Doanh nghiệp Việt trước yêu cầu thực hành ESG để giữ vị thế trong chuỗi cung ứng

Tiêu chuẩn xanh tạo sức ép lên chuỗi cung ứng

Trong bối cảnh các thị trường và đối tác ngày càng chú trọng chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và phát triển bền vững, thực hành ESG đang tác động trực tiếp đến khả năng tham gia chuỗi cung ứng của doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa. ESG là bộ tiêu chí đánh giá doanh nghiệp trên ba khía cạnh: Môi trường (E), Xã hội (S) và Quản trị (G), hướng tới phát triển bền vững.

Tại hội thảo “Bắt đầu ESG từ đâu? Hướng dẫn doanh nghiệp đánh giá hiện trạng và hành động”, do Trung tâm Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa thuộc Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) phối hợp với Công ty CP Sáng tạo xanh Việt Nam tổ chức nằm trong khuôn khổ dự án “Hỗ trợ cộng đồng doanh nghiệp xây dựng chiến lược ESG và thực hành sản xuất kinh doanh bền vững vì mục tiêu chuyển đổi xanh, trung hòa carbon đến năm 2050”, các chuyên gia nhấn mạnh ESG đang trở thành yếu tố quan trọng đối với năng lực cạnh tranh và định hướng phát triển dài hạn của doanh nghiệp.

Hội thảo “Bắt đầu ESG từ đâu? Hướng dẫn doanh nghiệp đánh giá hiện trạng và hành động" nằm trong khuôn khổ dự án “Hỗ trợ cộng đồng doanh nghiệp xây dựng chiến lược ESG và thực hành sản xuất kinh doanh bền vững vì mục tiêu chuyển đổi xanh, trung hòa carbon đến năm 2050”.

Bà Trần Thị Thanh Tâm, Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (VCCI), cho biết ESG ngày càng được quan tâm trong bối cảnh kinh tế toàn cầu chuyển dịch theo hướng xanh và bền vững. Các yêu cầu từ thị trường và nhà mua hàng đang tác động rõ hơn đến doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng trong nước và quốc tế.

Tại Liên minh châu Âu (EU), Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) đặt ra yêu cầu về dữ liệu phát thải đối với một số nhóm hàng hóa. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp không chỉ bảo đảm chất lượng, giá cả cạnh tranh mà còn phải có dữ liệu chứng minh mức độ đáp ứng các yêu cầu về môi trường.

Theo bà Ngụy Thị Giang, Tổng giám đốc Công ty CP Sáng tạo xanh Việt Nam, hơn 35 quốc gia đã có quy định về công bố thông tin liên quan đến môi trường và quản trị. Khi các yêu cầu này mở rộng tới chuỗi cung ứng, doanh nghiệp tham gia cũng cần từng bước nâng cao năng lực đáp ứng.

Nếu doanh nghiệp lớn chuyển đổi nhưng các nhà cung ứng nhỏ chưa theo kịp, toàn bộ chuỗi cung ứng có thể gặp khó khăn. Vì vậy, ESG không chỉ là vấn đề riêng của từng doanh nghiệp mà còn liên quan đến khả năng duy trì quan hệ với đối tác và tham gia các chuỗi giá trị.

Tuy nhiên, doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn gặp nhiều trở ngại khi triển khai ESG do hạn chế về nhân lực, dữ liệu, kinh nghiệm và nguồn lực tài chính. Nhiều đơn vị chưa xác định rõ hiện trạng hoạt động, nguồn phát thải, mức tiêu thụ năng lượng hoặc khung tiêu chuẩn phù hợp. Việc thiếu thông tin nền khiến doanh nghiệp khó xác định thứ tự ưu tiên và xây dựng lộ trình chuyển đổi phù hợp với điều kiện thực tế.

Doanh nghiệp nên bắt đầu ESG từ đâu?

Theo các chuyên gia, doanh nghiệp nên bắt đầu bằng việc đánh giá hiện trạng, xác định những khoảng trống cần ưu tiên và xây dựng lộ trình phù hợp với quy mô, nguồn lực cũng như đặc thù sản xuất, kinh doanh. Việc triển khai ESG không nhất thiết phải bắt đầu bằng một mô hình phức tạp mà có thể xuất phát từ những hoạt động thiết thực đang được thực hiện tại doanh nghiệp.

Các giải pháp như tiết kiệm năng lượng, giảm tiêu hao tài nguyên, ứng dụng điện mặt trời, phát triển sản phẩm xanh, cải thiện điều kiện làm việc và bảo đảm an toàn cho người lao động đều gắn với các trụ cột môi trường, xã hội và quản trị của ESG. Điều quan trọng là doanh nghiệp cần hệ thống hóa những hoạt động này thành tiêu chí, quy trình và dữ liệu để theo dõi, đánh giá và cung cấp thông tin cho khách hàng, đối tác khi cần thiết.

Doanh nghiệp Việt trước yêu cầu thực hành ESG để giữ vị thế trong chuỗi cung ứng

Tại Việt Nam, cam kết đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 cùng Chiến lược quốc gia về biến đổi khí hậu đến năm 2050 và Kế hoạch hành động quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2021 - 2030 tạo định hướng cho quá trình chuyển đổi xanh. Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp cần từng bước sử dụng năng lượng hiệu quả, đổi mới công nghệ và giảm phát thải khí nhà kính phù hợp với điều kiện hoạt động.

Theo bà Ngụy Thị Giang, tích hợp ESG vào chiến lược kinh doanh có thể giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực quản trị, sử dụng nguồn lực hiệu quả hơn, đáp ứng yêu cầu của khách hàng và đối tác, đồng thời mở rộng cơ hội tiếp cận nguồn tài chính xanh và thị trường mới.

Dù quá trình triển khai có thể đòi hỏi thay đổi về công nghệ, quy trình sản xuất và phương thức quản lý, doanh nghiệp nên nhìn nhận đây là khoản đầu tư cho năng lực cạnh tranh dài hạn, thay vì chỉ là chi phí phát sinh. Lộ trình thực hiện cần được thiết kế phù hợp với quy mô và khả năng của từng đơn vị, tránh sao chép máy móc mô hình của các doanh nghiệp lớn.

Các chuyên gia chia sẻ giải pháp giúp doanh nghiệp nhỏ và vừa tự đánh giá hiện trạng, xác định ưu tiên và từng bước hoàn thiện hoạt động ESG. Mục tiêu là hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu của thị trường, nâng cao nội lực và củng cố vị thế trong chuỗi cung ứng, từng bước hướng tới cơ hội trở thành nhà cung ứng cấp 1 thay vì chỉ tham gia ở cấp 2, cấp 3.