Ngày ASEM (1/3) năm nay có ý nghĩa đặc biệt như thế nào?

Trong bài viết nhân kỷ niệm 25 năm ngày thành lập ASEM (1/3/1996 - 1/3/2021), Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Thường trực Bộ Ngoại giao Bùi Thanh Sơn nhấn mạnh, việc tham gia với tư cách thành viên sáng lập ASEM năm 1996 đánh dấu bước triển khai quan trọng chủ trương đối ngoại rộng mở, đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ của Việt Nam. Trong 25 năm qua, chúng ta đã đóng góp hết sức mình, năng động, trách nhiệm, góp phần tạo dựng những dấu mốc quan trọng trong chặng đường phát triển của ASEM, nâng cao vai trò, vị thế của diễn đàn.

Việt Nam được đánh giá là một trong những thành viên tích cực nhất trong khởi xướng, đề xuất và thúc đẩy nhiều ý tưởng, nội dung hợp tác mới, trực tiếp triển khai và đồng bảo trợ gần 60 sáng kiến trên các lĩnh vực. Thông qua các sáng kiến hợp tác, Việt Nam đã cùng các thành viên ASEM đề cao lợi ích của hòa bình, an ninh và ổn định, giải quyết những vấn đề cấp bách, thúc đẩy quan tâm chung.

Việt Nam đã thúc đẩy nhận thức chung và sự ủng hộ của các thành viên ASEM đối với nỗ lực của ASEAN và Việt Nam về duy trì hòa bình, an ninh, ổn định và giải quyết tranh chấp tại khu vực trên cơ sở luật pháp quốc tế. Chúng ta đã kêu gọi sự ủng hộ và hợp tác hiệu quả của ASEM trong giải quyết các vấn đề toàn cầu như biến đổi khí hậu, ứng phó thiên tai…

Việt Nam là nước khởi xướng và duy trì cơ chế hợp tác đầu tiên trong ASEM về Đối thoại phát triển bền vững, trong đó trọng tâm là quản lý bền vững nguồn nước, hợp tác tiểu vùng các nước ven sông Mekong và Danube, góp phần nâng hợp tác tiểu vùng Mekong lên tầm liên khu vực từ năm 2011. Có thể nói, tham gia đóng góp thúc đẩy hợp tác ASEM không chỉ giúp nâng cao vai trò, vị thế quốc tế của Việt Nam mà còn có ý nghĩa hết sức quan trọng góp phần thúc đẩy các lợi ích về an ninh và phát triển của đất nước.

Thứ trưởng Bùi Thanh Sơn nhấn mạnh, với bước chuyển tư duy đối ngoại đa phương sang “chủ động đóng góp, xây dựng và định hình”, Việt Nam đã đưa ra nhiều đề xuất giải quyết những vấn đề then chốt của ASEM như mở rộng thành viên, củng cố cơ chế, nâng cao hiệu quả hoạt động, thúc đẩy các Nhóm hợp tác chuyên ngành...

"Việc đảm nhiệm thành công nhiều trọng trách như chủ nhà Hội nghị Cấp cao ASEM năm 2004, chủ nhà Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEM năm 2009, Điều phối viên nhiệm kỳ 1999-2000 và 2001-2002, Phó Giám đốc Điều hành Quỹ Á-Âu giai đoạn 2008-2012... đã giúp chúng ta tham gia xây dựng và thúc đẩy nhiều định hướng, chiến lược quan trọng của Diễn đàn", Thứ trưởng Bùi Thanh Sơn viết.

Trên nền tảng hợp tác ASEM, quan hệ song phương giữa Việt Nam và các thành viên ASEM ngày càng được đẩy mạnh và nâng tầm. Các thành viên ASEM hiện chiếm 23 trong số 30 đối tác chiến lược và đối tác toàn diện của Việt Nam; đóng góp khoảng 70% đầu tư trực tiếp nước ngoài, 70% giá trị thương mại quốc tế và 80% lượng khách du lịch quốc tế của Việt Nam; là đối tác của 15 trong 17 hiệp định thương mại tự do mà chúng ta đã ký hoặc đang đàm phán.

Hợp tác song phương giữa Việt Nam với Liên bang Nga, Liên minh châu Âu, các đối tác và bạn bè truyền thống châu Âu tiếp tục phát triển nhanh chóng, ngày càng đi vào chiều sâu, toàn diện, trên tinh thần đối tác tin cậy, hữu nghị, cùng chia sẻ tầm nhìn lâu dài, cùng đóng góp cho hòa bình, hợp tác và phát triển ở hai khu vực và trên thế giới.

