Thứ năm 19/11/2026 10:44
Hotline: 024.355.63.010
Email: banbientap.dnhn@gmail.com
Bất động sản

Nhà ở xã hội - “miếng bánh” không dễ xơi. Bài VIII: Bài toán về nhà ở xã hội cần phải được giải tận gốc

03/07/2023 09:58
TS. Trần Xuân Lượng – Chuyên gia bất động sản, Trường ĐH Kinh tế Quốc dân cho rằng, lãi suất gói vay 120.000 là thiếu khả thi, bài toán về nhà ở xã hội.
  • Nhà ở xã hội cần phải được quy hoạch và phát triển rõ ràng đúng đối tượng
    Nhà ở xã hội cần phải được quy hoạch và phát triển rõ ràng đúng đối tượng.

    -Ông thấy mức lãi suất 8,2%/năm, ưu đãi trong 5 năm trong gói tín dụng 120.000 tỷ đồng áp dụng cho người mua, thuê mua nhà ở xã hội, nhà ở công nhân, nhà thuộc dự án cải tạo, xây lại có phù hợp với khả năng tài chính của người thu nhập thấp hay không?

  1. TS Trần Xuân Lượng: Mặc dù Ngân hàng Nhà nước đã cố ép mức lãi suất xuống còn 8,2%/năm, thấp hơn mức lãi suất thương mại trung và dài hạn từ 1,5-2%, tuy nhiên với mức lãi suất này để dành cho các đối tượng vay mua nhà ở xã hội không hẳn đã phải là mức lãi suất hỗ trợ dành cho người có thu nhập thấp. Trên thế giới, Singapore mức lãi suất bình quân cho vay mua nhà chỉ khoảng từ 2-3 %, và được sử dụng từ nhiều nguồn, nhiều quỹ khác để hỗ trợ cho người dân mua nhà ở xã hội.

Với mức lãi 8,2% trong kỳ hạn 5 năm, thì mức lãi này còn quá cao đối với lãi suất nhà ở thương mại, huống chi đối với người có thu nhập thấp mua nhà ở xã hội. Thông thường chi phí sản xuất bất kỳ một loại hàng hóa nào đó với lãi suất trên, cộng chi phí nhân công, chi phí quản lý, chi phí sản xuất, chi phí bán hàng, các chi phí khấu hao, các khoản thuế khác, thì mức lãi suất này không còn hiệu quả cho các doanh nghiệp nữa, nên đây chưa phải là một mức lãi suất dài hạn cho người nghèo mua nhà.

Đó là chưa kể sau 5 năm lãi suất thả nổi, người mua nhà ở xã hội sẽ gặp nhiều rủi ro hơn. Thậm chí mức lãi này có thể đẩy người nghèo vào hoàn cảnh nghèo hơn khi họ lâm vào cảnh nợ nần sau mua nhà. Tạo ra một vấn nạn kép cho xã hội.

Theo tôi, để chính sách nhà ở xã hội có được giải pháp căn cơ và có hiệu quả, thì Nhà nước phải có các nguồn thu khác để bù vào, đa dạng các hình thức huy động vốn, chẳng hạn như là nguồn trích từ lương được ví như là khoản bảo hiểm nhà ở. Nói cách khác, khoản vay này có thể trừ dần vào thu nhập của người lao động, mua trả góp, không phải để bán trắng mà theo kiểu thuê mua, tích lũy điểm. Ví dụ, căn nhà có diện tích 50m2, khi nào người mua trả đủ 50m2 thì 100% căn nhà ở đó sẽ thuộc về họ.

Ảnh minh họa
TS. Trần Xuân Lượng - Chuyên ngành bất động sản - Trường Đại học Kinh tế Quốc dân.

- Theo ông, mức lãi suất cho các doanh nghiệp đầu tư nhà ở xã hội là 8,7%/năm, ưu đãi trong 3 năm có hấp dẫn các nhà đầu tư hay không? Trong khi đó, về thủ tục pháp lý, 1 dự án nhà ở xã hội phải mất hơn 1 năm mới hoàn thành. Liệu đây có phải là lý do cho đến nay gói tín dụng này chưa thể giải ngân được đồng nào?

