Thủ tướng Phạm Minh Chính vừa yêu cầu các cơ quan liên quan rà soát đầy đủ điều kiện để có thể triển khai xăng sinh học E10 ngay trong tháng 4/2026. Nếu thực hiện theo chỉ đạo này, thời điểm lưu hành E10 sẽ được đẩy lên sớm hơn khoảng 2 tháng so với mốc dự kiến trước đó là ngày 1/6/2026.
Động thái trên được đưa ra trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu còn nhiều biến động, tiềm ẩn rủi ro về nguồn cung. Trong bài toán an ninh năng lượng, tiết kiệm năng lượng, phát triển nhiên liệu sạch và thúc đẩy giao thông điện tiếp tục được xem là các hướng đi trọng tâm.
Bứt tốc về đích sớm hơn lộ trình dự kiến
Tại Chỉ thị về tăng cường thực hiện tiết kiệm năng lượng, Thủ tướng yêu cầu đẩy mạnh sử dụng xăng sinh học E10, đồng thời rà soát các điều kiện cần thiết để sớm triển khai lộ trình chuyển đổi trong tháng 4/2026. Mục tiêu được đặt ra là góp phần giảm khoảng 10% lượng tiêu thụ xăng khoáng.
 |
| Thứ trưởng Công thương Nguyễn Sinh Nhật Tân cho rằng, đưa xăng sinh học ra thị trường càng sớm càng tốt. |
Theo phân công, Bộ Công thương phải kiểm tra toàn bộ các yếu tố liên quan đến nguồn cung, hệ thống phân phối và tiêu chuẩn kỹ thuật để E10 có thể sớm được lưu thông trên thị trường.
Theo lộ trình hiện hành, xăng E10 sẽ được bán rộng rãi trên toàn quốc từ ngày 1/6/2026, còn xăng E5 RON92 tiếp tục được sử dụng đến hết năm 2030. Như vậy, chỉ đạo mới đồng nghĩa thời điểm triển khai có thể được kéo sớm thêm khoảng 2 tháng.
Thời gian qua, các doanh nghiệp đầu mối như Petrolimex, Pvoil, Sài Gòn Petro đã tăng tốc chuẩn bị hạ tầng kỹ thuật tại các kho pha chế, đồng thời xây dựng phương án chuyển đổi trong toàn hệ thống để sẵn sàng đưa E10 vào kinh doanh.
Theo báo cáo từ các thương nhân xăng dầu, tổng lượng xăng tiêu thụ của Việt Nam năm 2025 khoảng 11,37 triệu m3. Khi chuyển sang sử dụng E10 với tỷ lệ phối trộn 10% ethanol, lượng nhiên liệu hóa thạch được thay thế sẽ ở mức đáng kể. Nếu tiếp tục tiến tới các mức E15, E20 hoặc B15, B20 như một số quốc gia đã áp dụng, hiệu quả giảm phụ thuộc vào nhiên liệu nhập khẩu sẽ còn rõ hơn.
Hiện Việt Nam mới tự đáp ứng được khoảng 30% nhu cầu xăng dầu trong nước, còn lại 70% vẫn phải nhập khẩu. Vì vậy, mọi chương trình giúp giảm lệ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, nhất là việc sớm đưa E10 vào lưu thông, đều mang ý nghĩa chiến lược.
Với một nền kinh tế còn có tỷ trọng nông nghiệp lớn như Việt Nam, chương trình nhiên liệu sinh học không chỉ liên quan đến năng lượng mà còn mở thêm đầu ra cho các nguyên liệu như sắn, ngô, đồng thời tăng liên kết giữa nông nghiệp và công nghiệp chế biến.
Đối với nguồn nguyên liệu nhập khẩu, Bộ Công thương đang phối hợp với các bộ, ngành, hiệp hội và doanh nghiệp để hỗ trợ nhập ethanol, đồng thời thúc đẩy khôi phục các nhà máy còn đóng cửa hoặc vận hành chưa hết công suất.
Thực tế, định hướng phát triển nhiên liệu sinh học đã được Chính phủ đặt ra từ khá sớm, từ giai đoạn 2011-2012, thông qua các quyết định về giảm phát thải và phát triển nhiên liệu sinh học. Trong giai đoạn 2014-2015, Việt Nam cũng đã triển khai đồng bộ xăng E5 trên phạm vi cả nước.
Doanh nghiệp đã sẵn sàng
Theo khảo sát của Bộ Công thương, nhiều doanh nghiệp đầu mối xăng dầu lớn hiện đã có đủ năng lực lưu trữ ethanol, phục vụ phối trộn quy mô lớn, đồng thời có hệ thống phân phối E100 cùng các dòng xăng sinh học E5, E10.
Trước đó, Petrolimex đã thí điểm kinh doanh xăng E10 từ ngày 1/8/2025 tại 36 cửa hàng ở TP.HCM. Doanh nghiệp này cũng đã chuẩn hóa quy trình kỹ thuật, hạ tầng, công tác quản lý và vận hành để bảo đảm chất lượng xăng E10 đáp ứng tiêu chuẩn cơ sở và quy chuẩn của Việt Nam.
Ở khâu sản xuất, Công ty cổ phần Lọc hóa dầu Bình Sơn (BSR), đơn vị vận hành Nhà máy Lọc dầu Dung Quất, cũng đã chủ động xây dựng các kịch bản vận hành để bảo đảm nguồn cung xăng sinh học cho thị trường trong nước.
