Mở hành lang pháp lý, thúc đẩy ngành công nghiệp bán dẫn Việt Nam bứt phá

Trong bối cảnh ngành công nghiệp bán dẫn được xác định là lĩnh vực then chốt của nền kinh tế số, ngày 17/12, tại TP Hồ Chí Minh đã diễn ra Hội thảo “Xây dựng chính sách và giải pháp thúc đẩy phát triển ngành công nghiệp bán dẫn Việt Nam”. Sự kiện do Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) phối hợp với UBND TP Hồ Chí Minh tổ chức, thu hút hơn 150 đại biểu là đại diện các bộ, ngành, chuyên gia, nhà khoa học và nhiều tập đoàn công nghệ lớn như Dell, Synopsys, AMD.

Hội thảo diễn ra trong thời điểm Luật Công nghiệp Công nghệ số 2025 vừa được Quốc hội khóa XV thông qua và có hiệu lực, được kỳ vọng tạo “cú hích” thể chế mạnh mẽ cho lĩnh vực bán dẫn. Theo đó, các dự án đầu tư từ 6.000 tỷ đồng trở lên trong lĩnh vực này sẽ được hưởng cơ chế ưu đãi tương đương các siêu dự án, mở ra không gian phát triển chưa từng có cho ngành công nghiệp nền tảng của kỷ nguyên số.

Mở hành lang pháp lý, thúc đẩy ngành công nghiệp bán dẫn Việt Nam bứt phá

Phát biểu tại hội thảo, ông Bùi Hoàng Phương, Thứ trưởng Bộ KH&CN, thẳng thắn nhìn nhận bức tranh toàn cảnh của ngành bán dẫn Việt Nam. Theo Thứ trưởng, dù Việt Nam đã hình thành lợi thế nhất định trong khâu thiết kế, với khoảng 7.000 kỹ sư và sự hiện diện của hơn 50 doanh nghiệp nước ngoài, song chuỗi giá trị vẫn thiếu những mắt xích then chốt.

“Việt Nam hiện chưa có nhà máy sản xuất bán dẫn quy mô công nghiệp. Các phòng thí nghiệm tại Đại học Quốc gia Hà Nội hay Khu Công nghệ cao TP Hồ Chí Minh mới chỉ tiếp cận công nghệ ở mức trung bình, chưa đạt trình độ cao của thế giới. Điều này khiến hoạt động thiết kế chip trong nước vẫn phụ thuộc hoàn toàn vào các nhà máy chế tạo ở nước ngoài”, Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương nhấn mạnh.

Trước thực trạng đó, lãnh đạo Bộ KH&CN đề xuất giải pháp trọng tâm là sớm thành lập Trung tâm quốc gia hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn theo mô hình Multi Project Wafer (MPW). Đây được xem là lời giải cho bài toán chi phí và thời gian sản xuất thử nghiệm, đồng thời tạo bước đệm quan trọng để Việt Nam từng bước hướng tới mục tiêu sở hữu nhà máy chế tạo chip (Fab) trong dài hạn.

Ở góc độ địa phương, ông Nguyễn Mạnh Cường, Phó Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh, cho rằng việc sáp nhập và quy hoạch lại không gian phát triển của ba địa phương TP Hồ Chí Minh – Bình Dương – Bà Rịa - Vũng Tàu đã mở ra một hệ sinh thái công nghiệp bán dẫn hiếm có, hội tụ đầy đủ các điều kiện về nghiên cứu, sản xuất và logistics.

Theo ông Cường, TP Hồ Chí Minh được định vị là “bộ não” của hệ sinh thái, tập trung vào nghiên cứu – phát triển (R&D), thiết kế vi mạch, đào tạo nhân lực và cung cấp các dịch vụ đô thị thông minh. Bình Dương đóng vai trò trung tâm sản xuất với lợi thế về quỹ đất và hạ tầng công nghiệp, phù hợp bố trí các nhà máy sản xuất, đóng gói và kiểm thử chip quy mô lớn. Trong khi đó, Bà Rịa - Vũng Tàu giữ vai trò “huyết mạch” logistics, kết nối chuỗi cung ứng vật liệu và xuất khẩu thông qua cảng nước sâu Cái Mép - Thị Vải và sân bay Long Thành.

Đáng chú ý, TP Hồ Chí Minh còn được trao cơ chế đặc thù theo Nghị quyết số 98/2023/QH15, tạo hành lang pháp lý để triển khai cơ chế thử nghiệm (sandbox), hình thành các khu thương mại tự do gắn với công nghiệp số, qua đó thúc đẩy dòng chảy công nghệ và đầu tư cho ngành bán dẫn.

Phát biểu chỉ đạo tại hội thảo, ông Huỳnh Thành Đạt, Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, nhấn mạnh quan điểm xem công nghiệp bán dẫn là “hạ tầng chiến lược” của quốc gia, gắn trực tiếp với an ninh kinh tế và năng lực tự chủ công nghệ.

Tuy nhiên, theo ông Đạt, điểm nghẽn lớn nhất hiện nay lại nằm ở nhân lực. “Vốn và hạ tầng có thể đầu tư trong thời gian ngắn, nhưng để làm chủ công nghệ lõi đòi hỏi quá trình đào tạo bài bản, lâu dài. Hiện tỷ lệ sinh viên kỹ thuật làm việc trong ngành bán dẫn của Việt Nam mới chỉ đạt khoảng 0,4%, thấp hơn nhiều so với mức trung bình 3% của thế giới”, ông Đạt dẫn chứng.

Không chỉ dừng lại ở các thảo luận chính sách, hội thảo còn tổ chức không gian triển lãm công nghệ, nơi các doanh nghiệp giới thiệu những giải pháp, sản phẩm mới nhất trong lĩnh vực bán dẫn. Điều này cho thấy sự đồng thuận và quyết tâm cao của Nhà nước, địa phương và cộng đồng doanh nghiệp trong việc tạo ra những chuyển dịch thực chất, từng bước hiện thực hóa mục tiêu phát triển ngành công nghiệp bán dẫn – lĩnh vực được kỳ vọng mang lại giá trị hàng tỷ USD cho nền kinh tế Việt Nam trong tương lai.