Hộ kinh doanh nào sẽ bị cơ quan thuế chú ý đầu tiên sau khi bỏ thuế khoán?

Hộ kinh doanh nào sẽ bị cơ quan thuế chú ý đầu tiên sau khi bỏ thuế khoán?

Nhiều hộ kinh doanh lo ngại rằng sau khi bỏ thuế khoán, cơ quan thuế sẽ tăng cường kiểm tra diện rộng. Nhưng trong thực tế thì những trường hợp có dấu hiệu bất thường về doanh thu, hóa đơn hoặc dòng tiền mới là nhóm có nguy cơ bị chú ý trước.

Trong nhiều năm, khi nhắc đến hộ kinh doanh, phần lớn người dân thường nghĩ đến hình thức thuế khoán. Tuy nhiên, định hướng quản lý hiện nay đang chuyển dần sang cơ chế quản lý dựa trên dữ liệu thực tế phát sinh.

Theo Nghị quyết số 198/2025/QH15 của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc biệt phát triển kinh tế tư nhân và các văn bản hướng dẫn liên quan, việc bỏ thuế khoán không nhằm tăng gánh nặng thuế mà hướng đến nâng cao tính minh bạch, công bằng giữa các chủ thể kinh doanh.

Nghị định số 68/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định rõ hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh phải tự xác định doanh thu phát sinh, tự kê khai và chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính trung thực, chính xác của hồ sơ thuế. Đồng thời, cơ quan thuế được sử dụng dữ liệu từ hóa đơn điện tử, dữ liệu thương mại điện tử, dữ liệu thanh toán và các nguồn thông tin hợp pháp khác để phục vụ công tác quản lý thuế.

Ai sẽ là nhóm dễ bị cơ quan thuế chú ý?

Nhóm thứ nhất là các trường hợp doanh thu kê khai có dấu hiệu không phù hợp với hoạt động kinh doanh thực tế.

Ví dụ, một hộ kinh doanh thường xuyên bán hàng trực tuyến, lượng đơn hàng lớn, xuất hiện liên tục trên các nền tảng thương mại điện tử nhưng doanh thu kê khai lại ở mức rất thấp. Trong trường hợp này, cơ quan thuế có thể thực hiện đối chiếu dữ liệu từ nhiều nguồn để làm rõ.

Nhóm thứ hai là các hộ kinh doanh bán hàng trên nhiều kênh nhưng chỉ theo dõi một phần doanh thu.

Hiện nay, nhiều hộ kinh doanh đồng thời bán hàng tại cửa hàng, trên Facebook, TikTok Shop, Shopee hoặc nhận thanh toán qua chuyển khoản, ví điện tử và COD. Nếu chủ hộ chỉ ghi nhận một phần doanh thu mà bỏ sót các nguồn còn lại thì có thể phát sinh chênh lệch dữ liệu.

Nhóm thứ ba là các hộ kinh doanh đã thuộc diện áp dụng hóa đơn điện tử nhưng chưa thực hiện đúng quy định.

Theo Nghị định số 141/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung Nghị định số 68/2026/NĐ-CP, hộ kinh doanh có doanh thu năm từ trên 1 tỷ đồng thuộc diện phải áp dụng hóa đơn điện tử theo quy định hiện hành.

Nhóm thứ tư là các trường hợp có nhiều địa điểm kinh doanh nhưng chưa thực hiện nghĩa vụ thông báo với cơ quan có thẩm quyền theo quy định.

Một hiểu lầm đang khá phổ biến

Không ít người cho rằng cơ quan thuế chỉ tập trung vào những hộ kinh doanh có doanh thu lớn. Nhưng thực tế thì yếu tố quyết định không phải doanh thu lớn hay nhỏ mà là mức độ nhất quán của dữ liệu.

Một hộ kinh doanh doanh thu vài trăm triệu đồng trên tháng nhưng kê khai đầy đủ, lưu giữ chứng từ và thực hiện đúng quy định có thể ít rủi ro hơn một hộ doanh thu thấp nhưng dữ liệu phát sinh từ nhiều nguồn lại không khớp nhau.

Để giảm thiểu rủi ro, hộ kinh doanh nên thực hiện một số công việc sau:

Thứ nhất, xây dựng sổ theo dõi doanh thu hằng ngày.

Thứ hai, phân tách rõ doanh thu theo từng kênh bán hàng.

Thứ ba, lưu giữ đầy đủ hóa đơn, chứng từ, dữ liệu thanh toán và dữ liệu vận chuyển.

Thứ tư, thường xuyên đối chiếu giữa doanh thu thực tế và doanh thu kê khai.

Thứ năm, rà soát các địa điểm kinh doanh, kho hàng, điểm bán hàng đang hoạt động để bảo đảm thực hiện đúng nghĩa vụ thông báo theo quy định.

Tình huống thực tế cần lưu ý

Một hộ kinh doanh bán hàng trực tuyến có doanh thu phát sinh trên Shopee, TikTok Shop và Facebook.

Shopee đã thực hiện khấu trừ, kê khai và nộp thuế thay theo quy định đối với phần doanh thu thuộc phạm vi quản lý của nền tảng.

Tuy nhiên, phần doanh thu phát sinh từ Facebook và các khoản chuyển khoản trực tiếp từ khách hàng vẫn cần được theo dõi và kê khai theo quy định. Nếu chủ hộ chỉ dựa vào dữ liệu của Shopee để xác định doanh thu thì có thể dẫn đến chênh lệch số liệu.

Người kinh doanh không nên hiểu rằng việc một nền tảng đã thực hiện nghĩa vụ thuế thay đồng nghĩa toàn bộ hoạt động kinh doanh đã hoàn tất nghĩa vụ thuế.

Khi bỏ thuế khoán, điều cốt lõi hộ kinh doanh cần ghi nhớ là tính minh bạch của doanh thu và khả năng giải trình dữ liệu khi cần thiết.

Trong trường hợp còn vướng mắc về nghĩa vụ kê khai, hóa đơn điện tử hoặc doanh thu phải tính thuế, hộ kinh doanh nên liên hệ trực tiếp cơ quan thuế quản lý hoặc tham khảo các tài liệu hướng dẫn chính thức của Bộ Tài chính và Cục Thuế để được hướng dẫn cụ thể.