 |
| Tái chế và tiết kiệm tài nguyên là trụ cột tuần hoàn cho ngành giấy |
Tái chế – trụ cột của chu trình tuần hoàn
Hiện cả nước có hơn 500 doanh nghiệp sản xuất giấy, trong đó 20 doanh nghiệp lớn chiếm khoảng 65% sản lượng toàn ngành. Sản lượng năm 2024 đạt khoảng 8,2 triệu tấn, với hơn 80% là giấy bao bì. Dù giấy thu hồi trong nước và nhập khẩu đang là nguồn nguyên liệu chính, Việt Nam vẫn phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu bột giấy do chưa khai thác hiệu quả nguồn nguyên liệu tái chế trong nước.
Ngành giấy được đánh giá là một trong những ngành có nguy cơ gây ô nhiễm cao, chủ yếu do quy trình sản xuất tiêu tốn lượng nước lớn và phát sinh nhiều chất thải. Đặc biệt, công đoạn tẩy trắng chiếm đến 50–70% tổng lượng nước thải và tới 95% lượng dòng thải ô nhiễm.
Theo phân tích từ các tổ chức môi trường, tái chế 1 tấn giấy có thể giúp tiết kiệm đáng kể: 17 cây gỗ trưởng thành, 26.000 lít nước, 4.000 kWh điện và 3,5 m³ diện tích chôn lấp rác. Ngoài ra, tái chế còn giúp giảm 65% năng lượng tiêu thụ, 74% khí thải gây ô nhiễm không khí và 35% nguy cơ ô nhiễm môi trường nói chung.
Ông Hoàng Trung Sơn – Chủ tịch Hiệp hội Giấy và Bột giấy Việt Nam (VPPA) – nhận định: “Kinh tế tuần hoàn không còn là lựa chọn mà là hướng đi tất yếu cho ngành giấy nếu muốn phát triển bền vững.” Theo ông, ba trụ cột gồm tái chế giấy, tiết kiệm năng lượng – nước, và phát triển năng lượng tái tạo là các định hướng then chốt.
Cùng quan điểm, đại diện Cục Môi trường (Bộ Tài nguyên và Môi trường) cho rằng, giấy là vật liệu có khả năng tái chế cao và nhiều lần, do đó rất phù hợp với nguyên lý kinh tế tuần hoàn. Việc tận dụng tốt tài nguyên giấy thu hồi sẽ giúp giảm áp lực lên rừng tự nhiên, tiết kiệm chi phí sản xuất, đồng thời giảm khối lượng rác thải rắn đáng kể.
Những mô hình sản xuất giấy tuần hoàn thành công tại Nhật Bản, EU hay Hàn Quốc cho thấy rõ tiềm năng của mô hình này. Tuy nhiên, để áp dụng thành công tại Việt Nam, điều kiện tiên quyết là phải đổi mới công nghệ.
Đổi mới công nghệ – chìa khóa thực thi mô hình tuần hoàn
Một trong những rào cản lớn nhất đối với ngành giấy Việt Nam hiện nay là công nghệ sản xuất lạc hậu, gây lãng phí tài nguyên và phát sinh chi phí xử lý môi trường cao. Trong bối cảnh chuyển đổi xanh và tiêu chuẩn ESG (Môi trường – Xã hội – Quản trị) ngày càng trở thành yêu cầu bắt buộc từ thị trường quốc tế, việc đầu tư vào công nghệ sạch, thiết bị hiện đại, tự động hóa và số hóa là xu hướng không thể đảo ngược.
Các chuyên gia kinh tế khuyến nghị, cần có chính sách tín dụng xanh, ưu đãi đầu tư cho các doanh nghiệp áp dụng công nghệ thân thiện môi trường. Đồng thời, nên xây dựng chương trình chuyển giao công nghệ giữa doanh nghiệp – viện nghiên cứu – trường đại học, cùng với việc đào tạo đội ngũ nhân lực kỹ thuật và quản lý phù hợp.
Hiệp hội Giấy và Bột giấy Việt Nam khẳng định sẵn sàng đóng vai trò kết nối, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận các công nghệ tiên tiến từ các quốc gia đi đầu như Phần Lan, Thụy Điển, Hàn Quốc…
Một yêu cầu quan trọng khác là việc hoàn thiện hệ thống thu gom – phân loại – tái chế giấy phế liệu trong nước, cùng với đó là thực hiện nghiêm túc mô hình trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR) theo quy định của Luật Bảo vệ môi trường 2020.
Trong bối cảnh kinh tế tuần hoàn ngày càng trở thành xu thế toàn cầu, ngành giấy Việt Nam cần chủ động hơn trong việc chuyển đổi mô hình sản xuất và tư duy phát triển. Đây không chỉ là một giải pháp môi trường, mà còn là cơ hội tăng cường sức cạnh tranh cho doanh nghiệp, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững dài hạn.
