Nghị định mới siết chặt quy trình thi hành quyết định tuyên bố doanh nghiệp phá sản

Quy định rõ thẩm quyền và quy trình thi hành quyết định phá sản

Chính phủ vừa ban hành Nghị định 64/2026/NĐ-CP nhằm quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành của Luật Phục hồi, phá sản liên quan đến việc thi hành quyết định tuyên bố doanh nghiệp và hợp tác xã phá sản. Nghị định được xem là bước hoàn thiện quan trọng trong hệ thống pháp lý về xử lý phá sản, góp phần nâng cao tính minh bạch và hiệu quả của quá trình thi hành án.

Theo quy định mới, thẩm quyền và thủ tục thi hành quyết định tuyên bố phá sản được thực hiện theo quy định của chương chuyên biệt trong luật. Trong trường hợp các nội dung chưa được quy định cụ thể, việc thi hành sẽ áp dụng theo quy định của pháp luật về thi hành án dân sự.

Nghị định nêu rõ, trong vòng 3 ngày làm việc kể từ khi nhận được quyết định tuyên bố phá sản từ tòa án, cơ quan thi hành án dân sự phải chủ động ban hành quyết định thi hành và phân công chấp hành viên phụ trách vụ việc. Quy định này nhằm bảo đảm việc thi hành diễn ra kịp thời, tránh tình trạng kéo dài gây ảnh hưởng đến quyền lợi của các bên liên quan.

Sau khi được phân công, chấp hành viên có trách nhiệm gửi văn bản yêu cầu quản tài viên hoặc doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản tổ chức thi hành quyết định phá sản. Văn bản này đồng thời phải được gửi tới tòa án, viện kiểm sát và các bên tham gia thủ tục phá sản để bảo đảm tính công khai, minh bạch.

Nghị định mới siết chặt quy trình thi hành quyết định về doanh nghiệp phá sản.

Bên cạnh đó, chấp hành viên cũng phải mở một tài khoản ngân hàng đứng tên cơ quan thi hành án dân sự để tiếp nhận toàn bộ các khoản tiền thu hồi được từ doanh nghiệp hoặc hợp tác xã bị tuyên bố phá sản. Việc tập trung nguồn tiền vào một tài khoản duy nhất giúp quá trình quản lý và phân chia tài sản diễn ra minh bạch, tránh thất thoát.

Trong quá trình tổ chức thi hành, chấp hành viên có nhiệm vụ giám sát hoạt động của quản tài viên và doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản. Trường hợp phát sinh khó khăn hoặc cần áp dụng biện pháp cưỡng chế nhằm thu hồi tài sản, cơ quan thi hành án dân sự sẽ thực hiện theo đúng trình tự, thủ tục của pháp luật về thi hành án dân sự.

Một điểm đáng chú ý là nếu quản tài viên hoặc doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản từ chối tổ chức thi hành quyết định phá sản, họ phải có văn bản nêu rõ lý do gửi tòa án và cơ quan thi hành án trong vòng 3 ngày làm việc. Sau đó, thẩm phán sẽ xem xét và ra quyết định thay đổi hoặc giữ nguyên quản tài viên trong thời hạn tương ứng.

Những quy định này nhằm bảo đảm sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan tố tụng, đồng thời nâng cao trách nhiệm của các chủ thể tham gia quá trình xử lý phá sản.

Siết chặt việc xử lý tài sản và phân chia tiền thu hồi

Bên cạnh quy trình tổ chức thi hành, nghị định mới cũng quy định chi tiết việc xác minh tài sản, thu hồi tiền và phân chia tài sản của doanh nghiệp hoặc hợp tác xã bị tuyên bố phá sản.

Theo đó, trong vòng 9 ngày kể từ khi nhận được yêu cầu của chấp hành viên, quản tài viên hoặc doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản phải tiến hành xác minh điều kiện thi hành quyết định phá sản. Việc xác minh không chỉ áp dụng đối với doanh nghiệp phá sản mà còn đối với các cá nhân, tổ chức có nghĩa vụ liên quan như người mắc nợ hoặc người có tài sản bảo đảm.

Các cá nhân và tổ chức liên quan có trách nhiệm kê khai trung thực về tài sản, thu nhập và các điều kiện thi hành quyết định phá sản. Việc cung cấp thông tin không chính xác có thể dẫn đến trách nhiệm pháp lý theo quy định của pháp luật.

Sau khi thu hồi các khoản tiền hoặc bán tài sản của doanh nghiệp phá sản, các khoản tiền này phải được chuyển vào tài khoản do cơ quan thi hành án dân sự chỉ định. Trong trường hợp tòa án trước đó đã thu được một phần tiền từ tài khoản ngân hàng của doanh nghiệp phá sản, tòa án phải chuyển số tiền này sang tài khoản của cơ quan thi hành án dân sự trong vòng 7 ngày kể từ khi nhận được đề nghị của chấp hành viên.

Nghị định cũng quy định cụ thể về việc xử lý các tài sản thuê hoặc mượn của doanh nghiệp phá sản. Chủ sở hữu tài sản có quyền gửi văn bản đề nghị trả lại tài sản kèm theo các giấy tờ chứng minh quyền sở hữu và hợp đồng cho thuê hoặc cho mượn. Sau khi tiếp nhận hồ sơ, chấp hành viên sẽ chuyển yêu cầu cho quản tài viên để thực hiện việc trả lại tài sản theo quy định.

Trong nhiều trường hợp, tài sản của doanh nghiệp phá sản có thể nằm tại nhiều địa phương khác nhau. Khi đó, cơ quan thi hành án dân sự có thể thực hiện ủy thác thi hành án cho cơ quan thi hành án tại địa phương nơi có tài sản để xử lý. Cơ quan nhận ủy thác sẽ tiến hành thu hồi tài sản, bán đấu giá và chuyển tiền thu được về cơ quan thi hành án đã ủy thác để thực hiện việc phân chia.

Quá trình thanh toán tiền cho các chủ nợ và các bên liên quan phải được thực hiện trong vòng 10 ngày kể từ khi cơ quan thi hành án nhận được tiền hoặc hoàn tất việc giao tài sản cho người mua. Các khoản chi phí phát sinh trong quá trình thi hành quyết định phá sản sẽ được xác định là chi phí phá sản và được thanh toán theo quy định của pháp luật.

Một điểm đáng chú ý khác là người được thi hành án theo quyết định phá sản phải nộp phí thi hành án theo quy định. Tuy nhiên, đối với những khoản tiền do quản tài viên thu được từ việc bán tài sản mà chấp hành viên không phải ra quyết định cưỡng chế, cơ quan thi hành án sẽ không thu phí thi hành án.

Theo các chuyên gia pháp lý, việc ban hành nghị định mới giúp hoàn thiện khung pháp lý về xử lý phá sản, đồng thời tăng cường tính minh bạch trong quản lý tài sản của doanh nghiệp phá sản. Điều này không chỉ bảo vệ quyền lợi của các chủ nợ và người lao động mà còn góp phần tạo môi trường kinh doanh minh bạch, lành mạnh hơn cho nền kinh tế.

Nghị định 64/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực từ ngày 1/3/2026, đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc hoàn thiện cơ chế pháp lý về xử lý phá sản tại Việt Nam. Với những quy định cụ thể và chặt chẽ hơn, quá trình thi hành quyết định tuyên bố phá sản được kỳ vọng sẽ diễn ra nhanh chóng, minh bạch và hiệu quả hơn trong thời gian tới.