  1. TS Trần Xuân Lượng: Các yếu tố về nhà ở xã hội không chỉ là yếu tố về tài chính, mà còn có yếu tố về đất đai, quỹ đất, thủ tục cho dự án, công tác định giá, bàn giao đất. Trong khi đó, chúng ta vẫn còn đang loay hoay khâu định giá đất, không định được giá đất thì không xác định được giá nhà, kể cả việc Nhà nước có miễn tiền sử dụng đất cho chủ đầu tư. Hơn nữa trước đây nhiều nơi có dự án nhà ở xã hội nằm giữa một cánh đồng, thiếu các hạ tầng xã hội thiết yếu, chất lượng nhà thấp không thu hút được các cư dân về ở nên bỏ hoang, gây lãng phí. Nếu người dân về sống ở đó, chi phí cuộc sống, đi lại sẽ phát sinh cao hơn, việc mưu sinh lại càng khó khăn hơn với họ.

Vì thế, bài toán nhà ở xã hội phải được giải tận gốc, Nhà nước phải đi trước một bước, không nên để cho doanh nghiệp tự dò đường, phải làm tốt từ khâu quy hoạch, dành quỹ đất sạch, đầy đủ hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, đầy đủ về điện đường trường trạm, đa dạng các hình thức vay, mua, thuê, thuê mua với lãi suất dài hạn hợp lý, thậm chí phải dựa vào nguồn lực khác, chính sách tầm nhìn xa bởi đây là một chính sách an sinh quan trọng, chủ trương của Đảng và Nhà nước ta.

Ngoài ra, Nhà nước phải công bằng, công khai minh bạch thông tin, giảm các thủ tục hành chính, chào đón hỗ trợ tối đa cho các doanh nghiệp phát triển nhà ở xã hội chuyên nghiệp, tránh vấn nạn xin cho.

  • - Mới đây, Hiệp hội Bất động sản TP HCM (HoREA) đã có kiến nghị gửi Thủ tướng đề xuất các vấn đề xung quanh gói tín dụng này. HoREA đề xuất cần có chính sách ưu đãi tín dụng cho người mua, thuê mua nhà ở xã hội vay với lãi suất thấp, dài hạn hơn mới là chính sách cốt lõi, và đề xuất thấp mức lãi suất cho người vay mua nhà 4,8-5%/năm, thời hạn tối đa 25 năm. Ông có ý kiến gì về đề xuất này?

  1. TS Trần Xuân Lượng: Mức lãi suất 4,8 – 5% là phù hợp. Tuy nhiên, tại thời điểm này, khi người lao động thất nghiệp, cắt giảm lương hàng loạt, mức lãi suất 2% đã rất cao, người dân cũng khó lòng trả được.

Như vậy, Nhà nước nên tính bài toán trong trường hợp cư dân thất nghiệp phải được hỗ trợ thế nào, các tiêu chí thế nào để xét được ưu tiên mua nhà ở xã hội, không thể để loại hình nhà ở này rơi vào tay giới đầu cơ. Ngoài ra, phải có 1 luật riêng về nhà ở xã hội hoặc một chương riêng về loại hình nhà ở này.

Thêm vào đó, Nhà nước cần đặt ra các tiêu chí xây nhà ở xã hội, không để chủ đầu tư bị kẹt về pháp lý, không để các dự án thương mại lại chuyển sang làm dự án nhà ở xã hội làm phá vỡ quy hoạch, xét từng đối tượng, tài nguyên, lấy nguồn ngân sách đó từ đâu? Chúng ta phải có giải pháp cụ thể và căn cơ nhất.

  • - Trước đây, Chính phủ đã từng có gói tín dụng ưu đãi 30.000 tỷ đồng cho người có thu nhập thấp để thuê, mua nhà ở xã hội, nhà ở thương mại có diện tích nhỏ hơn 70m2 theo Nghị quyết 02/NQCP có lãi suất không quá 6%/năm, định kỳ tháng 12 hàng năm, sau đó Ngân hàng Nhà nước công bố mức lãi suất cho năm tiếp theo (bằng khoảng 50% lãi suất cho vay bình quân của các NH trên thị trường), thời hạn vay 10-15 năm. Gói tín dụng này đã thực hiện đúng tinh thần hỗ trợ người có thu nhập thấp an cư và rất thành công, đã giải ngân gần bằng 100%. Liệu kinh nghiệm từ gói vay này có thể áp dụng với gói tín dụng 120.000 tỷ đồng hay không?

