Nghệ An: Giải trình nguyên nhân số tiền rất lớn hỗ trợ sản xuất khắc phục hậu quả thiên tai, dịch bệnh hoàn trả lại ngân sách nhà nước

Giải trình nguyên nhân số tiền rất lớn đã hoàn trả lại ngân sách nhà nước

Thường trực HĐND tỉnh Nghệ An tổ chức Phiên giải trình về việc thực hiện chính sách hỗ trợ sản xuất khắc phục hậu quả thiên tai, dịch bệnh và công tác tái định cư cho người dân khu vực ảnh hưởng bởi thiên tai trên địa bàn tỉnh theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến đến điểm cầu các xã: Nhôn Mai, Lượng Minh, Tương Dương, Tam Quang, Tiền Phong, Mỹ Lý, Mậu Thạch, Tân Phú, Quỳnh Thắng. Thông qua đó, lãnh đạo tỉnh yêu cầu làm rõ trách nhiệm của các cấp, đặc biệt là Chủ tịch UBND xã, trong việc chậm trễ giải ngân kinh phí hỗ trợ. Mục tiêu cuối cùng là rút ra bài học kinh nghiệm để điều chỉnh chính sách sao cho hiệu quả và sát thực tế hơn trong thời gian tới.

Thường trực HĐND tỉnh Nghệ An tổ chức Phiên giải trình về việc thực hiện chính sách hỗ trợ sản xuất khắc phục hậu quả thiên tai, dịch bệnh và công tác tái định cư cho người dân khu vực ảnh hưởng bởi thiên tai trên địa bàn tỉnh theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến đến điểm cầu các xã: Nhôn Mai, Lượng Minh, Tương Dương, Tam Quang, Tiền Phong, Mỹ Lý, Mậu Thạch, Tân Phú, Quỳnh Thắng.

Tại Phiên giải trình, các đại biểu đã được nghe báo cáo của UBND tỉnh về việc thực hiện chính sách hỗ trợ sản xuất khắc phục hậu quả thiên tai, dịch bệnh và công tác tái định cư cho người dân khu vực bị ảnh hưởng bởi thiên tai trên địa bàn tỉnh; báo cáo của Ban Kinh tế - Ngân sách, HĐND tỉnh đánh giá kết quả thực hiện chính sách này qua khảo sát.

Theo báo cáo của UBND tỉnh, tính từ ngày 01/01/2025 đến ngày 25/5/2026, toàn tỉnh có 123 xã, phường với 283 hồ sơ trình đề nghị hỗ trợ sản xuất vùng bị thiệt hại. Nghệ An đã chủ động trích ngân sách địa phương phân bổ qua 8 đợt với tổng số tiền 1.567,175 tỷ đồng. Đến ngày 27/5/2026, các địa phương đã giải ngân đạt tỷ lệ 100% (sau khi trừ số tiền trả lại ngân sách do sai sót số liệu), chi trả kịp thời đến 463.730 lượt hộ dân bị thiệt hại để phục hồi sản xuất.

Tại Phiên giải trình, ông Chu Đức Thái - Trưởng Ban Văn hóa – Xã hội, HĐND tỉnh Nghệ An đề nghị cho biết nguyên nhân việc phải hoàn trả lại ngân sách nhà nước số tiền rất lớn

Bên cạnh đó, đối với công tác khắc phục dịch bệnh động vật, tỉnh cũng đã chi trả 437,947 tỷ đồng để hỗ trợ cho 31.726 hộ dân trong năm 2025, giúp người dân giảm bớt gánh nặng kinh tế và sớm tái đàn, ổn định sinh kế.

Đối với Chương trình bố trí ổn định dân cư giai đoạn 2024 - 2030, Nghệ An đã phê duyệt hỗ trợ cho 1.023 hộ gia đình, cá nhân (trong đó có 536 hộ xen ghép và 487 hộ tập trung). Riêng phương án di dời xen ghép năm 2026 với kinh phí 143,4 tỷ đồng đã giúp 355 hộ dân hoàn thành xây dựng và dời đến nơi ở mới an toàn trước mùa bão lũ.

Bà Lô Thị Kim Ngân - Trưởng Ban Dân tộc, HĐND tỉnh Nghệ An đề nghị làm rõ các nội dung liên quan trong việc chậm triển khai thực hiện các quy hoạch khu tái định cư

Tuy nhiên, việc thống kê, đánh giá mức độ thiệt hại và hoàn thiện hồ sơ tại nhiều xã, phường còn lúng túng, kéo dài qua nhiều đợt. Trong khâu nhập liệu vẫn xảy ra tình trạng sai số, trùng danh sách đối tượng thụ hưởng hoặc tổng hợp sai quy định, dẫn đến việc phải hoàn trả lại ngân sách nhà nước số tiền lên tới 129,251 tỷ đồng. Đến thời điểm báo cáo, vẫn còn 764 hộ dân bị thiệt hại do dịch bệnh từ năm 2025 chưa được nhận tiền chi trả hỗ trợ do địa phương đang phải trình bổ sung, hoàn thiện hồ sơ.