Theo BSR, từ cuối tháng 3/2026, Nhà máy Lọc dầu Dung Quất dự kiến tiếp nhận khoảng 60.000 tấn nhiên liệu sinh học E100 từ Nhà máy Nhiên liệu sinh học dầu khí Miền Trung để pha chế xăng E10. Nguồn cung này được kỳ vọng góp phần tăng sản lượng xăng dầu nội địa trong bối cảnh hoạt động nhập khẩu gặp khó do một số quốc gia siết xuất khẩu.
Nhà máy nhiên liệu sinh học nói trên đã chạy thử từ ngày 20/1/2026 và đến ngày 6/2 cho ra lô ethanol nhiên liệu đầu tiên. Trong giai đoạn đầu, sản lượng đạt khoảng 470 m3. Đến ngày 12/2, đơn vị đã xuất lô hàng đầu tiên 210 m3 để cung cấp cho BSR phối trộn xăng sinh học E10 RON95.
Sau khi hoàn tất chạy thử, nhà máy tiếp tục tối ưu kỹ thuật để nâng hiệu quả vận hành, hướng tới công suất khoảng 60.000 tấn ethanol/năm, tương đương hơn 5.000 tấn/tháng. Nguyên liệu đầu vào chủ yếu là sắn lát khô, được các đối tác cung ứng theo hợp đồng dài hạn để bảo đảm nguồn cung ổn định.
Đại diện Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công thuộc Bộ Công thương cho biết đến thời điểm này, các điều kiện cơ bản để triển khai lộ trình sử dụng xăng sinh học E10 đã được chuẩn bị tương đối đầy đủ.
Bên cạnh đó, Vinpa đang phối hợp với các viện nghiên cứu và các doanh nghiệp lớn như Petrolimex, Saigon Petro, Pvoil hỗ trợ nhóm doanh nghiệp nhỏ trong quá trình triển khai lộ trình E10, nhằm bảo đảm việc thực hiện không gặp trở ngại từ phía doanh nghiệp.
Ngoài hạ tầng và nguồn cung, hệ thống quy chuẩn kỹ thuật cũng đang được rà soát. Theo đánh giá, ethanol có thể có nhiều nguồn gốc khác nhau, trong khi quy chuẩn hiện hành chủ yếu được xây dựng trên cơ sở sản xuất trong nước. Nếu không điều chỉnh kịp thời, đây có thể trở thành điểm nghẽn của lộ trình.
Lưu thông xăng E10 càng sớm càng tốt
Tại Hội nghị phổ biến lộ trình phối trộn nhiên liệu sinh học với nhiên liệu truyền thống trong thời kỳ mới, Thứ trưởng Công thương Nguyễn Sinh Nhật Tân cho biết việc thúc đẩy sử dụng xăng sinh học E5 và E10 không chỉ giúp giảm phát thải so với xăng khoáng truyền thống mà còn góp phần bảo vệ môi trường, giảm phụ thuộc vào nguồn cung nhập khẩu.
Tháng 11/2025, Bộ Công thương đã ban hành Thông tư 50 quy định tỷ lệ phối trộn nhiên liệu sinh học với nhiên liệu truyền thống, thay thế lộ trình trước đây. Tiếp đó, ngày 26/2, Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị số 07 về việc đẩy mạnh sản xuất và phối trộn nhiên liệu sinh học tại Việt Nam.
Trong bối cảnh tình hình thế giới còn nhiều bất định, nhất là chiến sự tại Trung Đông và các xung đột địa chính trị có thể gây đứt gãy chuỗi cung ứng năng lượng, nhiều ý kiến cho rằng việc chủ động đa dạng hóa nguồn năng lượng, phát triển nhiên liệu thay thế và đưa nhiên liệu sinh học vào lưu thông sớm là giải pháp cấp thiết, thay vì chờ đến mốc 1/6/2026.
Thực tế, xăng E10, E15, E20 và các tỷ lệ cao hơn đã được sử dụng rộng rãi từ nhiều năm trước tại Mỹ, Brazil, châu Âu, Trung Quốc, Thái Lan, Philippines. Tại Việt Nam, xăng E5 RON92 đã được phân phối trên toàn quốc từ năm 2018, còn E10 được thí điểm từ ngày 1/8/2025.
Theo Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân, trong bối cảnh xung đột địa chính trị trên thế giới còn phức tạp, lộ trình triển khai xăng sinh học E10 cần được đẩy nhanh và thực hiện càng sớm càng tốt.
Ông Tân cũng cho biết thực tế sử dụng E10 thời gian qua chưa ghi nhận phản hồi tiêu cực nào từ người tiêu dùng về chất lượng nhiên liệu, cũng như chưa có dấu hiệu cho thấy xăng E5, E10 gây ảnh hưởng xấu đến hiệu suất vận hành hay tuổi thọ các chi tiết động cơ xăng.
Việt Nam hiện có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển ngành nhiên liệu sinh học, từ nguồn nguyên liệu nông nghiệp phong phú, hệ thống cơ sở sản xuất ethanol đã được đầu tư trong nhiều năm qua, đến mạng lưới phân phối xăng dầu rộng khắp. Đây là nền tảng quan trọng để thúc đẩy thị trường nhiên liệu sinh học trong thời gian tới.