Hiệp định thương mại tự do (FTA) giữa Việt Nam với Liên minh kinh tế Á-Âu (EAEU) có hiệu lực tháng 10/2016 và FTA Việt Nam - EU có hiệu lực tháng 8/2020 đánh dấu những mốc phát triển mới trong quan hệ giữa Việt Nam với các đối tác Châu Âu, đồng thời là minh chứng sinh động khẳng định quyết tâm của các nước Á-Âu trong đẩy mạnh kết nối, liên kết kinh tế khu vực và toàn cầu.

Trong giai đoạn hội nhập quốc tế toàn diện, sâu rộng, có hiệu quả, đẩy mạnh và nâng tầm đối ngoại đa phương, với những tầm nhìn và khát vọng phát triển mới, tăng cường quan hệ đối tác Á-Âu, trong đó có hợp tác ASEM, càng có ý nghĩa quan trọng đối với hòa bình, an ninh, ổn định, tăng trưởng kinh tế và nâng cao vị thế quốc tế của đất nước.

"Chúng ta sẽ tiếp tục đồng hành cùng các thành viên ASEM nâng tầm hợp tác của diễn đàn, chung tay xây dựng quan hệ đối tác Á-Âu ngày càng năng động, gắn kết, vì sự phát triển thịnh vượng của hai châu lục và trên thế giới", Thứ trưởng Bùi Thanh Sơn kết luận.

Nâng cao hơn nữa hiệu quả và khả năng thích ứng nhằm tăng cường kết nối liên khu vực và gia tăng vị thế toàn cầu

Trên cơ sở những kết quả và thành tựu nổi bật trong 25 năm qua, Diễn đàn ASEM đang bước vào giai đoạn phát triển mạnh mẽ để đáp ứng những yêu cầu mới. Trong đó, cần thúc đẩy một số định hướng như sau:

Một là, làm sống động hơn nữa hợp tác ASEM, xây dựng tầm nhìn quan hệ đối tác Á-Âu toàn diện, lấy người dân làm trung tâm trong thế kỷ XXI. ASEM cần có tiếng nói mạnh mẽ hơn trong việc đề cao luật pháp quốc tế và các nguyên tắc ứng xử chung nhằm duy trì hoà bình, an ninh, ngăn ngừa xung đột, bảo đảm ổn định và thịnh vượng ở hai khu vực; thúc đẩy quan hệ đối tác toàn diện, năng động vì sự phát triển mạnh mẽ, cân bằng, bền vững, bao trùm và sáng tạo; không ngừng tăng cường gắn kết và chia sẻ nhận thức chung giữa nhân dân hai châu lục.

Hai là, nâng cao tính thiết thực, hiệu quả của hợp tác ASEM, triển khai đồng bộ ba trụ cột hợp tác chính trị, kinh tế - phát triển và xã hội - văn hóa. Đối thoại chính trị Á-Âu cần tiếp tục là nền tảng cho hòa bình và ổn định của thế giới, thúc đẩy đối thoại, xây dựng lòng tin, ngoại giao phòng ngừa và giải quyết hiệu quả các thách thức toàn cầu. Trong trụ cột kinh tế - phát triển, yêu cầu cấp bách là thúc đẩy các động lực mới cho tăng trưởng, tiếp tục củng cố hệ thống quản trị kinh tế toàn cầu và hệ thống thương mại đa phương. Đặt ưu tiên cao cho việc hỗ trợ các thành viên trong quá trình cải cách cơ cấu kinh tế, thúc đẩy liên kết khu vực và tiểu vùng, kết nối hạ tầng, tạo nền tảng cho kinh tế số, kết nối số, chuyển đổi số, phát triển nguồn nhân lực số, thu hẹp khoảng cách phát triển, nâng cao năng lực cho các thành viên đang phát triển. Giao thoa giữa các nền văn hóa, văn minh, giao lưu nhân dân, du lịch nên đề cao tính hài hòa, bền vững, hướng tới thực hiện hiệu quả an sinh xã hội bao trùm.

Ba là, có cách tiếp cận tổng thể, hài hòa giữa tính chất đối thoại mở, không chính thức của ASEM với việc nâng cao hiệu quả hoạt động, hướng tới các kết quả cụ thể. Trong đó, tầm nhìn và các định hướng lớn cần gắn với chương trình hành động cụ thể và khả thi; việc thúc đẩy, triển khai các sáng kiến hợp tác cần gắn với thu hẹp khoảng cách phát triển và xây dựng năng lực.

Đức Anh