Trong số nguồn kinh phí bố trí từ năm 2025, hiện vẫn còn 64 hộ dân (thuộc diện tái định cư xen ghép) chưa nhận được tiền hỗ trợ. Nhiều dự án tái định cư khẩn cấp dù đã được bố trí vốn nhưng khối lượng thi công còn thấp (như dự án bản Ta Đo chỉ mới đạt trên 45%, bản Xằng Trên ở xã Mỹ Lý mới đạt trên 20%). Tại một số khu tái định cư, hệ thống hạ tầng kỹ thuật căn bản như đường giao thông, điện sinh hoạt, nước sạch và hệ thống thoát nước chưa được đầu tư đồng bộ, thiếu nguồn kinh phí hoàn thiện các hạng mục phụ trợ gây khó khăn cho sinh hoạt của người dân...

Bà Võ Thị Nhung - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Nghệ An báo cáo và giải trình trước Thường trực HĐND tỉnh

Qua nghe báo cáo, đại biểu HĐND tỉnh Nghệ An đề nghị Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết bao nhiêu hộ bị đưa ra khỏi danh sách hỗ trợ trong khi số tiền trả lại cho Trung ương rất lớn; quy trình phê duyệt, thống kê hỗ trợ đã được thực hiện đúng hay chưa? Về nội dung này, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Nghệ An Võ Thị Nhung giải trình: Nguyên nhân chính dẫn đến sự chậm trễ này là do sự thay đổi mô hình quản lý từ chính quyền ba cấp sang hai cấp, khiến đội ngũ cán bộ xã còn bỡ ngỡ với nhiệm vụ thống kê và thẩm định mới. Dù các quy định tại Nghị định của Chính phủ và Nghị quyết 16/2025/NQ-HĐND của HĐND tỉnh đã nêu rõ trình tự thực hiện, nhưng việc thiếu kinh nghiệm của bộ máy cấp cơ sở đã gây ra những lúng túng nhất định, có những đối tượng không thuộc diện hỗ trợ theo Nghị quyết số 16/2025/NQ-HĐND nhưng vẫn được đưa vào danh sách.

Ông Nguyễn Hồng Tuấn - Phó Giám đốc Sở Tài chính Nghệ An trả lời về nguồn kinh phí thực hiện các chính sách hỗ trợ tại Phiên giải trình

Cùng với đó, sau khi danh sách hỗ trợ được niêm yết công khai, người dân đã có ý kiến phản hồi về những điểm chưa đúng với thực tế. Điều này dẫn đến việc phải tổ chức rà soát lại, thậm chí có những xã đã chi trả tiền song song với việc niêm yết hoặc phát hiện sai sót sau khi đã chi trả... Lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường Nghệ An cho biết, mặc dù Sở cũng như UBND tỉnh đã có yêu cầu rõ về thời hạn báo cáo, nộp hồ sơ hỗ trợ. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều xã chậm triển khai dẫn đến tồn tại, hạn chế như đã nêu trong báo cáo.

Để giải quyết vấn đề nêu trên, lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường Nghệ An nhấn mạnh, tầm quan trọng của việc phối hợp kiểm tra chặt chẽ giữa các tổ chức chính trị xã hội và chính quyền xã. Mục tiêu cuối cùng là đảm bảo việc lập hồ sơ và phê duyệt kinh phí được thực hiện chính xác theo đúng quy định để sớm giải ngân cho người dân.

Ông Nguyễn Văn Hải - Phó Giám đốc Sở Xây dựng Nghệ An trả lời những nội dung liên quan đến quy hoạch xây dựng các khu tái định cư tại Phiên giải trình

Tại Phiên giải trình, các đại biểu đề nghị cho biết việc bố trí kinh phí để đầu tư hệ thống cảnh báo thiên tai, cơ sở vật chất phòng chống thiên tai; giải pháp để nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ cho cán bộ cơ sở phụ trách công tác này; việc xây dựng quy hoạch và triển khai xây dựng quy hoạch các khu tái định cư... Lãnh đạo các địa phương cũng đã nêu lên một số hạn chế, nguyên nhân dẫn đến việc lập, chi trả chính sách hỗ trợ chậm; một số ý kiến đề nghị sửa đổi các Nghị quyết: Số 09/2024/NQ-HĐND, số 16/2025/NQ-HĐND của HĐND tỉnh, mở rộng đối tượng được hỗ trợ.

