80.000-90.000 tài khoản hải quan có nguy cơ bị khóa từ 1/1/2027

Còn chưa đầy hai tháng trước thời điểm kết thúc đợt làm sạch dữ liệu tài khoản khai báo hải quan, tiến độ thực hiện vẫn ở mức thấp. Đến cuối tháng 10/2026, số tài khoản được cập nhật, xác thực mới đạt dưới 10.000, trong khi số doanh nghiệp thường xuyên làm thủ tục xuất nhập khẩu ước khoảng 90.000-100.000. Từ ngày 1/1/2027, những tài khoản chưa hoàn thành yêu cầu làm sạch sẽ bị khóa, có thể ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động thông quan hàng hóa.

Mục tiêu quan trọng hàng đầu trong đợt làm sạch dữ liệu lần này của cơ quan Hải quan là thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, nhằm tăng cường triển khai nền tảng số để giảm các thủ tục hành chính bằng giấy tờ.

Đây là cảnh báo được ông Lê Đức Thành - Trưởng ban Công nghệ thông tin và Thống kê hải quan (Cục Hải quan), đưa ra khi thông tin về tiến độ triển khai chương trình rà soát dữ liệu người sử dụng hệ thống hải quan. Với khoảng cách lớn giữa số tài khoản đã hoàn tất và quy mô doanh nghiệp thường xuyên làm thủ tục, nhiệm vụ đặt ra hiện nay không chỉ là hoàn thiện dữ liệu kỹ thuật mà còn là bảo đảm doanh nghiệp không bị động khi bước sang năm 2027.

Hàng chục nghìn tài khoản đứng trước nguy cơ bị khóa

Cục Hải quan bắt đầu triển khai làm sạch dữ liệu từ ngày 25/9/2026, theo Công văn số 21692/CHQ-CNTT ngày 15/9/2026. Đến ngày 27/10, cơ quan này tiếp tục ban hành Công văn số 23474/CHQ-CNTT, yêu cầu các chi cục hải quan khu vực đẩy mạnh thông báo, hướng dẫn và đôn đốc doanh nghiệp thực hiện.

Số liệu do ông Lê Đức Thành công bố cho biết đến cuối tháng 10, số tài khoản được làm sạch mới đạt dưới 10.000. Trong khi đó, số doanh nghiệp thường xuyên làm thủ tục xuất nhập khẩu vào khoảng 90.000-100.000 doanh nghiệp.

Từ tương quan hai số liệu này, quy mô chưa hoàn tất có thể ước tính còn khoảng 80.000-90.000 trường hợp. Tuy nhiên, đây là phép ước tính từ số doanh nghiệp và số tài khoản đã được làm sạch, không phải số liệu thống kê chốt riêng về tổng số tài khoản chưa hoàn thành trên toàn hệ thống.

Theo yêu cầu của Cục Hải quan, doanh nghiệp đã đăng ký tài khoản trên Hệ thống đăng ký người sử dụng VNACCS phải rà soát, cập nhật và xác thực thông tin trước ngày 31/12/2026. Từ ngày 1/1/2027, tài khoản chưa thực hiện hoặc chưa hoàn thành việc làm sạch sẽ bị khóa. Tài khoản chỉ được mở lại sau khi người sử dụng hoàn tất cập nhật theo hướng dẫn.

Điều này đồng nghĩa doanh nghiệp có thể gặp trở ngại khi thực hiện khai báo và các thủ tục hải quan điện tử nếu để tài khoản bị khóa. Với những đơn vị có hoạt động xuất nhập khẩu thường xuyên, nguy cơ gián đoạn không chỉ ảnh hưởng đến tiến độ thông quan mà còn có thể kéo theo chi phí lưu kho, lưu bãi và kế hoạch giao nhận hàng hóa.

Làm sạch tài khoản để xác định đúng người sử dụng

Đợt rà soát lần này không đơn thuần là yêu cầu doanh nghiệp đổi mật khẩu hay cập nhật thông tin liên hệ. Trọng tâm là xác định lại danh tính tổ chức, cá nhân được cấp quyền truy cập và sử dụng các hệ thống thông tin hải quan.

Theo Cục Hải quan, phạm vi làm sạch bao gồm các doanh nghiệp xuất nhập khẩu và những đối tượng tham gia hệ thống như đại lý hải quan, đơn vị thuộc các Bộ, ngành, hãng vận tải, ngân hàng và công chức hải quan.

Người sử dụng phải kiểm tra, cập nhật những thông tin quan trọng như mã số thuế, tên và địa chỉ doanh nghiệp, thông tin định danh của người đại diện, người khai hải quan, ngày sinh, số định danh cá nhân và địa chỉ thư điện tử. Một số dữ liệu sẽ được xác thực, đối chiếu với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư thông qua nền tảng định danh điện tử.

Bộ Tài chính cũng đang triển khai hệ thống đăng ký người sử dụng ứng dụng xác thực định danh điện tử qua VNeID, hướng đến kết nối dữ liệu của doanh nghiệp và các cá nhân tham gia hệ thống hải quan.

