Sửa đổi đồng bộ 4 luật trụ cột: Mở không gian cải cách cho thương mại và cạnh tranh

Theo đại diện cơ quan soạn thảo, việc sửa đổi đồng thời 4 đạo luật nhằm thể chế hóa chủ trương đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với cải cách thủ tục hành chính và điều kiện đầu tư kinh doanh; đồng thời xử lý những điểm nghẽn, chồng chéo có nguyên nhân từ quy định pháp luật.

Đẩy mạnh phân quyền, giảm tải thủ tục

Một trong những đề xuất đáng chú ý là phân quyền cấp phép gia công hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu theo giấy phép từ Bộ Công Thương về UBND cấp tỉnh (khoản 2 Điều 51 Luật Quản lý ngoại thương).

Theo lý giải của cơ quan soạn thảo, việc điều chỉnh này sẽ giảm tải cho các bộ, ngành trung ương, giúp tập trung vào xây dựng chính sách, hướng dẫn và kiểm tra, giám sát; đồng thời rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp, qua đó cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh tại địa phương.

Quang cảnh cuộc họp. Ảnh MOJ

Siết chặt hàng giả, gỡ bỏ điều kiện kinh doanh không cần thiết

Với Luật Thương mại, dự thảo đề xuất luật hóa khái niệm “hàng giả” theo hướng bao quát cả giả về nội dung, hình thức, tem, nhãn và bao bì. Trong bối cảnh thủ đoạn làm giả ngày càng tinh vi, đặc biệt trên môi trường thương mại điện tử, việc định nghĩa rộng và rõ sẽ tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho lực lượng thực thi khi kiểm tra, thu giữ và xử lý vi phạm.

Song song đó, dự thảo bãi bỏ một số quy định không còn phù hợp như danh mục hàng hóa, dịch vụ cấm kinh doanh, hạn chế kinh doanh và kinh doanh có điều kiện trong Luật Thương mại; bãi bỏ điều kiện kinh doanh dịch vụ giám định thương mại; sửa đổi quy định về độc quyền nhà nước; đồng thời lược bỏ nội dung về hợp đồng và giải quyết tranh chấp để bảo đảm tính thống nhất với hệ thống pháp luật chuyên ngành.

Hoàn thiện cơ chế ngoại thương, tạo thuận lợi thương mại

Đối với Luật Quản lý ngoại thương, dự thảo bổ sung cơ chế cho phép doanh nghiệp nhập khẩu lại hàng hóa đã xuất khẩu (kể cả hàng thuộc diện cấm nhập khẩu) để tái xuất sang thị trường thứ ba; hoàn thiện cơ chế tự chứng nhận xuất xứ và làm rõ khái niệm giấy chứng nhận lưu hành tự do.

Những điều chỉnh này được kỳ vọng tháo gỡ vướng mắc thực tiễn, đặc biệt trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu biến động, yêu cầu linh hoạt về logistics và chuyển hướng thị trường ngày càng gia tăng.

Tăng kiểm soát lạm dụng vị trí thống lĩnh trong môi trường số

Với Luật Cạnh tranh, dự thảo tập trung nâng cao hiệu lực phát hiện, điều tra và xử lý các hành vi hạn chế cạnh tranh, cạnh tranh không lành mạnh, nhất là trong nền kinh tế số.

Cơ quan soạn thảo đề xuất bổ sung, làm rõ trách nhiệm của chủ thể giúp sức hoặc hỗ trợ thực hiện hành vi vi phạm; hoàn thiện quy định về lạm dụng vị trí thống lĩnh, vị trí độc quyền. Đáng chú ý, các hành vi như tự ưu tiên, phân biệt đối xử, áp đặt điều kiện giao dịch bất công, ràng buộc dịch vụ, cản trở dịch vụ thay thế, can thiệp cơ chế xếp hạng, lạm dụng dữ liệu trên nền tảng số sẽ được cụ thể hóa để tăng khả năng kiểm soát.

Bên cạnh đó, quy định về tố tụng cạnh tranh và xử lý vi phạm được định hướng hoàn thiện theo nguyên tắc minh bạch, thuận lợi, hạn chế rủi ro doanh nghiệp bị xử lý trùng lặp giữa các thủ tục tố tụng và xử phạt hành chính.

Việc sửa đổi đồng bộ 4 đạo luật trụ cột trong lĩnh vực thương mại và cạnh tranh được kỳ vọng tạo hành lang pháp lý thông thoáng, minh bạch hơn, qua đó thúc đẩy môi trường kinh doanh lành mạnh và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế trong giai đoạn mới.