Nghi vấn hơn 400 doanh nghiệp doanh thu nghìn tỷ “lãi mỏng”: Cơ quan thuế siết kiểm tra chuyên đề năm 2026

Tại họp báo thường kỳ quý I/2026 của Bộ Tài chính, đại diện Cục Thuế cho biết qua phân tích dữ liệu kê khai trên phạm vi cả nước, cơ quan này đã phát hiện hơn 400 doanh nghiệp có doanh thu từ 1.000 tỷ đồng/năm trở lên nhưng vẫn báo lỗ hoặc ghi nhận lợi nhuận rất thấp.

Thông tin được ông Lê Long, Phó Cục trưởng Cục Thuế, đưa ra cho thấy một thực tế đáng lưu ý trong công tác quản lý thuế: tình trạng “lãi mỏng, lỗ kéo dài” xuất hiện ở không ít doanh nghiệp quy mô lớn.

Ông Lê Long, Phó Cục trưởng Cục Thuế

Dấu hiệu rủi ro từ nghịch lý “lỗ nhưng vẫn mở rộng”

Theo cơ quan thuế, về nguyên tắc quản lý rủi ro, việc doanh nghiệp thua lỗ trong nhiều năm liên tiếp nhưng vẫn duy trì mở rộng sản xuất, gia tăng vốn đầu tư là dấu hiệu cần được theo dõi chặt chẽ. Điều này đặt ra nghi vấn về tính trung thực trong kê khai thuế cũng như việc tuân thủ các quy định về kế toán.

Thực tế cho thấy, nguyên nhân của tình trạng này có thể đến từ cả yếu tố khách quan như biến động thị trường, chi phí đầu vào tăng cao, cũng như yếu tố chủ quan, trong đó không loại trừ khả năng doanh nghiệp thực hiện các hành vi chuyển giá, hạch toán chi phí chưa phù hợp nhằm giảm nghĩa vụ thuế.

Đáng chú ý, dù ngành thuế đã triển khai nhiều giải pháp quản lý trong năm 2025, song tình trạng doanh nghiệp kê khai thua lỗ nhiều năm, lợi nhuận thấp vẫn còn phổ biến, cho thấy yêu cầu cấp thiết phải siết chặt hơn nữa công tác kiểm tra, giám sát.

Tăng cường kiểm tra, đưa vào diện giám sát chuyên đề

Trước thực trạng này, Cục Thuế đã xây dựng kế hoạch kiểm tra chuyên đề trong năm 2026, tập trung vào nhóm doanh nghiệp có doanh thu từ 1.000 tỷ đồng trở lên, phát sinh lỗ liên tiếp trong ít nhất 2 năm.

Danh sách các doanh nghiệp có dấu hiệu rủi ro cao đã được rà soát, phân loại để đưa vào diện kiểm tra trọng điểm. Các đơn vị như Chi cục Thuế doanh nghiệp lớn, Chi cục Thuế thương mại điện tử cùng cơ quan thuế địa phương sẽ xây dựng kế hoạch kiểm tra chi tiết trong tháng 4/2026 và hoàn thành trong năm.

Trước đó, Cục Thuế đã ban hành Công văn số 1927/CT-KTr yêu cầu toàn ngành đẩy mạnh kiểm tra, thanh tra đối với nhóm doanh nghiệp thua lỗ kéo dài, lãi mỏng nhằm kịp thời phát hiện hành vi gian lận, đảm bảo nguyên tắc thu đúng, thu đủ cho ngân sách nhà nước.

Siết chặt kiểm soát chi phí, hóa đơn và giao dịch liên kết

Trong quá trình kiểm tra, cơ quan thuế sẽ tập trung phân tích mối tương quan giữa doanh thu, chi phí và lợi nhuận của doanh nghiệp. Đặc biệt, các khoản chi phí lớn hoặc bất thường sẽ được rà soát kỹ lưỡng, bao gồm chi phí giá vốn, chi phí quản lý, bán hàng, chi phí lãi vay nội bộ và các khoản chi dịch vụ nội bộ.

Bên cạnh đó, việc ghi nhận doanh thu, kê khai thuế giá trị gia tăng đầu vào – đầu ra, cũng như tính hợp lệ của hóa đơn, chứng từ sẽ là những nội dung trọng tâm.

Một điểm đáng chú ý khác là các giao dịch với bên liên kết sẽ được kiểm tra theo nguyên tắc giao dịch độc lập, nhằm phát hiện và ngăn chặn hành vi chuyển giá – một trong những rủi ro lớn dẫn đến thất thu ngân sách.

Song song với hoạt động kiểm tra, cơ quan thuế cũng tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn doanh nghiệp thực hiện kê khai trung thực, đầy đủ và đúng quy định. Đồng thời, cảnh báo rõ các hệ lụy pháp lý đối với hành vi khai sai, khai gian hoặc trốn thuế.

Việc kết hợp giữa tuyên truyền và kiểm tra được kỳ vọng sẽ nâng cao mức độ tuân thủ tự nguyện của doanh nghiệp, qua đó góp phần minh bạch hóa môi trường kinh doanh và đảm bảo nguồn thu bền vững cho ngân sách nhà nước.