Đẩy nhanh tiến độ giải ngân, bảo đảm chi trả đúng đối tượng, công khai, minh bạch

Tại phiên giải trình, sau khi điểm lại những thiệt hại do thiên tai gây ra trong năm 2025, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An Phùng Thành Vinh cho biết: Tỉnh đã chỉ đạo các sở, ngành phối hợp với cộng đồng để rà soát, lập hồ sơ thẩm định và phân bổ nguồn lực thực hiện chính sách hỗ trợ, bước đầu đã đảm bảo được các điều kiện tối thiểu về nơi ăn chốn ở cho người dân. Đồng thời, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An Phùng Thành Vinh cũng thẳng thắn thừa nhận việc khôi phục sản xuất và khắc phục hậu quả thiên tai nhìn chung vẫn còn nhiều tồn tại. Lãnh đạo tỉnh cam kết tiếp thu các ý kiến đóng góp sâu sát của các đại biểu để có sự chỉ đạo điều hành quyết liệt hơn nữa.

Ông Phùng Thành Vinh - Phó Chủ tịch UBND tỉnh nghệ An phát biểu tại Phiên giải trình

Nhấn mạnh mục tiêu cuối cùng là phải chủ động, sẵn sàng khắc phục kịp thời hậu quả thiên tai để ổn định đời sống nhân dân, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An Phùng Thành Vinh đề nghị cả hệ thống chính trị phải vào cuộc, cần có sự thống nhất cao trong lãnh đạo, chỉ đạo từ chính quyền các cấp để thực hiện tốt các chính sách. Trách nhiệm của người đứng đầu các địa phương, đơn vị là yếu tố tiên quyết để các chính sách được triển khai đúng mục tiêu và hiệu quả. Đối với những địa phương chậm trễ trong triển khai thực hiện chính sách hỗ trợ, UBND tỉnh đã có văn bản phê bình; UBND tỉnh kiên quyết xử lý tình trạng chậm trễ. Cùng với đó, tiếp tục cải cách thủ tục hành chính, ưu tiên những dự án tái định cư khẩn cấp; đề xuất một số chính sách hỗ trợ phù hợp với thực tiễn...

Phát biểu kết luận Phiên giải trình, Phó Chủ tịch Thường trực HĐND tỉnh Nghệ An Dương Đình Chỉnh nhấn mạnh: Thường trực HĐND tỉnh đề nghị UBND tỉnh cần sát sao hơn nữa trong việc chỉ đạo các sở, ngành và địa phương triển khai thực hiện các chính sách này. Nhiệm vụ trọng tâm thời gian tới là phải minh bạch hóa quy trình thống kê, rút ngắn thời gian thẩm định và đảm bảo hỗ trợ đúng đối tượng, đúng thiệt hại. Mục tiêu cao nhất là sớm khắc phục hậu quả thiên tai, sớm khôi phục sản xuất và ổn định sinh kế bền vững.

Ông Dương Đình Chỉnh - Phó Chủ tịch Thường trực HĐND tỉnh Nghệ An kết luận Phiên giải trình

Cụ thể, Thường trực HĐND tỉnh đề nghị đổi mới, đa dạng hình thức tuyên truyền chính sách đến người dân, nhất là người dân ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số; thực hiện nghiêm Chỉ thị số 23/CT-TTg ngày 25/5/2026 của Thủ tướng Chính phủ về công tác phòng, chống thiên tai. Tiếp tục thực hiện các kiến nghị tại Thông báo số 402/TB-HĐND.TT ngày 24/12/2025 của Thường trực HĐND tỉnh.

Cùng với đó, rà soát và kịp thời đề xuất sửa đổi, bổ sung các chính sách chưa phù hợp. Xem xét báo cáo Bộ Nông nghiệp và Môi trường trình Chính phủ sửa đổi Nghị định số 9/2025/NĐ-CP; trình HĐND tỉnh sửa đổi, bổ sung Nghị quyết số 09/2024/NQ-HĐND và Nghị quyết số 16/NQ-HĐND để tháo gỡ vướng mắc.

Ưu tiên cân đối ngân sách địa phương và chủ động đề xuất Trung ương hỗ trợ kinh phí. Chỉ đạo UBND các xã, phường đẩy nhanh tiến độ giải ngân, bảo đảm chi trả đúng đối tượng, công khai, minh bạch. Đồng thời, ưu tiên nguồn lực sửa chữa, nâng cấp hạ tầng thiết yếu (giao thông, thủy lợi, trường học...) bị ảnh hưởng bởi thiên tai. Hỗ trợ cải tạo đất sản xuất bị sạt lở, bồi lấp; hỗ trợ giống cây trồng, vật nuôi và các mô hình sinh kế bền vững cho người dân miền núi, vùng sâu, vùng xa.

Đẩy nhanh tiến độ xây dựng các dự án tái định cư, đặc biệt là các dự án theo Lệnh khẩn cấp. Hoàn thiện đồng bộ hạ tầng kỹ thuật, bảo đảm sinh hoạt và sản xuất cho người dân. Chủ động rà soát khu vực nguy cơ cao xẩy ra lũ quét, sạt lở đất để có phương án di dời dân an toàn. Tập huấn, nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ phòng chống thiên tai. Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin; chủ động phương án ứng phó theo phương châm “bốn tại chỗ”.