuyển nhượng cổ phần.
Cơ quan quản lý chứng khoán Trung Quốc thời gian qua đã siết chặt việc một số doanh nghiệp công nghệ đại lục sử dụng pháp nhân nước ngoài để kiểm soát hoạt động kinh doanh cốt lõi, sau đó niêm yết bên ngoài đại lục theo mô hình “cổ phiếu đỏ”.
Động thái này phản ánh lo ngại của Bắc Kinh về nguy cơ các công nghệ có ý nghĩa chiến lược rơi vào quyền sở hữu hoặc kiểm soát của nhà đầu tư nước ngoài.
Đầu năm nay, các cơ quan quản lý đã thông báo rằng một số công ty có pháp nhân nước ngoài nắm giữ tài sản trí tuệ quan trọng sẽ không đủ điều kiện niêm yết ở nước ngoài. Chính sách này khiến một số doanh nghiệp AI nổi bật, trong đó có Moonshot và StepFun, phải tạm dừng chuẩn bị IPO để tái cấu trúc sở hữu. Theo nhiều nguồn tin thân cận, Moonshot đang làm việc với nhóm ngân hàng và luật sư nhằm tìm giải pháp cho các nhà đầu tư nước ngoài.
Những lo ngại về rò rỉ công nghệ gia tăng sau vụ Manus AI, một startup trí tuệ nhân tạo được thành lập tại Trung Quốc, được cho là bán cho Meta. Bắc Kinh sau đó đã yêu cầu hủy bỏ thương vụ này.
Đầu tuần này, Moonshot gửi thông báo cập nhật tới các nhà đầu tư hiện hữu, cho biết công ty vẫn trong quá trình giải thể pháp nhân ở nước ngoài và chưa xác định được cơ chế chuyển phần sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài sang một pháp nhân trong nước, theo một nhà đầu tư. Thông báo được đưa ra sau khi truyền thông đưa tin Moonshot dự kiến IPO trong vòng sáu tháng.
Một phương án được đưa ra là yêu cầu nhà đầu tư nước ngoài thành lập công ty đầu tư tại Trung Quốc đại lục, qua đó trực tiếp nắm giữ cổ phần. Tuy nhiên, quy trình này có thể kéo dài do thủ tục phê duyệt đầu tư nước ngoài tại Trung Quốc và các tác động tiềm tàng về thuế.
Một phương án khác là để nhà đầu tư bán lại cổ phần ở nước ngoài, trước khi mua lượng cổ phần tương đương thông qua các pháp nhân trong nước mới được thành lập. Cách làm này cũng đòi hỏi nhiều vòng đàm phán và phê duyệt.
Các nhà đầu tư cũng có thể lựa chọn con đường đầu tư trực tiếp nước ngoài truyền thống. Dù theo phương án nào, quyền và lợi ích của họ được cho là sẽ được duy trì.
Một nguồn tin thân cận với cơ quan quản lý cho biết Moonshot vẫn có khả năng được miễn áp dụng một số hạn chế liên quan đến mô hình cổ phiếu đỏ, nếu công ty đưa ra được lý do thuyết phục để duy trì cấu trúc hiện tại. Một quyết định miễn trừ như vậy có thể rút ngắn đáng kể tiến độ niêm yết.
Hiện chưa có quyết định cuối cùng nào được đưa ra và Moonshot vẫn tiếp tục quá trình tái cấu trúc.
Moonshot hiện không chịu áp lực tài chính cấp bách phải niêm yết, sau khi gần đây hoàn tất một trong hai vòng gọi vốn liên tiếp. Vòng đầu tiên định giá công ty khoảng 30 tỷ USD, trong khi vòng thứ hai dự kiến nâng mức định giá lên 50 tỷ USD khi hoàn tất. Ở vòng gọi vốn 30 tỷ USD, Moonshot thu hút một số quỹ nhà nước lớn, trong đó có Quỹ Đầu tư Công nghiệp Trí tuệ Nhân tạo Quốc gia.
Sổ đăng ký cổ đông cập nhật tháng 7 của công ty cũng ghi nhận Quỹ An sinh Xã hội Quốc gia, các quỹ định hướng của chính quyền địa phương tại Thượng Hải và Quý Châu, cùng Nhân dân Nhật báo là nhà đầu tư. Trước đó, Moonshot từng nhận vốn từ các tập đoàn như Alibaba và Tencent.
Sự tham gia của nhiều nhà đầu tư nhà nước đến từ các địa phương khác nhau cho thấy Moonshot đang đi theo chiến lược tương tự Z.ai, trước đây là Zhipu. Mạng lưới cổ đông chính phủ ngày càng mở rộng đã giúp Z.ai thâm nhập các thị trường khu vực mới và giành được hợp đồng với doanh nghiệp địa phương.
Cuộc đua gọi vốn ngày càng trở nên quan trọng khi các phòng thí nghiệm AI hàng đầu Trung Quốc chi hàng tỷ USD để huấn luyện những mô hình ngày càng lớn, đồng thời duy trì chi phí suy luận ở mức thấp nhằm thúc đẩy mức độ sử dụng.
Robin Zhu, nhà phân tích công nghệ tại Bernstein, nhận định mục tiêu của các tập đoàn AI hàng đầu Trung Quốc như Moonshot và Z.ai là “cung cấp trí tuệ với chi phí thấp”, bằng cách mở quyền truy cập giá rẻ vào các mô hình trong khi vẫn huy động nguồn lực cho đợt huấn luyện tiếp theo.
Theo ông, thay vì tối đa hóa lợi nhuận ngắn hạn, ưu tiên của các doanh nghiệp này là nhanh chóng xây dựng những mô hình đủ sức thu hút người dùng. “Một mô hình kém chất lượng có thể nhanh chóng khiến người dùng rời bỏ, ảnh hưởng đến cả đà tăng trưởng doanh thu lẫn khả năng tài trợ cho bước phát triển tiếp theo”, ông Zhu viết.
Hiện tại, Moonshot chưa đưa ra một thông tin chính thức.