  1. TS Trần Xuân Lượng: Ở mỗi giai đoạn, một bối cảnh khác nhau, chính sách cũng phải linh hoạt khác nhau. Chúng chỉ giống nhau về mặt hình thức - cùng là một chính sách tiền tệ. Để chính sách tiền tệ có hiệu quả cần nhiều chính sách khác nhau, trong đó có chính sách về tài khóa, vĩ mô, nền kinh tế chung, không thể so sánh được bằng nhau vì thời điểm, tính chất khác nhau. Cách đây 10 năm quỹ đất lúc đó còn nhiều, nền kinh tế giai đoạn đó đang phát triển rất mạnh mẽ.

Ảnh minh họa
Ảnh minh họa.

Tuy nhiên, tôi không đánh giá gói tín dụng 30.000 tỷ đồng là thành công hoàn toàn. Ban đầu, chính sách này vướng rất nhiều, thậm chí đối tượng mua nhà ở xã hội giai đoạn đó bị thương mại hóa, không đúng đối tượng là người có thu nhập thấp. Nên cần có thang đo, tiêu chí cụ thể để xác định đối tượng được mua nhà ở xã hội, đảm bảo sự công bằng, chính sách đến đúng và trúng đối tượng thụ hưởng.

  • - Ông có suy nghĩ gì về một chính sách nhà ở quốc gia, như mọi công dân Singapore, Hàn Quốc… đều có quyền được mua nhà với sự trợ giúp của Chính phủ để an cư?

  1. TS Trần Xuân Lượng: Thực tế, Singapore, hay Hàn Quốc đều đi trước chúng ta rất nhiều năm trong lĩnh vực nhà ở xã hội. Các quốc gia này có đến 70-80% cư dân đang sinh sống trong nhà ở xã hội với nhiều hình thức sở hữu và sử dụng khác nhau. Thậm chí, tại 2 nước này, các quy định về diện tích, vật liệu cũng được nới lỏng hơn, các thủ tục quy trình về xây dựng các tiêu chí, tiêu chuẩn cho loại hình nhà ở xã hội cũng linh hoạt hơn. Chưa hết, chúng ta cần phải có dữ liệu cung - cầu, dữ liệu thị trường, đối tượng người cần nhà ở xã hội, từ đó quy hoạch dành quỹ đất và nguồn vốn. Do đó, Chính phủ cần phải có dữ liệu về nhà ở minh bạch như các nước, từ đó tính được nhu cầu nhà ở, dành quỹ đất và nguồn lực để giải quyết cho vấn đề này.

  2. Tóm lại, muốn chính sách nhà ở xã hội có hiệu quả, Nhà nước cần cơ sở dữ liệu chuẩn, sử dụng nhiều công cụ, chính sách đồng bộ, không nên lạm dụng chính sách tiền tệ cho loại hình nhà ở xã hội. Bởi đây là chính sách an sinh xã hội rất cao, phi thị trường, khác với chính sách của nhà ở thương mại. Hơn nữa, chính sách tiền tệ được ví như "liều kháng sinh", có tác dụng nhanh nhưng luôn là "con dao hai lưỡi", tác động ngược. Nếu không khéo, chủ trương ban đầu là "xây 1 triệu căn nhà ở xã hội cho người thu nhập thấp" lại trở thành "1 triệu vấn nạn nợ nần trong tương lai" nếu áp dụng chính sách tiền tệ và mức lãi suất không phù hợp.

  3. - Xin cám ơn ông về cuộc trao đổi.

