Thị trường trái phiếu doanh nghiệp Việt Nam trong 11 tháng đầu năm 2024 đã phản ánh rõ nét các vấn đề về khả năng thanh toán nợ gốc, sự chuyển biến trong hoạt động phát hành và xu hướng rủi ro tài chính. Theo báo cáo của VIS Rating, 15 trong số 51 trái phiếu đáo hạn trong tháng 11/2024 đang đối diện nguy cơ chậm trả nợ gốc, hầu hết thuộc nhóm các trái phiếu từng chậm trả lãi trước đó. Đáng chú ý, Công ty Cổ phần Crystal Bay, hoạt động trong lĩnh vực du lịch và nghỉ dưỡng, là tổ chức phát hành một trái phiếu mới phát sinh tình trạng chậm trả trong tháng 11, với tổng giá trị nợ gốc là 421 tỷ đồng. Tổ chức phát hành này đã chậm trả nợ gốc vào ngày 5/11/2024. Sau đó trái chủ VNDirect, đơn vị nắm giữ 100% lượng trái phiếu, phải gia hạn thời gian thanh toán đến cuối tháng. Tuy nhiên, đến nay vẫn chưa có thông báo xác nhận việc thanh toán được thực hiện. Được bảo đảm bằng 78,2 triệu cổ phiếu của chính Crystal Bay, trái phiếu này lại gặp hạn chế về tính thanh khoản do cổ phiếu không niêm yết, đồng thời tổ chức phát hành này đang phải đối mặt với dòng tiền hoạt động âm, đòn bẩy tài chính cao và kết quả kinh doanh thua lỗ, với khoản lỗ 76 tỷ đồng trong nửa đầu năm 2024.
 |
| Phát hành trái phiếu doanh nghiệp tháng 11/2024 giảm mạnh |
Tính từ đầu năm 2024, đã có 43 trái phiếu lần đầu chậm trả gốc hoặc lãi với tổng giá trị 23,2 nghìn tỷ đồng, giảm mạnh so với 369 trái phiếu trong năm 2023 với tổng giá trị 144,3 nghìn tỷ đồng. Tỷ lệ chậm trả lũy kế đến cuối tháng 11/2024 đạt mức 15,3%, trong đó nhóm ngành năng lượng dẫn đầu với tỷ lệ chậm trả cao nhất, lên tới 44%. Tuy vậy, một tín hiệu tích cực trong tháng 11 là các tổ chức phát hành đã hoàn trả cho trái chủ tổng cộng 1.148 tỷ đồng dư nợ gốc chậm trả. Một số đơn vị, như Phong Điện Yang Trung, Bất động sản Cát Liên Hoa và Địa ốc Mai Viên, đã thanh toán toàn bộ dư nợ còn lại, nâng tỷ lệ thu hồi trái phiếu chậm trả của ngành năng lượng lên 17,7% vào cuối tháng. Đặc biệt, 80% số dư nợ được hoàn trả trong tháng đến từ các công ty thuộc ngành năng lượng, vốn từng chậm trả lãi trong giai đoạn 2022-2023.
Dự báo cho tháng 12/2024, VIS Rating ước tính khoảng 30% số trái phiếu đáo hạn có nguy cơ chậm trả gốc. Những trái phiếu đáo hạn đáng chú ý bao gồm các đợt phát hành của Công ty Cổ phần Hàng không Vietjet (1.000 tỷ đồng), Công ty Cổ phần Hàng tiêu dùng Masan (2.100 tỷ đồng), Tập đoàn Công nghiệp Than – Khoáng sản Việt Nam (2.000 tỷ đồng) cùng một số tổ chức lớn như Ngân hàng TMCP Á Châu, VinFast và Trường Hải. Tổng giá trị trái phiếu đáo hạn trong tháng lên đến hàng chục nghìn tỷ đồng, làm gia tăng áp lực thanh khoản đối với các doanh nghiệp.
Về hoạt động phát hành mới, lượng trái phiếu doanh nghiệp phát hành trong tháng 11/2024 giảm xuống 23.400 tỷ đồng từ mức 39.100 tỷ đồng trong tháng trước. Lũy kế 11 tháng, tổng lượng trái phiếu phát hành đạt hơn 400.000 tỷ đồng, tăng mạnh so với cùng kỳ năm trước. Các ngân hàng thương mại tiếp tục là nhóm dẫn đầu, phát hành 17.400 tỷ đồng trong tháng, trong đó 40% thuộc loại trái phiếu thứ cấp, đủ điều kiện tính vào vốn cấp 2. Đáng chú ý, một tổ chức thuộc nhóm ngành hàng tiêu dùng đã phát hành trái phiếu ra công chúng với tổng giá trị 400 tỷ đồng, minh chứng cho sự gia tăng trong hoạt động huy động vốn từ công chúng. Tính chung cả năm 2024, lượng trái phiếu phát hành ra công chúng đạt 46.000 tỷ đồng, tăng 30% so với năm 2023, chiếm 10,2% tổng lượng phát hành mới.
