Người thất nghiệp tìm việc mới: Vì sao sàn giao dịch phải "gần" nhà máy hơn?

Hơn một triệu lượt tư vấn, bao nhiêu người tìm được việc?

Tại một phiên giao dịch việc làm, người lao động có thể tiếp cận hàng chục doanh nghiệp, tìm hiểu nhiều vị trí tuyển dụng và đăng ký phỏng vấn ngay trong ngày.

Nhưng việc có nhiều cơ hội tuyển dụng không đồng nghĩa với việc người tìm việc sẽ lựa chọn được công việc phù hợp.

Một người từng làm công nhân sản xuất có thể đáp ứng yêu cầu về kinh nghiệm, nhưng nơi tuyển dụng lại cách nhà hàng chục km. Người khác có thể chấp nhận công việc mới nhưng không đáp ứng được yêu cầu vận hành thiết bị. Có trường hợp vị trí phù hợp về chuyên môn song mức lương không đủ trang trải chi phí sinh hoạt.

Những khác biệt ấy cho thấy thị trường lao động không chỉ tồn tại bài toán thiếu hay thừa nhân lực, mà còn là sự lệch pha giữa nhu cầu tuyển dụng và khả năng đáp ứng của người lao động.

Theo Cục Việc làm, trong 6 tháng đầu năm 2026, các đơn vị đã thực hiện 1.136.027 lượt tư vấn, giới thiệu việc làm, tăng 29,8% so với cùng kỳ năm 2025.

Trong đó, số người được giới thiệu việc làm đạt 49.726. Riêng tháng 6, có 7.024 người được giới thiệu việc làm, tăng 40,1% so với tháng trước.

Cần phân biệt giữa lượt tư vấn, số người được giới thiệu và số người thực sự được tuyển dụng. Một người có thể được tư vấn nhiều lần hoặc được giới thiệu tới nhiều vị trí khác nhau. Vì vậy, không thể lấy số lượt tư vấn làm số người đã có việc làm.

Đây là điểm quan trọng khi đánh giá hiệu quả kết nối việc làm.

Nếu chỉ căn cứ vào số phiên giao dịch được tổ chức hoặc số lượt người tham gia, hoạt động hỗ trợ có thể được nhìn nhận tích cực về quy mô nhưng chưa phản ánh đầy đủ kết quả cuối cùng.

Đối với người thất nghiệp, kết quả cần thiết nhất vẫn là tìm được công việc có thu nhập phù hợp và có khả năng gắn bó.

Bức tranh thị trường lao động nửa đầu năm 2026 cho thấy cả cơ hội lẫn thách thức.

Theo cơ quan thống kê quốc gia, lực lượng lao động từ 15 tuổi trở lên đạt bình quân 53,7 triệu người. Tỷ lệ thất nghiệp trong độ tuổi lao động ở mức 2,22%, trong khi tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng, chứng chỉ mới đạt 29,7%.

Điều đó có nghĩa phần lớn lực lượng lao động vẫn chưa có bằng cấp hoặc chứng chỉ đào tạo được thống kê theo tiêu chí này, dù nhiều người đã tích lũy kinh nghiệm thực tế.

Đây là một trong những vấn đề đặt ra cho hoạt động tư vấn, giới thiệu việc làm: làm thế nào để nhận diện đúng năng lực của người lao động, kể cả khi họ không có văn bằng chuyên môn?

Một công nhân có kinh nghiệm nhiều năm trên dây chuyền sản xuất có thể sở hữu những kỹ năng doanh nghiệp cần, như kiểm soát chất lượng, tuân thủ quy trình, phối hợp nhóm hoặc xử lý sự cố.

Nếu hoạt động tư vấn chỉ dựa trên trình độ học vấn và tên công việc trước đây, những kỹ năng này dễ bị bỏ qua.

Ngược lại, nếu người tư vấn đánh giá được kinh nghiệm thực tế, người lao động có thể được giới thiệu sang những công việc tương đương hoặc những vị trí chỉ cần bổ sung một khóa đào tạo ngắn hạn.

Đưa hoạt động tuyển dụng đến gần người lao động

Tại Hà Nội, hệ thống dịch vụ việc làm đang có thêm những công cụ cung cấp thông tin thị trường lao động theo hướng cụ thể hơn.

Ngày 10/7/2026, Cổng thông tin việc làm Hà Nội công bố thông tin từ báo cáo thị trường lao động tháng 6, trong đó nhu cầu tuyển dụng được ghi nhận ở mức 56.000 vị trí.

Trước đó, ngày 1/7, Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội công bố hoạt động ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác với Trường Đại học Phương Đông. Đây là những thông tin cho thấy việc kết nối thị trường lao động đang được mở rộng theo hướng gắn thông tin tuyển dụng với các cơ sở đào tạo.

Tuy nhiên, nhu cầu tuyển dụng lớn chưa đồng nghĩa mọi người thất nghiệp đều có thể tiếp cận những vị trí ấy.

