Quốc hội thông qua giảm VAT 2% đến hết 2026

Theo đó, từ ngày 1/7/2025 đến hết 31/12/2026, VAT sẽ được giảm 2% đối với nhóm hàng hóa, dịch vụ đang áp dụng thuế suất 10%, ngoại trừ một số lĩnh vực đặc thù như viễn thông, tài chính – ngân hàng, bất động sản, bảo hiểm, sản phẩm chịu thuế tiêu thụ đặc biệt…

Quyết sách này không nằm ngoài kỳ vọng của cộng đồng doanh nghiệp, vốn đang trong giai đoạn phục hồi sản xuất – kinh doanh sau thời kỳ trầm lắng kéo dài do ảnh hưởng của chính sách tiền tệ thắt chặt và tiêu dùng nội địa giảm tốc. Dù vậy, điều đáng chú ý không nằm ở con số 2% giảm thuế, mà là thông điệp rõ ràng về nỗ lực "kích cầu có mục tiêu" trong bối cảnh dư địa tài khóa không còn dồi dào.

Quốc hội thông qua giảm VAT 2% đến hết 2026

Kích cầu chọn lọc – tránh "bốc thuốc đại trà"

Báo cáo giải trình trước khi Quốc hội biểu quyết, Bộ trưởng Tài chính Nguyễn Văn Thắng cho biết đã có nhiều ý kiến đề xuất giảm VAT với tất cả mặt hàng hoặc giảm sâu hơn (4-5%) cho nhóm đối tượng cụ thể. Tuy nhiên, Chính phủ vẫn giữ phương án giảm 2% có chọn lọc, tập trung vào nhóm hàng hóa – dịch vụ thiết yếu, gắn với tiêu dùng đại chúng và có khả năng lan tỏa sản xuất cao.

So với các nghị quyết trước đây, lần này phạm vi được mở rộng thêm, bao gồm cả lĩnh vực vận chuyển, logistics, dịch vụ công nghệ thông tin… – những mảng đang chịu áp lực lớn từ chi phí đầu vào và cạnh tranh toàn cầu. Trong khi đó, các lĩnh vực có mức sinh lời cao, ít tác động đến tiêu dùng chung như tài chính – ngân hàng, bất động sản hay viễn thông tiếp tục không nằm trong danh sách được giảm thuế.

Đây là sự lựa chọn có tính toán. Theo phân tích của Bộ Tài chính, nếu mở rộng giảm VAT cho tất cả mặt hàng đang áp thuế 10%, tổng mức hụt thu ngân sách có thể lên tới 167.000 tỷ đồng trong hai năm 2025–2026. Ngược lại, với phương án hiện hành, ngân sách “hy sinh” khoảng 122.000 tỷ đồng – con số vẫn lớn nhưng được đánh giá là khả thi trong kiểm soát, đồng thời tạo lực đẩy vừa phải cho tổng cầu.

Thu ngân sách hụt – nhưng kỳ vọng lan tỏa

Việc giảm VAT đồng nghĩa với việc ngân sách Nhà nước mất đi một phần thu trong ngắn hạn, nhưng theo Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng, hiệu ứng lan tỏa từ chính sách này có thể giúp tăng thu từ các sắc thuế khác, nhờ sản xuất – kinh doanh phục hồi, tiêu dùng mở rộng, và dòng tiền quay vòng nhanh hơn trong nền kinh tế.

Tuy nhiên, để hiện thực hóa kỳ vọng đó, Chính phủ sẽ phải gia tăng hiệu quả quản lý thu, nhất là tại những lĩnh vực vốn thất thu cao như bất động sản, thương mại điện tử, và kinh doanh trên nền tảng số. Cùng với đó, việc mở rộng hóa đơn điện tử, số hóa quy trình quản lý thuế và kiểm soát dòng thu – chi ngân sách sẽ là các “trụ cột công nghệ” không thể thiếu để duy trì kỷ luật tài khóa.

Chính phủ đặt mục tiêu thu ngân sách năm 2025 tăng khoảng 10% so với thực hiện năm 2024. Đây là chỉ tiêu đầy tham vọng trong bối cảnh tăng trưởng kinh tế vẫn đang ở mức hồi phục thận trọng, lạm phát tiềm ẩn và chi phí lãi vay còn cao.

Giảm thuế không chỉ là ưu đãi

Điều dễ nhận thấy trong quyết định lần này là tư duy “giảm thuế có điều kiện”, thay vì giảm rộng rãi để dễ dàng đạt được sự ủng hộ chính trị ngắn hạn. Đây là bước tiến đáng ghi nhận trong điều hành ngân sách theo hướng bền vững hơn, nhất là khi chi ngân sách cho các nhiệm vụ đột xuất như thiên tai, dịch bệnh vẫn còn nhiều áp lực.

Mặt khác, việc kéo dài chính sách đến hết năm 2026 tạo độ ổn định nhất định cho cộng đồng doanh nghiệp trong việc lên kế hoạch tài chính trung hạn. Điều này khác với các chính sách giảm thuế tạm thời trước đây vốn chỉ áp dụng 6–12 tháng, khiến doanh nghiệp khó đo lường hiệu quả hoặc tận dụng kịp thời.

Dẫu vậy, việc thực thi chính sách cần đảm bảo tính minh bạch và hướng dẫn rõ ràng để doanh nghiệp, đặc biệt là các hộ kinh doanh nhỏ lẻ, không bị vướng mắc trong phân loại đối tượng áp dụng thuế suất mới. Bài học từ giai đoạn đầu triển khai hóa đơn điện tử cho thấy, nếu thiếu hướng dẫn cụ thể và đồng bộ, chính sách tốt cũng có thể gây nhiễu thông tin, thậm chí bị hiểu sai thành rào cản.