Việc chuẩn hóa dữ liệu có ý nghĩa trực tiếp đối với an toàn thông tin. Khi tài khoản được xác thực, hệ thống có thể xác định người đăng nhập, ghi nhận nhật ký thao tác và truy vết chủ thể tạo lập, khai báo dữ liệu. Qua đó, Cơ quan Hải quan có thêm cơ sở xử lý các tình huống mạo danh, sử dụng tài khoản trái phép hoặc phát sinh sai sót trong quá trình thực hiện thủ tục.

Đây cũng là nền tảng để ngành Hải quan tiến tới mô hình quản lý số, tăng khả năng tự động hóa và giảm phụ thuộc vào hồ sơ giấy.

Doanh nghiệp có thể tự cập nhật, không phát sinh chi phí

Để hỗ trợ người sử dụng, Cục Hải quan đã đưa quy trình làm sạch dữ liệu lên môi trường Internet, cho phép doanh nghiệp chủ động thực hiện mà không phải trực tiếp đến cơ quan hải quan. Địa chỉ truy cập là: https://dksd.customs.gov.vn/client/external

Quy trình cơ bản gồm các bước: đăng nhập bằng tài khoản đã được cấp trên hệ thống VNACCS; lựa chọn chức năng quản lý tài khoản; rà soát, bổ sung thông tin doanh nghiệp và cá nhân; xác thực thông tin định danh; xác thực email bằng mã OTP; tích hợp chữ ký số; ký số xác nhận và gửi yêu cầu cập nhật để cơ quan Hải quan kiểm tra, phê duyệt.

Người sử dụng có thể lựa chọn đăng nhập bằng tài khoản định danh điện tử VNeID. Đối với chữ ký số, hệ thống hỗ trợ USB Token, SIM ký số và chữ ký số từ xa SmartCA. Sau khi gửi yêu cầu, doanh nghiệp cần theo dõi trạng thái hồ sơ để biết kết quả phê duyệt hoặc lý do bị từ chối, nếu có.

Ông Lê Đức Thành cho biết việc làm sạch dữ liệu không làm phát sinh thêm chi phí cho doanh nghiệp. Thời gian hoàn thành phụ thuộc chủ yếu vào việc người được cấp tài khoản có chủ động thực hiện hay không.

Đối với trường hợp gặp lỗi kỹ thuật hoặc không thể xác thực, doanh nghiệp cần chụp lại màn hình thông báo lỗi, gửi về địa chỉ email bophanhotro@customs.gov.vn, kèm thông tin liên hệ để được hỗ trợ. Cục Hải quan cũng duy trì tổng đài hỗ trợ 19009299, nhánh 2.

Chậm cập nhật có thể ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động xuất nhập khẩu

Việc làm sạch dữ liệu tài khoản là một phần trong lộ trình chuyển đổi số của ngành Hải quan, thực hiện định hướng tại Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị. Mục tiêu không chỉ là giảm thủ tục giấy tờ mà còn xây dựng hệ thống quản lý có khả năng xác thực người dùng, kiểm soát quyền truy cập và tăng độ tin cậy của dữ liệu.

Theo kế hoạch được ông Lê Đức Thành thông tin, hệ thống Hải quan số dự kiến được triển khai vào cuối năm 2028. Trong thời gian chuẩn bị, ngành Hải quan tiếp tục triển khai hệ thống Một cửa quốc gia giai đoạn 3, tăng cường trao đổi thông tin với các bộ, ngành và số hóa chứng từ trong hồ sơ hải quan.

Tại Chi cục Hải quan khu vực III, việc số hóa chứng từ được triển khai thí điểm từ tháng 6/2026. Đến ngày 15/10, đơn vị đã số hóa 44 chứng từ trong bộ hồ sơ hải quan; sau đó mở rộng sang toàn bộ hồ sơ với hơn 150 chứng từ. Đây là một trong những bước chuẩn bị cho việc mở rộng số hóa trên phạm vi toàn quốc.

Tuy nhiên, những nền tảng công nghệ mới chỉ phát huy hiệu quả khi dữ liệu đầu vào chính xác và người sử dụng được định danh rõ ràng. Vì vậy, tiến độ làm sạch tài khoản hiện nay là một trong những điều kiện quan trọng để ngành Hải quan thực hiện mục tiêu chuyển đổi số.

Với doanh nghiệp, việc cập nhật thông tin cần được xem là nhiệm vụ phải hoàn thành trước thời hạn, không nên chờ đến những ngày cuối cùng mới thực hiện. Mốc 31/12/2026 là thời hạn hoàn tất, còn từ 1/1/2027, tài khoản chưa đáp ứng yêu cầu sẽ bị khóa. Chủ động rà soát tài khoản, kiểm tra thông tin người đại diện, người khai hải quan và chữ ký số sẽ giúp doanh nghiệp hạn chế nguy cơ gián đoạn thủ tục, bảo đảm hoạt động xuất nhập khẩu diễn ra liên tục khi bước sang năm mới.