Nới ngưỡng thuế lên 10 tỷ đồng, hộ kinh doanh được lợi gì?

Giá trị cụ thể bằng tiền của ngưỡng doanh thu có thể tác động đến nhiều hơn số thuế phải nộp. Nếu được thông qua, việc nâng mức doanh thu được lựa chọn phương pháp tính thuế đơn giản lên 10 tỷ đồng/năm sẽ mở rộng đáng kể nhóm hộ kinh doanh có thể giảm áp lực về sổ sách, chứng từ và xác định chi phí.

Đáng chú ý hơn, khi hoạt động kinh doanh ngày càng được số hóa, dữ liệu về doanh thu và dòng tiền có thể trở thành một tài sản khác của hộ kinh doanh: không chỉ để thực hiện nghĩa vụ thuế mà còn để chứng minh năng lực hoạt động khi cần vay vốn.

Khoảng đệm 10 tỷ đồng giảm áp lực sổ sách

Từ năm 2026, hộ kinh doanh đã chuyển sang cơ chế quản lý thuế mới sau khi bỏ thuế khoán. Theo quy định hiện hành, hộ kinh doanh có doanh thu trên 3 tỷ đồng phải áp dụng phương pháp tính thuế dựa trên thu nhập, tức doanh thu trừ chi phí; nhóm từ trên 500 triệu đến 3 tỷ đồng có thể lựa chọn giữa phương pháp theo doanh thu và phương pháp theo thu nhập.

Đề xuất cho hộ kinh doanh có doanh thu đến 10 tỷ đồng/năm được lựa chọn phương pháp tính thuế theo tỷ lệ trên doanh thu hoặc trên lợi nhuận đang mở thêm hướng giảm chi phí tuân thủ cho hàng triệu hộ kinh doanh - (Ảnh minh họa).

Bộ Tài chính đang đề xuất nâng ngưỡng được lựa chọn phương pháp tính thuế đơn giản từ 3 tỷ lên 10 tỷ đồng/năm. Nội dung này dự kiến được đưa vào quá trình sửa đổi pháp luật và trình Quốc hội xem xét trong kỳ họp tháng 10/2026.

Với phương pháp tính theo doanh thu, hộ kinh doanh không phải tổ chức việc hạch toán chi phí để xác định lợi nhuận chịu thuế như phương pháp doanh thu trừ chi phí. Điều này đặc biệt có ý nghĩa với những cơ sở nhỏ, nơi bộ máy quản trị thường chỉ có vài người và chủ hộ trực tiếp điều hành.

Ông Đậu Anh Tuấn - Phó Tổng Thư ký, Trưởng Ban Pháp chế Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), từng chỉ ra rằng việc xác định đầy đủ chi phí có thể tạo áp lực cho các cơ sở rất nhỏ. VCCI vì vậy đề xuất doanh nghiệp siêu nhỏ và hộ kinh doanh có doanh thu dưới 10 tỷ đồng được nộp thuế theo doanh thu để đơn giản hóa thủ tục.

Cùng hướng này, các chuyên gia thuế cho rằng việc cho hộ kinh doanh lựa chọn phương pháp tính thuế có thể phù hợp hơn với thực tế sau khi bỏ thuế khoán, khi không phải cơ sở nào cũng đủ điều kiện tổ chức hệ thống sổ sách, chứng từ đầu vào một cách đầy đủ.

Không để ngưỡng 10 tỷ thành “trần” tăng trưởng

Lợi ích lớn hơn của chính sách có thể nằm ở khoảng đệm cho hộ kinh doanh phát triển.

Một cửa hàng có doanh thu tăng từ 3 tỷ lên 5 tỷ hay 8 tỷ đồng không nhất thiết đồng nghĩa năng lực quản trị cũng tăng tương ứng. Nếu ngay khi vượt một ngưỡng nhất định, hộ phải chuyển sang phương thức tính thuế đòi hỏi nhiều chứng từ và hạch toán chi phí hơn, chi phí tuân thủ có thể tăng nhanh.

Khoảng cách này dễ tạo ra tâm lý “ngại lớn”: doanh thu tăng nhưng chủ hộ lại phải cân nhắc thêm về thủ tục, nhân sự kế toán và chi phí quản trị.

Việc nâng ngưỡng lên 10 tỷ đồng có thể tạo thêm thời gian để hộ kinh doanh chuẩn hóa hoạt động, tích lũy nguồn lực và chuẩn bị cho bước chuyển đổi quy mô lớn hơn.

Nhưng chính ngưỡng này cũng cần được thiết kế cẩn trọng.