Nhân Hà Phan (thực hiện)

Tin bài khác
Phú Thọ khởi công dự án nhà ở xã hội Hùng Vương hơn 570 tỷ đồng

Phú Thọ khởi công dự án nhà ở xã hội Hùng Vương hơn 570 tỷ đồng

Dự án Nhà ở xã hội Hùng Vương có tổng vốn đầu tư hơn 570 tỷ đồng, quy mô khoảng 420 căn hộ, dự kiến hoàn thành và bàn giao vào quý IV/2029, góp phần đáp ứng nhu cầu nhà ở cho người dân trên địa bàn tỉnh Phú Thọ.
Vĩnh Long phát triển khu công nghiệp gắn với việc làm và an sinh xã hội

Vĩnh Long phát triển khu công nghiệp gắn với việc làm và an sinh xã hội

Với hơn 106 nghìn lao động đang làm việc tại các khu công nghiệp và Khu kinh tế Định An, Vĩnh Long đứng trước yêu cầu mở rộng mặt bằng sản xuất đồng thời chăm lo đời sống người lao động. Nhà ở, trường học và điều kiện làm việc cần được quan tâm cùng với tiến độ thu hút đầu tư.
Đà Nẵng tái khởi động Khu đô thị quốc tế Đa Phước với quy mô hơn 170ha

Đà Nẵng tái khởi động Khu đô thị quốc tế Đa Phước với quy mô hơn 170ha

Sau thời gian dài gián đoạn, Dự án Khu đô thị quốc tế Đa Phước với vốn đầu tư dự kiến hơn 2 tỷ USD, quy mô 170,7ha bên vịnh Đà Nẵng chính thức được tái khởi động. Lãnh đạo thành phố yêu cầu chủ đầu tư tập trung tháo gỡ các tồn tại, hoàn thiện thủ tục pháp lý, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ và bảo đảm quyền lợi hợp pháp của các bên liên quan.
TP. Hồ Chí Minh mở dư địa đầu tư từ các quỹ đất TOD và hành lang đô thị

TP. Hồ Chí Minh mở dư địa đầu tư từ các quỹ đất TOD và hành lang đô thị

Quy hoạch tổng thể TP. Hồ Chí Minh thời kỳ 2025-2050 định hướng khai thác quỹ đất quanh các nhà ga, hành lang ven sông và đất chuyển đổi công năng, mở thêm dư địa huy động vốn tư nhân, phát triển hạ tầng và các dự án đô thị.
Khu

Khu 'đất vàng' của Huế về tay DOJI Land

DOJI Land vừa chính thức trở thành chủ đầu tư được lựa chọn tại khu đất rộng hơn 1 ha nằm trên đường Lê Lợi, một trong những vị trí trung tâm của TP Huế, sau khi trúng đấu giá quyền sử dụng đất với số tiền 530 tỷ đồng.
TP. Hồ Chí Minh chấp thuận thí điểm nhà ở thương mại tại 147 khu đất

TP. Hồ Chí Minh chấp thuận thí điểm nhà ở thương mại tại 147 khu đất

UBND TP. Hồ Chí Minh chấp thuận cho doanh nghiệp thực hiện dự án thí điểm nhà ở thương mại tại 147 khu đất trong đợt 2 năm 2026. Các khu đất có tổng diện tích hơn 854 ha, trong đó diện tích đất trồng lúa dự kiến chuyển mục đích sử dụng là hơn 341 ha.
Huế bổ sung 1.680 căn nhà ở xã hội tại khu vực Phong Điền

Huế bổ sung 1.680 căn nhà ở xã hội tại khu vực Phong Điền

Dự án 1.680 căn nhà ở xã hội tại Huế vừa được khởi công tại phường Phong Thái, với tổng vốn hơn 2.000 tỷ đồng. Vị trí đối diện Khu công nghiệp Phong Điền cho thấy bài toán nhà ở đang được gắn chặt hơn với nhu cầu nhân lực và mở rộng không gian đô thị phía bắc thành phố.
TTC Phú Quốc chính thức khởi công phân khu Selavia Aura 1 và khai trương văn phòng bán hàng cùng nhà mẫu tại Đảo Ngọc

TTC Phú Quốc chính thức khởi công phân khu Selavia Aura 1 và khai trương văn phòng bán hàng cùng nhà mẫu tại Đảo Ngọc

Ngày 12/11/2026, TTC Phú Quốc chính thức khởi công phân khu Selavia Aura 1, đồng thời khai trương Văn phòng bán hàng và nhà mẫu tại dự án Selavia, đặc khu Phú Quốc, tỉnh An Giang.
The Emerald Boulevard đón đầu xu hướng dịch chuyển an cư về Đông Bắc TP.HCM

