Việc dùng chung tài khoản, chuyển danh sách khách hàng qua email cá nhân hay tải dữ liệu công ty về máy riêng từ lâu vẫn được nhiều người coi là vấn đề nội bộ. Tuy nhiên, với khung pháp lý mới về an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân, những thao tác này có thể vượt khỏi phạm vi kỷ luật lao động và trở thành hành vi bị xử phạt hành chính, thậm chí bị xem xét trách nhiệm hình sự nếu gây hậu quả nghiêm trọng.
Cục An ninh mạng (Bộ Công an) vừa phát đi cảnh báo người lao động và doanh nghiệp về các rủi ro pháp lý phát sinh trong quá trình sử dụng Internet tại nơi làm việc. Trọng tâm cảnh báo nằm ở việc chia sẻ tài khoản, sử dụng quyền truy cập sai mục đích, tự ý chuyển dữ liệu cho người khác hoặc làm lộ tài liệu cần bảo vệ.
![]() |
| Việc sử dụng tài khoản số và dữ liệu ngoài phạm vi được cấp có thể làm phát sinh trách nhiệm pháp lý đối với cả cá nhân và tổ chức - Ảnh: Cổng Thông tin điện tử Bộ Công an. |
Một tài khoản có thể kéo theo trách nhiệm của cả người dùng và doanh nghiệp
Khoản 2 Điều 42 Luật An ninh mạng số 116/2025/QH15, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, quy định người sử dụng có trách nhiệm bảo mật thông tin đăng ký, mở, quản lý và sử dụng tài khoản số. Nếu tài khoản được sử dụng để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật, chủ tài khoản hoặc người sử dụng có thể bị xử lý kỷ luật, xử phạt hành chính, truy cứu trách nhiệm hình sự và phải bồi thường nếu gây thiệt hại.
Nghị định 330/2026/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 19/8/2026, cụ thể hóa chế tài. Theo điểm c khoản 3 Điều 14, cá nhân sử dụng thông tin xác thực, thông tin đăng nhập hoặc quyền truy cập tài khoản số không đúng quy định pháp luật có thể bị phạt 20–30 triệu đồng. Với tổ chức thực hiện cùng hành vi thuộc nhóm vi phạm tương ứng, mức phạt có thể bằng hai lần mức áp dụng đối với cá nhân.
Điều này có nghĩa, trong môi trường doanh nghiệp, việc “cho mượn tài khoản cho tiện”, dùng quyền quản trị để truy cập dữ liệu ngoài nhiệm vụ hoặc sử dụng thông tin đăng nhập không đúng phạm vi được cấp không còn chỉ là vấn đề quy trình nội bộ.
Dữ liệu khách hàng và nhân sự trở thành vùng rủi ro lớn hơn
Rủi ro còn tăng khi tài khoản số tại doanh nghiệp được sử dụng để tiếp cận dữ liệu khách hàng, hồ sơ nhân sự hoặc thông tin đối tác.
Theo điểm a khoản 1 Điều 39 Nghị định 330, tổ chức xử lý dữ liệu cá nhân không đúng phạm vi, không phù hợp mục đích đã xác định hoặc vượt quá mức cần thiết có thể bị phạt 20–40 triệu đồng; cá nhân thực hiện cùng hành vi chịu mức phạt bằng một nửa. Trường hợp tổ chức sử dụng dữ liệu cá nhân của người khác để thực hiện hành vi trái pháp luật, mức phạt có thể từ 40–60 triệu đồng.
Do đó, việc tự ý tải danh sách khách hàng về laptop cá nhân, gửi file nhân sự cho người không có thẩm quyền hoặc sử dụng dữ liệu thu được trong công việc cho mục đích riêng đều có thể tạo ra rủi ro pháp lý độc lập với hành vi dùng sai tài khoản.
Bộ Công an cũng lưu ý doanh nghiệp không nên coi dữ liệu khách hàng là tài sản có thể tùy ý khai thác. Pháp luật hiện yêu cầu dữ liệu phải được xử lý đúng mục đích, đúng phạm vi và có biện pháp bảo vệ tương ứng trong toàn bộ vòng đời sử dụng.
Từ phạt hành chính đến trách nhiệm hình sự và bồi thường
Nếu hành vi vượt ngưỡng xử phạt hành chính, trách nhiệm có thể chuyển sang lĩnh vực hình sự.
Theo cảnh báo của Bộ Công an, Điều 288 Bộ luật Hình sự quy định hành vi đưa hoặc sử dụng trái phép thông tin mạng trong các trường hợp luật định có thể bị phạt tiền, cải tạo không giam giữ hoặc phạt tù; khung hình phạt cao có thể tới 7 năm tù. Điều 289 về cố ý xâm nhập trái phép mạng máy tính, mạng viễn thông hoặc phương tiện điện tử của người khác có mức phạt cao nhất lên tới 12 năm tù.
Đối với bí mật nhà nước, ngay cả hành vi vô ý làm lộ hoặc làm mất tài liệu cũng có thể bị xử lý hình sự theo Điều 338 Bộ luật Hình sự.
Ngoài ra, nếu hành vi của người lao động gây thiệt hại trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, Điều 597 Bộ luật Dân sự quy định pháp nhân có thể phải bồi thường cho bên bị thiệt hại, sau đó yêu cầu người có lỗi hoàn trả một khoản tiền theo quy định.
Vì vậy, quản lý tài khoản số không còn là việc riêng của bộ phận công nghệ thông tin. Doanh nghiệp cần phân quyền đúng chức năng, kiểm soát nhật ký truy cập, quy định rõ việc sao chép và chuyển dữ liệu; còn người lao động cần hiểu rằng tài khoản được cấp cho công việc không đồng nghĩa với quyền sử dụng dữ liệu theo ý mình.
Trong môi trường số, một lần chia sẻ mật khẩu hoặc chuyển nhầm dữ liệu có thể bắt đầu từ thao tác rất nhỏ nhưng hậu quả pháp lý lại đi qua nhiều tầng: kỷ luật nội bộ, xử phạt hành chính, trách nhiệm hình sự và bồi thường thiệt hại.
| Người lao động cần ghi nhớ:
Phòng ngừa từ nhận thức pháp luật chính là biện pháp quan trọng để hạn chế một sai sót cá nhân trở thành vi phạm pháp luật và gây hậu quả cho cả doanh nghiệp. |
