“Thủ phủ vàng” Trung Quốc rung chuyển: Hai sàn tư nhân liên tiếp vỡ trận, hàng tỷ USD mắc kẹt

“Thủ phủ vàng” Trung Quốc rung chuyển: Hai sàn tư nhân liên tiếp vỡ trận, hàng tỷ USD mắc kẹt

Thị trường giao dịch vàng phi chính thức tại Trung Quốc đang bước vào một đợt sóng gió hiếm thấy khi hai nền tảng tư nhân lớn liên tiếp rơi vào khủng hoảng thanh khoản, làm lung lay niềm tin của giới đầu tư nhỏ lẻ. Theo South China Morning Post và Channel NewsAsia, nền tảng bán lẻ kim loại quý Ydd007 vừa ghi nhận ba đợt rút tiền ồ ạt trong thời gian ngắn, buộc doanh nghiệp thừa nhận tình trạng thiếu hụt vốn nghiêm trọng. Diễn biến xảy ra chỉ ít ngày sau khi JWR, một tên tuổi lớn cùng ngành, sụp đổ thanh toán, làm dấy lên lo ngại về hiệu ứng lây lan trong toàn bộ hệ sinh thái giao dịch vàng tư nhân.

Cả hai doanh nghiệp đều đặt trụ sở tại Shuibei, thuộc Thâm Quyến – nơi được mệnh danh là “thủ phủ trang sức” của Trung Quốc với hàng nghìn thương nhân, xưởng chế tác và nhà bán buôn vàng. Khu vực này vốn là mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng kim loại quý, nhưng từ giữa tháng 1 đã bị giám sát chặt sau khi xuất hiện các cáo buộc vỡ nợ. Hàng loạt nhà đầu tư từ nhiều tỉnh thành kéo đến văn phòng doanh nghiệp đòi tiền, nhiều đoạn video lan truyền cho thấy cảnh chen chúc, căng thẳng giữa khách hàng và lực lượng an ninh.

Theo ước tính được truyền thông Trung Quốc dẫn lại, số tiền chưa được thanh toán tại JWR có thể vượt 10 tỷ nhân dân tệ, tương đương khoảng 1,4 tỷ USD. Hàng chục nghìn người dùng không thể rút tiền hoặc nhận lại vàng vật chất đã ký gửi. Nhiều gia đình gửi toàn bộ tiền tiết kiệm vào các sản phẩm “tích lũy vàng” trước dịp Tết, nay đứng trước nguy cơ mất trắng. Một số nạn nhân cho biết họ chỉ tham gia vì tin vào các chương trình khuyến mãi và lời quảng cáo “an toàn như giữ vàng trong két”.

Điểm chung của các nền tảng này là mô hình “vàng ảo” – cho phép giao dịch đòn bẩy cao, ký quỹ thấp và không cần nắm giữ vàng vật chất. Doanh nghiệp tuyên bố phòng hộ rủi ro bằng cách giao dịch chéo trên những sàn khác, nhưng khi một mắt xích đổ vỡ, toàn bộ chuỗi bảo hiểm dòng tiền lập tức tê liệt. Hoạt động này lại nằm trong “vùng xám” pháp lý, lưng chừng giữa giao dịch hàng hóa thật và sản phẩm tài chính phái sinh, khiến nhà đầu tư gần như không có lớp bảo vệ pháp luật khi sự cố xảy ra.

Sau khủng hoảng, một số nạn nhân được đề xuất hoàn trả khoảng 20% vốn gốc nếu từ bỏ khiếu nại hình sự – phương án bị cho là “cắt lỗ ép buộc”. Trong khi đó, giới luật sư cảnh báo sự kết hợp giữa biến động giá kim loại quý và đòn bẩy tài chính có thể đẩy nhiều hộ gia đình vào vòng xoáy nợ nần. Cơ quan quản lý Trung Quốc trước đây cũng nhiều lần cảnh báo về các hình thức “đặt cược vàng phi vật chất” mang tính đầu cơ cao, thậm chí tiệm cận cờ bạc trá hình.

Sự cố tại Shuibei một lần nữa cho thấy nghịch lý của thị trường vàng: tài sản vốn được xem là nơi trú ẩn an toàn lại có thể trở thành rủi ro lớn nếu giao dịch qua những kênh thiếu minh bạch. Với nhà đầu tư cá nhân, bài học không chỉ nằm ở việc chọn kim loại quý nào, mà quan trọng hơn là chọn đúng nền tảng hợp pháp, có giám sát và quản trị rủi ro rõ ràng. Trong cơn sốt lợi nhuận, chỉ một cú sập thanh khoản cũng đủ cuốn trôi toàn bộ thành quả tích lũy nhiều năm.