Trong quá trình thảo luận chính sách hỗ trợ thuế, đã xuất hiện ý kiến lưu ý về khả năng ngưỡng doanh thu cứng tạo động cơ giữ doanh thu dưới mức quy định hoặc chia nhỏ hoạt động để tiếp tục hưởng ưu đãi. Vấn đề tương tự cũng cần được tính đến khi thiết kế phương pháp tính thuế đơn giản.

Một chính sách tốt không nên biến mốc 10 tỷ đồng thành “trần tâm lý”, khiến hộ kinh doanh cân nhắc giữa việc tăng trưởng và duy trì phương thức quản lý đơn giản.

Thay vào đó, cần có lộ trình chuyển tiếp hợp lý để khi vượt ngưỡng, hộ kinh doanh không phải đối mặt với một bước nhảy quá lớn về thủ tục và chi phí.

Dòng tiền minh bạch mở thêm một cánh cửa vốn

Nếu chỉ nhìn từ góc độ thuế, lợi ích dễ thấy nhất của phương pháp đơn giản là giảm sổ sách và chi phí tuân thủ. Nhưng phía sau quá trình này còn có một thay đổi quan trọng hơn: hoạt động kinh doanh được ghi nhận bằng dữ liệu ngày càng đầy đủ.

Hóa đơn điện tử, thanh toán không dùng tiền mặt, tài khoản ngân hàng và kê khai doanh thu đang dần gắn với hoạt động kinh doanh của hộ.

Khi doanh số bán hàng được ghi nhận, dòng tiền đi qua tài khoản và doanh thu được kê khai rõ ràng, hộ kinh doanh có thêm dữ liệu để chứng minh quy mô và tình hình hoạt động.

Đây là điểm giao giữa cải cách thuế và tín dụng.

So với doanh nghiệp có hệ thống báo cáo tài chính tương đối đầy đủ, nhiều hộ kinh doanh gặp khó khi chứng minh doanh thu, dòng tiền và hiệu quả hoạt động lúc cần vay vốn. Dữ liệu giao dịch vì vậy có thể trở thành nguồn thông tin bổ sung để tổ chức tín dụng đánh giá khách hàng, bên cạnh các tiêu chí thẩm định khác.

Điều này không có nghĩa hộ kinh doanh cứ minh bạch dòng tiền là đương nhiên được vay. Quyết định cấp tín dụng vẫn phụ thuộc vào khả năng trả nợ, mức độ rủi ro và kết quả thẩm định của từng ngân hàng.

Nhưng một hộ có lịch sử doanh thu, dòng tiền và giao dịch rõ ràng sẽ có thêm cơ sở để chứng minh hoạt động kinh doanh thực tế.

Ở chiều ngược lại, ngân hàng cũng đang có thêm các giải pháp kết hợp tài khoản thanh toán, mã QR, quản lý dòng tiền, hóa đơn điện tử và hỗ trợ thực hiện nghĩa vụ thuế. Khi những dịch vụ này được tích hợp thuận tiện, quá trình số hóa không còn chỉ là yêu cầu quản lý mà trở thành công cụ hỗ trợ chính hộ kinh doanh.

Từ giảm chi phí tuân thủ đến động lực lớn lên

Việc nâng ngưỡng từ 3 tỷ lên 10 tỷ đồng, nếu được thông qua, vì vậy có thể được nhìn ở ba lớp lợi ích.

Lớp đầu tiên là giảm chi phí tuân thủ cho những hộ chưa đủ năng lực tổ chức kế toán phức tạp. Lớp thứ hai là tạo thêm khoảng đệm để hộ kinh doanh tăng doanh thu mà không lập tức phải đối mặt với bước nhảy lớn về quản trị. Lớp thứ ba là thúc đẩy quá trình số hóa, qua đó hình thành dữ liệu tài chính có thể hỗ trợ tiếp cận các dịch vụ ngân hàng.

Theo VCCI, việc nâng ngưỡng doanh thu lên 10 tỷ đồng được kỳ vọng giảm thời gian, chi phí và áp lực tuân thủ, đồng thời tạo thuận lợi để hộ kinh doanh mở rộng quy mô và chuyển đổi lên doanh nghiệp.

Điểm quan trọng còn lại là thiết kế chính sách phải đủ mềm ở phần chuyển tiếp. Mục tiêu cuối cùng không phải giữ hộ kinh doanh mãi ở dưới ngưỡng 10 tỷ đồng, mà là giúp họ có đủ điều kiện để bước qua ngưỡng đó một cách tự nhiên.

Khi thuế dễ tuân thủ hơn, dữ liệu kinh doanh rõ hơn và chi phí chuyển đổi được kiểm soát, một hộ kinh doanh tăng trưởng sẽ có thêm cơ hội trở thành một cơ sở kinh doanh chính thức, minh bạch và có khả năng tiếp cận nguồn vốn lớn hơn.