Thái Nguyên nâng tầm kinh tế lâm nghiệp từ tài nguyên rừng sang giá trị bền vững

Thái Nguyên đang đứng trước một bước chuyển quan trọng trong chiến lược phát triển lâm nghiệp khi không còn đặt nặng mục tiêu mở rộng diện tích hay gia tăng sản lượng khai thác đơn thuần, mà hướng tới nâng cao giá trị trên từng hecta rừng. Với hơn 516.000ha đất lâm nghiệp và quy hoạch đến năm 2030 lên trên 577.000ha, địa phương này sở hữu nền tảng tài nguyên hiếm có để phát triển kinh tế xanh gắn với xu hướng toàn cầu.

Trong giai đoạn 2021-2025, ngành lâm nghiệp Thái Nguyên duy trì tốc độ tăng trưởng ổn định khoảng 6,5% mỗi năm, cho thấy tiềm năng và dư địa phát triển còn rất lớn. Chỉ riêng năm 2026, toàn tỉnh đã trồng mới gần 40.000ha rừng, trong khi diện tích rừng đạt chứng chỉ FSC và rừng gỗ lớn đều chạm mốc hơn 42.000ha. Đây là những con số không chỉ phản ánh quy mô mà còn thể hiện rõ định hướng chuyển đổi sang lâm nghiệp bền vững.

Điểm đáng chú ý là cơ cấu cây trồng lâm nghiệp đang có sự thay đổi rõ rệt. Các loại cây có giá trị kinh tế cao như quế và hồi ngày càng được mở rộng diện tích, thay thế dần các loại cây truyền thống hiệu quả thấp. Với hơn 11.600ha quế và hơn 3.400ha hồi, Thái Nguyên đang từng bước hình thành các vùng nguyên liệu chuyên canh phục vụ chế biến sâu và xuất khẩu.

Thái Nguyên nâng tầm kinh tế lâm nghiệp từ tài nguyên rừng sang giá trị bền vững.

Tuy nhiên, thực tế cũng cho thấy phần lớn sản lượng gỗ khai thác hiện nay vẫn là gỗ nhỏ, chủ yếu phục vụ sản xuất dăm gỗ và nguyên liệu giấy. Điều này khiến giá trị gia tăng của ngành chưa tương xứng với tiềm năng. Chính vì vậy, việc chuyển sang phát triển rừng gỗ lớn đang trở thành hướng đi tất yếu. Khi kéo dài chu kỳ khai thác, gỗ có thể đạt kích thước và chất lượng cao hơn, đáp ứng nhu cầu của ngành nội thất và xuất khẩu, từ đó gia tăng đáng kể giá trị kinh tế.

Song song với đó, chứng chỉ FSC đang trở thành “tấm hộ chiếu” quan trọng giúp sản phẩm gỗ của Thái Nguyên tiếp cận các thị trường khó tính như châu Âu, Mỹ, Nhật Bản hay Hàn Quốc. Giá trị gỗ từ rừng đạt chứng chỉ thường cao hơn từ 10-30% so với rừng thông thường, đồng thời giúp ổn định đầu ra nhờ các hợp đồng liên kết với doanh nghiệp. Đây là yếu tố then chốt giúp người trồng rừng yên tâm đầu tư dài hạn và thay đổi tư duy sản xuất.

Một hướng đi mới đầy tiềm năng khác là tham gia thị trường carbon rừng. Với diện tích rừng tự nhiên lớn và khả năng hấp thụ carbon đáng kể, Thái Nguyên có cơ hội chuyển đổi giá trị sinh thái thành nguồn thu kinh tế. Việc đo đếm trữ lượng và khả năng lưu trữ carbon đang được triển khai bài bản, mở ra cơ hội tham gia các cơ chế tín chỉ carbon trong tương lai gần.

Không chỉ dừng ở sản xuất nguyên liệu, bài toán nâng cao giá trị lâm nghiệp còn nằm ở khâu chế biến. Hiện nay, toàn tỉnh có hàng trăm cơ sở chế biến lâm sản, trong đó nhiều doanh nghiệp đã đầu tư dây chuyền hiện đại với công suất lớn. Sự tham gia của các doanh nghiệp chế biến gỗ, ván ép, giấy đã giúp hình thành chuỗi sản xuất tương đối hoàn chỉnh, từng bước nâng cao giá trị sản phẩm.

Từ nền tảng vùng nguyên liệu ổn định, các sản phẩm lâm sản của Thái Nguyên đã có mặt tại nhiều thị trường quốc tế. Điều này không chỉ khẳng định năng lực sản xuất mà còn cho thấy ngành lâm nghiệp địa phương đang dần tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Tuy nhiên, để đi xa hơn, việc liên kết giữa người trồng rừng và doanh nghiệp cần được đẩy mạnh hơn nữa nhằm đảm bảo nguồn cung ổn định và chất lượng đồng đều.

Một trong những điểm sáng đáng chú ý là sự chuyển đổi sang các loại cây có giá trị kinh tế cao như quế. Loại cây này không chỉ cho thu hoạch thân gỗ mà còn tận dụng được vỏ, lá và tinh dầu, mang lại hiệu quả kinh tế gấp nhiều lần so với cây keo. Tại nhiều địa phương, người dân đã mạnh dạn chuyển đổi cơ cấu cây trồng, từng bước nâng cao thu nhập và ổn định sinh kế lâu dài.

Trong giai đoạn 2026-2030, Thái Nguyên đặt mục tiêu tiếp tục cơ cấu lại ngành lâm nghiệp theo hướng nâng tỷ trọng trong toàn ngành nông nghiệp, duy trì tốc độ tăng trưởng trên 5,5% mỗi năm và giữ ổn định độ che phủ rừng trên 60%. Đồng thời, tỉnh cũng hướng tới mở rộng diện tích rừng đạt chứng chỉ bền vững, phát triển thị trường carbon và giảm dần sự phụ thuộc vào nguồn gỗ nhập khẩu.

Có thể thấy, lâm nghiệp Thái Nguyên đang chuyển mình từ khai thác tài nguyên sang kiến tạo giá trị. Đây không chỉ là yêu cầu nội tại của ngành mà còn là xu thế tất yếu trong bối cảnh kinh tế xanh và phát triển bền vững ngày càng trở thành tiêu chuẩn toàn cầu. Khi các yếu tố từ vùng nguyên liệu, chế biến đến thị trường được kết nối chặt chẽ, ngành lâm nghiệp sẽ không chỉ đóng góp vào tăng trưởng kinh tế mà còn trở thành trụ cột quan trọng trong chiến lược phát triển dài hạn của địa phương.