The Emerald Boulevard đón đầu xu hướng dịch chuyển an cư về Đông Bắc TP.HCM

Mặt bằng giá căn hộ tại trung tâm TP.HCM ngày càng cao thúc đẩy xu hướng dịch chuyển nhu cầu an cư về các đô thị vệ tinh. Trong bối cảnh đó, The Emerald Boulevard tại khu vực Bình Dương (cũ) được phát triển theo định hướng căn hộ cao cấp, chú trọng kết nối liên vùng với mức giá từ 62,6 triệu đồng/m².
Hà Tĩnh: Khu công nghiệp Gia Lách mở rộng đón dự án đầu tiên

Hà Tĩnh: Khu công nghiệp Gia Lách mở rộng đón dự án đầu tiên

Khu công nghiệp Gia Lách mở rộng của tỉnh Hà Tĩnh đã đón nhà đầu tư đầu tiên với dự án trị giá hơn 128 tỷ đồng. Dự án đầu tiên được cấp phép, khu công nghiệp này đã ghi dấu bước khởi đầu mới trên hành trình thu hút đầu tư.
Vĩnh Long mở rộng cơ hội đầu tư từ công nghiệp đến năng lượng xanh

Vĩnh Long mở rộng cơ hội đầu tư từ công nghiệp đến năng lượng xanh

Danh mục thu hút vốn ngoài ngân sách vào khu kinh tế, khu công nghiệp Vĩnh Long giai đoạn 2026–2030 mở ra nhiều hướng tiếp cận cho doanh nghiệp, từ sản xuất, hạ tầng công nghiệp đến cảng, nhà ở và hydro xanh. Tuy nhiên, tiến độ chuẩn bị quy hoạch, mặt bằng và giao thông kết nối của từng địa điểm khác nhau, đòi hỏi nhà đầu tư xem xét cụ thể trước khi lập phương án triển khai.
TP. Hồ Chí Minh bổ sung 5 dự án nhà ở được phép bán cho người nước ngoài

TP. Hồ Chí Minh bổ sung 5 dự án nhà ở được phép bán cho người nước ngoài

UBND TP. Hồ Chí Minh vừa công bố bổ sung 5 dự án đầu tư xây dựng nhà ở vào danh mục khu vực tổ chức, cá nhân nước ngoài được phép sở hữu nhà ở, đợt 15.
Giao dịch giảm 8%, tồn kho đất nền tăng 75,3% trong quý 3

Giao dịch giảm 8%, tồn kho đất nền tăng 75,3% trong quý 3

Bộ Xây dựng phải báo cáo Thủ tướng trong tháng 11/2026 về nguồn cung, giá cả, giao dịch, thanh khoản và tồn kho bất động sản theo từng phân khúc, địa bàn. Chính phủ cũng yêu cầu Bộ nhận diện rủi ro và đề xuất phương án xử lý để ngăn tác động dây chuyền đến hệ thống tài chính, ngân hàng.
Giá chung cư tại Hà Nội vượt sức mua, người có thu nhập ổn định vẫn khó an cư

Giá chung cư tại Hà Nội vượt sức mua, người có thu nhập ổn định vẫn khó an cư

Mặt bằng giá chung cư tại Hà Nội liên tục neo cao, trong khi thu nhập và khả năng tích lũy của phần lớn người lao động chưa theo kịp. Khi nhà ở vừa túi tiền ngày càng khan hiếm, ngay cả những người có công việc ổn định cũng khó chạm tới giấc mơ sở hữu một căn nhà.
Chung cư hút người tìm mua, vì sao giao dịch vẫn chậm?

Chung cư hút người tìm mua, vì sao giao dịch vẫn chậm?

Thị trường bất động sản quý III/2026 xuất hiện một nghịch lý đáng chú ý: chung cư tiếp tục dẫn đầu về mức độ quan tâm, bất động sản sơ cấp ngày càng được chú ý, nhưng giao dịch thực tế chưa phục hồi tương xứng. Người mua đang thay đổi cách lựa chọn, ưu tiên sản phẩm có pháp lý rõ ràng, chính sách thanh toán linh hoạt và phù hợp khả năng chi trả, thay vì quyết định theo kỳ vọng tăng giá.