Trong một tháng qua, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã liên tục thực hiện các phiên chào thầu trên kênh cho vay cầm cố giấy tờ có giá (OMO) với khối lượng lớn, đặc biệt vào ngày 26/11 khi NHNN chào thầu 20.000 tỷ đồng với lãi suất 4% cho kỳ hạn 7 ngày. Điều này cho thấy nhu cầu vay vốn từ hệ thống ngân hàng đang gia tăng mạnh mẽ, tạo ra những tín hiệu cho thấy thanh khoản hệ thống ngân hàng đang gặp khó khăn nghiêm trọng.
Theo thống kê, gần như toàn bộ lượng OMO mà NHNN chào thầu trong tháng qua đều được các ngân hàng tham gia và "ôm trọn". Mỗi phiên giao dịch đều có đầy đủ các thành viên tham gia với khối lượng lớn, cho thấy các ngân hàng đang phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt thanh khoản tạm thời.
 |
| Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã liên tục thực hiện các phiên chào thầu trên kênh cho vay cầm cố giấy tờ có giá (OMO) với khối lượng lớn (Ảnh: Internet). |
Trong khi đó, các ngân hàng không còn mặn mà với việc huy động vốn qua kênh tín phiếu của NHNN, mặc dù lãi suất đã tăng lên 4%/năm. Điều này phản ánh rõ nét rằng các ngân hàng đang phải tìm kiếm những giải pháp vay nóng, bởi nhu cầu thanh khoản gấp rút vào cuối năm là rất lớn.
Tính đến ngày 26/11, lượng OMO lưu hành trên kênh cầm cố đã đạt gần 78.000 tỷ đồng, trong khi lượng tín phiếu giảm xuống chỉ còn 17.450 tỷ đồng. Điều này đồng nghĩa với việc NHNN đang bơm ròng gần 60.550 tỷ đồng vào hệ thống ngân hàng, điều chỉnh tình hình thanh khoản đang ngày càng căng thẳng.
Sự gia tăng lượng vay qua kênh OMO trong khi tín phiếu gần như không được các ngân hàng quan tâm phản ánh tình trạng thiếu hụt thanh khoản trong hệ thống ngân hàng. Dự báo, tình trạng này sẽ còn kéo dài trong những tháng cuối năm khi nhu cầu tín dụng cao, đặc biệt là vào mùa cao điểm tín dụng.
Bên cạnh đó, lãi suất cho vay qua đêm trên thị trường liên ngân hàng cũng tăng mạnh trong 20 ngày đầu tháng 11. Mức lãi suất bình quân cho vay qua đêm đã đạt 5,17%/năm, tăng mạnh 1,55 điểm % so với tháng trước. Điều này cho thấy các ngân hàng đang đối diện với khó khăn trong việc đảm bảo nguồn vốn thanh khoản ngắn hạn. Các kỳ hạn ngắn dưới 1 tháng cũng chứng kiến lãi suất tăng mạnh, từ 1,03 đến 1,45 điểm %.
Trên thị trường 1, lãi suất huy động của các ngân hàng thương mại (NHTM) cũng có xu hướng tăng mạnh. Đặc biệt, nhóm ngân hàng cổ phần (NHTMCP) thuộc nhóm 2, như VIB hay Nam A Bank, đã điều chỉnh lãi suất tăng cao, đặc biệt ở các kỳ hạn ngắn 1-3 tháng. Agribank, ngân hàng thuộc nhóm NHTMCP Nhà nước, cũng đã tăng lãi suất huy động liên tiếp trong 4 tháng qua, trở thành ngân hàng có lãi suất huy động cao nhất trong nhóm này. Tuy nhiên, lãi suất huy động tại Agribank vẫn thấp hơn đáng kể so với nhóm ngân hàng tư nhân.
Tình hình này cho thấy các ngân hàng đang cố gắng thu hút vốn để đảm bảo nguồn thanh khoản. Việc điều chỉnh lãi suất huy động là một trong những biện pháp các ngân hàng thực hiện để giải quyết tình trạng thiếu hụt vốn, nhất là trong bối cảnh thị trường đang đối mặt với áp lực tín dụng cao vào cuối năm.
Một yếu tố khác làm tăng áp lực thanh khoản trong hệ thống ngân hàng là việc phát hành tín phiếu của NHNN và sự rút vốn lớn của Kho bạc Nhà nước (KBNN). Trong quý III/2024, KBNN đã rút hơn 4,5 tỷ USD từ ba ngân hàng lớn, điều này góp phần khiến tình hình thanh khoản của hệ thống ngân hàng càng trở nên căng thẳng.
Mặc dù NHNN đã thực hiện các biện pháp can thiệp mạnh mẽ, chẳng hạn như bơm tiền qua kênh OMO để hỗ trợ thanh khoản, nhưng lãi suất qua đêm vẫn duy trì ở mức trên 5%, cho thấy tình hình vẫn còn rất khó khăn.
Dự báo trong những tháng cuối năm, áp lực về thanh khoản vẫn sẽ tiếp tục gia tăng khi nhu cầu tín dụng ở các doanh nghiệp và cá nhân tăng cao. Mặc dù NHNN sẽ tiếp tục thực hiện các biện pháp bơm tiền qua kênh OMO và tín phiếu, nhưng tình hình vẫn có thể căng thẳng nếu các ngân hàng không thể thu hút đủ vốn từ các kênh huy động.
Các chuyên gia phân tích từ Chứng khoán MB (MBS) cũng nhận định rằng, lãi suất đầu vào có thể sẽ tiếp tục tăng thêm 0,2 điểm % vào cuối năm nay, nhằm đảm bảo thanh khoản cho các ngân hàng. Đặc biệt, việc các ngân hàng tiếp tục điều chỉnh lãi suất huy động sẽ tác động mạnh mẽ đến thị trường vốn và khả năng tiêu dùng của người dân trong những tháng cuối năm.
Tình trạng ngân hàng đua nhau vay nóng từ NHNN trong thời gian qua phản ánh rõ nét áp lực thanh khoản trong hệ thống ngân hàng. Mặc dù NHNN đã triển khai các biện pháp hỗ trợ như bơm tiền qua OMO và tín phiếu, nhưng với nhu cầu vốn cao trong giai đoạn cuối năm, thanh khoản của các ngân hàng vẫn có thể gặp khó khăn. Điều này cũng khiến lãi suất tăng mạnh, đồng thời tác động lớn đến các chính sách huy động vốn và tiêu dùng trong thời gian tới.
