Bức tranh ngành ngân hàng trong mảng bán bảo hiểm
Trong vài năm qua, các ngân hàng Việt Nam đã ghi nhận sự tăng trưởng đáng kể từ dịch vụ bán bảo hiểm. KienlongBank, VPBank, Techcombank, và SeABank đều là những cái tên nổi bật trong việc mang về doanh thu khổng lồ từ bảo hiểm. KienlongBank, chẳng hạn, thu về gần 40 tỷ đồng trong quý III vừa qua, ghi nhận mức tăng trưởng 73% so với cùng kỳ năm ngoái. Trong khi đó, Techcombank cũng không kém cạnh khi mang về 594 tỷ đồng từ phí dịch vụ bảo hiểm trong 9 tháng đầu năm, tăng 30% so với năm 2023.
Mặc dù gặp phải nhiều thách thức và khó khăn từ những năm 2022 và 2023 khi có nhiều vụ việc phản ánh về việc "ép" khách hàng mua bảo hiểm, các ngân hàng vẫn đang duy trì chiến lược bán bảo hiểm một cách mạnh mẽ. Cụ thể, VPBank đã thu được 2.820 tỷ đồng từ bảo hiểm trong 9 tháng đầu năm 2024, tăng gần 52%. Các con số này cho thấy một phần quan trọng trong chiến lược của các ngân hàng hiện nay, khi mảng bảo hiểm đã và đang trở thành nguồn thu lớn.
Điều này không phải ngẫu nhiên, khi các ngân hàng liên tục tăng cường mối quan hệ đối tác với các công ty bảo hiểm. Ví dụ, Techcombank và Manulife Việt Nam đã hợp tác trong suốt 8 năm qua, mặc dù gần đây họ đã chấm dứt hợp tác, khi ngân hàng này quyết định thành lập công ty bảo hiểm phi nhân thọ của riêng mình. Không chỉ Techcombank, VPBank cũng gia tăng sở hữu tại các công ty bảo hiểm phi nhân thọ, khi thâu tóm Bảo hiểm OPES và sở hữu 98% vốn điều lệ của công ty này.
Một trong những lý do khiến các ngân hàng không bỏ qua mảng bảo hiểm chính là doanh thu lớn mà nó mang lại. Theo báo cáo tài chính, mảng bảo hiểm chiếm một phần lớn trong doanh thu của nhiều ngân hàng, có thể lên đến 30%, thậm chí 80% ở một số ngân hàng. Tuy nhiên, điều này không phải không có rủi ro, khi nhiều khách hàng tố cáo việc bị ép mua bảo hiểm để được vay vốn, dẫn đến sự nghi ngờ và thiếu tin tưởng vào hệ thống bán bảo hiểm qua ngân hàng.
 |
| Ngân hàng vẫn "lãi khủng" từ bán bảo hiểm dù bị cấm (Ảnh: Minh họa) |
Cơ hội và thách thức trong thị trường bảo hiểm ngân hàng
Một trong những vấn đề gây tranh cãi trong mảng bảo hiểm qua ngân hàng là sự chênh lệch giữa mức thu phí và những vấn đề phát sinh sau đó. Theo báo cáo của Bộ Tài chính vào năm 2023, tỷ lệ hợp đồng bảo hiểm bị hủy trong năm đầu tiên tại một số ngân hàng khá cao, thậm chí lên đến 57% như trường hợp của AIA. Điều này tạo ra sự không ổn định trong thị trường bảo hiểm, làm giảm lòng tin của khách hàng. Nhiều khách hàng phản ánh rằng họ bị ép mua bảo hiểm kèm theo khoản vay, và nếu không mua sẽ không được giải ngân.
Điều này đã tạo ra một cú sốc đối với nhiều người vay vốn, như trường hợp của anh Huy ở Bắc Từ Liêm, Hà Nội. Anh đã phải mua bảo hiểm kèm theo khoản vay để được giải ngân, và nếu không tiếp tục đóng bảo hiểm, anh sẽ bị yêu cầu tất toán khoản vay. Các ngân hàng đã khai thác điểm này để tăng trưởng doanh thu, khi nhân viên bán bảo hiểm có thể nhận hoa hồng lên tới 40% từ mỗi hợp đồng bán được. Tuy nhiên, việc này cũng khiến khách hàng mất niềm tin vào các ngân hàng, dẫn đến sự gián đoạn trong các hợp tác bán bảo hiểm.
Mới đây, Luật Các Tổ chức tín dụng năm 2024 đã chính thức có hiệu lực và quy định cấm các ngân hàng bán bảo hiểm không bắt buộc khi khách hàng vay vốn. Quy định này được kỳ vọng sẽ giải quyết tình trạng "ép" khách vay mua bảo hiểm, giúp bảo vệ quyền lợi của người dân khi tiếp cận các dịch vụ tín dụng. Đây là một dấu hiệu rõ ràng cho thấy sự điều chỉnh cần thiết của thị trường bảo hiểm qua ngân hàng, nhất là trong bối cảnh nhu cầu bảo vệ quyền lợi khách hàng ngày càng được đặt lên hàng đầu.
Dù các ngân hàng vẫn gặp phải những khó khăn trong việc duy trì niềm tin của khách hàng, nhưng các chuyên gia cho rằng đây chính là cơ hội để các ngân hàng và các công ty bảo hiểm xem xét lại các điều khoản hợp tác, điều chỉnh chiến lược bán bảo hiểm sao cho phù hợp với tình hình mới. Việc phối hợp giám sát từ các cơ quan chức năng là yếu tố quan trọng để đảm bảo sự phát triển lành mạnh của mảng bảo hiểm qua ngân hàng, giúp các bên tham gia tạo ra một môi trường minh bạch và công bằng hơn.
Ngành ngân hàng Việt Nam vẫn tiếp tục phát triển mạnh mẽ trong mảng bảo hiểm, mặc dù đã có sự điều chỉnh lớn về pháp lý. Dịch vụ bảo hiểm không chỉ mang lại doanh thu khổng lồ cho các ngân hàng mà còn mở ra cơ hội hợp tác mới giữa các tổ chức tín dụng và công ty bảo hiểm. Tuy nhiên, với những thay đổi trong quy định và yêu cầu ngày càng cao từ phía khách hàng, các ngân hàng cần phải điều chỉnh chiến lược và đảm bảo rằng quyền lợi của khách hàng được bảo vệ tốt hơn trong tương lai.