Thách thức trước hết nằm ở việc phân loại nhu cầu.

Người mới tốt nghiệp cần được tư vấn khác với người đã làm việc 15 năm. Lao động kỹ thuật cần thông tin khác với lao động phổ thông. Người phải chăm sóc con nhỏ hoặc người thân cũng có những giới hạn về thời gian làm việc và khoảng cách di chuyển.

Vì vậy, một phiên giao dịch việc làm hiệu quả không nên chỉ là nơi doanh nghiệp đăng thông báo tuyển dụng.

Đó còn phải là nơi người lao động được đánh giá năng lực, xác định vị trí phù hợp, nhận diện kỹ năng còn thiếu và được hướng dẫn bổ sung.

Đối với các địa phương có nhiều khu công nghiệp, việc đưa hoạt động tư vấn và tuyển dụng đến gần doanh nghiệp có thể tạo ra hiệu quả thiết thực.

Thay vì yêu cầu người lao động di chuyển nhiều lần đến trung tâm, đơn vị dịch vụ việc làm có thể phối hợp với khu công nghiệp, doanh nghiệp và chính quyền địa phương để tổ chức các điểm tư vấn lưu động.

Tại đây, người lao động có thể được tìm hiểu trực tiếp môi trường làm việc, thời gian làm ca, yêu cầu tuyển dụng và chế độ đãi ngộ.

Doanh nghiệp cũng có cơ hội tiếp xúc với ứng viên ngay tại nơi sản xuất, giảm thời gian sàng lọc và tổ chức phỏng vấn.

Cách làm này đặc biệt phù hợp với doanh nghiệp nhỏ và vừa, vốn thường không có bộ phận tuyển dụng quy mô lớn.

Một cơ sở sản xuất cần tuyển 10-20 lao động có thể gặp khó khăn nếu phải tự tìm kiếm ứng viên qua nhiều kênh. Khi được kết nối với trung tâm dịch vụ việc làm, doanh nghiệp có thêm nguồn ứng viên và được hỗ trợ tiếp cận thông tin về kỹ năng, kinh nghiệm của người tìm việc.

Tuy nhiên, sự phối hợp cần đi xa hơn việc cung cấp danh sách lao động.

Nếu doanh nghiệp cần nhân viên vận hành thiết bị nhưng phần lớn ứng viên mới chỉ có kinh nghiệm lao động phổ thông, trung tâm cần xác định khả năng đào tạo bổ sung trước khi giới thiệu.

Tương tự, nếu doanh nghiệp thường xuyên không tuyển đủ người vì mức lương hoặc điều kiện làm việc chưa phù hợp, thông tin này cũng cần được phản hồi để doanh nghiệp điều chỉnh.

Đó là cách thị trường lao động vận hành theo cả hai chiều, thay vì chỉ yêu cầu người thất nghiệp thích nghi với mọi điều kiện tuyển dụng.

Một vấn đề khác là hoạt động theo dõi sau giới thiệu việc làm.

Người lao động được giới thiệu đến doanh nghiệp chưa chắc đã vượt qua phỏng vấn. Người trúng tuyển cũng có thể nghỉ việc sau thời gian ngắn vì công việc không phù hợp.

Nếu trung tâm dịch vụ việc làm không theo dõi những trường hợp này, dữ liệu kết nối sẽ thiếu thông tin quan trọng để cải thiện chất lượng tư vấn.

Cần phân biệt ít nhất ba kết quả: được giới thiệu, được tuyển dụng và duy trì việc làm sau một khoảng thời gian nhất định.

Việc theo dõi có thể thực hiện thông qua phối hợp với doanh nghiệp và cập nhật thông tin từ người lao động, bảo đảm quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Với người thất nghiệp, hoạt động tư vấn còn cần giải quyết một nhu cầu rất thực tế: họ có thể tiếp tục làm nghề cũ hay nên chuyển nghề?

Nếu thị trường không còn nhiều vị trí phù hợp với kinh nghiệm trước đây, trung tâm dịch vụ việc làm cần có khả năng kết nối ngay với cơ sở đào tạo nghề.

Ngược lại, nếu người lao động đã đáp ứng yêu cầu tuyển dụng, không nhất thiết phải tham gia một khóa đào tạo chỉ để có thêm chứng chỉ.

Điều quan trọng là lựa chọn con đường ngắn nhất nhưng phù hợp để trở lại làm việc.

Khi hoạt động tư vấn gắn chặt hơn với nhu cầu tuyển dụng, chính sách bảo hiểm thất nghiệp sẽ phát huy thêm giá trị ngoài khoản trợ cấp hằng tháng.

Một thị trường lao động hiệu quả không chỉ được đo bằng số vị trí tuyển dụng hay số lượt tư vấn, mà bằng khả năng đưa đúng người đến đúng công việc, trong thời gian hợp lý.