OECD đề xuất 4 ưu tiên chiến lược đột phá giúp Việt Nam tăng trưởng bền vững

Toàn cảnh Hội thảo công bố Báo cáo Kinh tế Việt Nam 2025

Tại Hội thảo công bố Báo cáo Kinh tế Việt Nam 2025 của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), lãnh đạo Bộ Ngoại giao cùng các chuyên gia quốc tế đã nhấn mạnh cam kết mạnh mẽ của Việt Nam trong việc thúc đẩy cải cách thể chế, nâng cao năng suất và phát triển kinh tế bền vững, trong bối cảnh đất nước chuẩn bị bước vào một giai đoạn chuyển mình quan trọng.

Những thành tựu đáng tự hào

Việt Nam - từ một trong những nền kinh tế nghèo trên thế giới vào năm 1985, nay đã vươn lên thành nền kinh tế có thu nhập trung bình, tăng trưởng nhanh hàng đầu khu vực châu Á. Phát biểu tại Hội thảo công bố Báo cáo Kinh tế Việt Nam 2025 của OECD, bà Trần Bảo Ngọc - Vụ trưởng Vụ Ngoại giao Kinh tế, Bộ Ngoại giao khẳng định: “Chúng ta đang bước vào một Kỷ nguyên mới, nơi tăng trưởng phải dựa vào đổi mới sáng tạo, công nghệ cao và phát triển bao trùm.”

“Báo cáo Kinh tế Việt Nam 2025 mang ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam đang tiến gần tới Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV và chuẩn bị cho Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026–2030. Với các phân tích toàn diện dựa trên bằng chứng thực tiễn và đánh giá quốc tế nghiêm ngặt, báo cáo đưa ra nhiều khuyến nghị xác đáng, có giá trị tham khảo cao cho quá trình xây dựng chính sách phát triển hiệu quả, bền vững và bao trùm”, bà Trần Bảo Ngọc nhận định.

Nhìn lại hành trình phát triển đất nước, bà Ngọc cho rằng, Việt Nam có quyền tự hào với những thành tựu vượt bậc trong hơn 80 năm qua, đặc biệt kể từ khi thực hiện công cuộc Đổi mới năm 1986. Từ một nền kinh tế chủ yếu nông nghiệp, tài nguyên hạn chế, thu nhập bình quân đầu người rất thấp, Việt Nam đã vươn lên trở thành một trong những nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhất thế giới. Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) đã tăng gần 100 lần, thu nhập bình quân đầu người tăng từ dưới 100 USD lên gần 5.000 USD, đưa Việt Nam trở thành quốc gia có thu nhập trung bình cao.

“Việt Nam đã chủ động hội nhập kinh tế toàn cầu với việc ký kết 17 hiệp định thương mại tự do với hơn 60 nền kinh tế lớn. Nhờ đó, chúng ta hiện nằm trong nhóm 20 quốc gia thương mại hàng đầu thế giới, là điểm đến hấp dẫn của dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) và liên tục đứng trong top 10 quốc gia có lượng kiều hối lớn nhất toàn cầu. Những kết quả này thể hiện tinh thần đổi mới, ý chí vươn lên và khối đại đoàn kết của nhân dân Việt Nam”, bà Ngọc chia sẻ.

Bà Trần Bảo Ngọc - Vụ trưởng Vụ Ngoại giao Kinh tế, Bộ Ngoại giao phát biểu tại Hội thảo

Theo báo cáo từ OECD, từ nền kinh tế nông nghiệp kế hoạch hóa tập trung, Việt Nam đã vươn lên thành quốc gia xuất khẩu lớn và là điểm đến hấp dẫn của đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Tốc độ tăng trưởng kinh tế bền bỉ giúp thu nhập bình quân đầu người tăng 5,5 lần trong giai đoạn 1990 - 2023, đưa Việt Nam trở thành nước có thu nhập trung bình thấp từ năm 2011.

Báo cáo cũng dự đoán, tăng trưởng kinh tế được dự báo sẽ phải đối mặt với những trở ngại vào năm 2025 và 2026 khi xuất khẩu sẽ suy yếu trong bối cảnh rào cản thương mại gia tăng, mặc dù nhu cầu trong nước vẫn vững chắc. Lạm phát hiện đã giảm xuống dưới 3% nhưng chính sách tiền tệ vẫn nên cảnh giác với rủi ro lạm phát do tăng trưởng tín dụng cao.

Báo cáo cũng thẳng thắn chỉ ra các thách thức mới mà Việt Nam cần vượt qua nếu muốn đạt mục tiêu trở thành quốc gia thu nhập cao vào năm 2045: tăng năng suất chậm, nền kinh tế còn phụ thuộc vào than, thị trường lao động còn tới gần 70% lao động phi chính thức, và thể chế chưa bắt kịp tốc độ phát triển. Bối cảnh kinh tế toàn cầu biến động, xung đột thương mại, áp lực lạm phát và biến đổi khí hậu cũng đang đặt ra nhiều rào cản cho tăng trưởng bền vững.

4 ưu tiên chiến lược giúp Việt Nam đạt mục tiêu tăng trưởng bền vững

Trong bối cảnh thế giới đang trải qua những biến động sâu sắc về địa chính trị, kinh tế, xã hội và công nghệ, Việt Nam đồng thời đứng trước cả những cơ hội lớn và thách thức chưa từng có. Các bất ổn địa chính trị, căng thẳng thương mại, tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu và quá trình chuyển đổi số đang tái định hình cục diện kinh tế thế giới. Là một nền kinh tế mở, Việt Nam cần chủ động, linh hoạt trong chiến lược ứng phó để thích nghi hiệu quả.

Trong bối cảnh đó, Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế trên 8% vào năm 2025, và hướng đến mức tăng trưởng hai con số trong các năm tiếp theo. Để hiện thực hóa mục tiêu này, chúng tôi sẽ tiếp tục phát huy các động lực tăng trưởng truyền thống như xuất khẩu, đầu tư và tiêu dùng nội địa, đồng thời thúc đẩy mạnh mẽ chuyển đổi số, phát triển kinh tế xanh, nâng cao năng suất và đổi mới sáng tạo.

Báo cáo Kinh tế Việt Nam 2025 của OECD đã đưa ra nhiều khuyến nghị cụ thể hỗ trợ các ưu tiên trên, tập trung vào bốn lĩnh vực trọng yếu:

Thứ nhất là tăng cường ổn định kinh tế vĩ mô và nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực. Điều này bao gồm việc nâng cao tính minh bạch trong điều hành kinh tế, cải thiện hiệu quả phân bổ nguồn lực thông qua hệ thống tài chính minh bạch, chuyển đổi chính sách tiền tệ sang định hướng dựa trên thị trường và tăng tính độc lập cho Ngân hàng Nhà nước.

Để đối mặt với rủi ro tài chính như nợ xấu tăng cao trong bối cảnh thị trường bất động sản và ngân hàng gặp khó khăn, Việt Nam cần khẩn trương nâng cấp khung pháp lý về xử lý nợ và phá sản, đồng thời giảm dần sự can thiệp hành chính vào tín dụng và lãi suất để tăng tính cạnh tranh và minh bạch của thị trường vốn.

Thứ hai là cải thiện hệ thống an sinh xã hội, bao gồm giáo dục, y tế và thúc đẩy chính thức hóa khu vực lao động phi chính thức. Dù đã có tiến bộ trong giảm nghèo và cải thiện y tế, giáo dục, nhưng Việt Nam vẫn đối mặt với những "điểm nghẽn" nghiêm trọng: chỉ 58% học sinh hoàn thành trung học, tỷ lệ tốt nghiệp đại học còn chưa cao và phần lớn người lao động không được hưởng an sinh xã hội. Báo cáo kêu gọi tăng chi ngân sách cho giáo dục đại học và đào tạo nghề, cải cách hệ thống lương hưu và bảo hiểm để bao phủ toàn dân, đồng thời giảm gánh nặng thuế cho người lao động thu nhập thấp.

Thứ ba là thúc đẩy phát triển bền vững thông qua cơ chế thị trường như giao dịch phát thải và đầu tư vào năng lượng tái tạo. Việt Nam đã cam kết đạt trung hòa carbon vào năm 2050. Tuy nhiên, tiêu thụ than vẫn ở mức cao do nhu cầu điện tăng vọt. Báo cáo OECD khuyến nghị cần đẩy mạnh đầu tư vào năng lượng tái tạo, hoàn thiện hệ thống định giá carbon và triển khai hệ thống giao dịch phát thải để đạt được các mục tiêu khí hậu.

Song song đó, chuyển đổi số được xác định là động lực mới thúc đẩy năng suất. Việc tích hợp công nghệ vào quản trị nhà nước, lập pháp, và cung cấp dịch vụ công sẽ tạo ra hiệu ứng lan tỏa lớn, thúc đẩy sáng tạo và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Thứ tư là thu hút đầu tư nước ngoài chất lượng cao, đồng thời nâng cao năng lực nội tại để gia tăng giá trị. Dù FDI đã là động lực tăng trưởng mạnh mẽ, báo cáo cho rằng Việt Nam cần chuyển từ “thu hút số lượng” sang “chọn lọc chất lượng”. Muốn vậy, cần tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp trong nước và các tập đoàn nước ngoài, cải thiện bảo hộ sở hữu trí tuệ và tạo môi trường kinh doanh cạnh tranh hơn.

Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế trên 8% vào năm 2025, và hướng đến mức tăng trưởng hai con số trong các năm tiếp theo

Với các khuyến nghị của OECD, bà Ngọc cho rằng điều này phù hợp với ba trụ cột chiến lược của Việt Nam là: cải cách thể chế, phát triển hạ tầng và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

Bà Ngọc cũng bày tỏ tin tưởng rằng, với sự đồng hành về chuyên môn và kinh nghiệm quý báu từ OECD, cùng với quyết tâm cao của Chính phủ và nhân dân Việt Nam, Việt Nam sẽ linh hoạt vận dụng các khuyến nghị trong báo cáo phù hợp với thực tiễn, làm cơ sở tham khảo quý giá trong giai đoạn phát triển mới, hướng tới thịnh vượng bền vững.