Masahiro Miki: Cựu võ sĩ quyền Anh giàu lên từ những đôi giày Mỹ nhập khẩu

Ông bán chúng với giá rẻ, nhập liên tục, xoay vòng nhanh và tích lũy từng bước hiểu biết về thị hiếu tiêu dùng của người Nhật đối với giày dép, một lĩnh vực mà nhiều nhà bán lẻ lớn hơn vẫn đang xem là hàng hóa phụ trợ chứ chưa nhìn thấy tiềm năng thành một ngành bán lẻ độc lập.

Masahiro Miki, nhà sáng lập ABC-Mart, là người đưa doanh nghiệp từ một công ty nhập khẩu giày tại Tokyo trở thành chuỗi bán lẻ giày dép lớn nhất Nhật Bản.

Năm 1990, công ty được đổi tên thành ABC-Mart, và cùng năm đó ông thắng được quyền phân phối độc quyền tại Nhật Bản cho thương hiệu giày Anh Hawkins, bước đi đầu tiên chứng minh rằng Miki không chỉ giỏi nhập hàng mà còn biết cách biến quyền phân phối thành lợi thế cạnh tranh dài hạn.

ABC-Mart dưới tay Miki không phải là giá rẻ thuần túy, mà là chiến lược kết hợp giữa đa dạng thương hiệu, kiểm soát hàng tồn kho bằng công nghệ và vị trí cửa hàng đắc địa được chọn lựa cực kỳ kỹ lưỡng.

Ông là một trong những nhà bán lẻ Nhật Bản đầu tiên áp dụng hệ thống thông tin bán hàng tại điểm POS theo thời gian thực để kiểm soát hàng tồn kho, một bước đi mà thời điểm cuối những năm 1990 vẫn còn rất tiên phong trong ngành bán lẻ truyền thống.

ABC-Mart hiện sở hữu hơn một nghìn cửa hàng tại Nhật Bản và hàng trăm cửa hàng quốc tế. Doanh nghiệp nổi bật nhờ mô hình bán lẻ đa thương hiệu kết hợp hệ thống quản lý tồn kho theo thời gian thực và lựa chọn vị trí cửa hàng chiến lược.

Điều đó cho phép ABC-Mart giảm thiểu hàng tồn kho không bán được, luôn có đúng mẫu và cỡ giày mà khách cần và tái nhập hàng bán chạy với tốc độ nhanh hơn đối thủ. Đến năm 2012, chuỗi đã có hơn 1.100 cửa hàng tại Nhật Bản, củng cố vị trí dẫn đầu thị trường bán lẻ giày dép của đất nước.

Điều ít được biết đến là năm 2012, ABC-Mart mua lại LaCrosse Footwear của Mỹ, qua đó sở hữu thương hiệu giày bộ đội và ngoại ô Danner nổi tiếng, một thương vụ M&A rất tầm nhìn vì Danner khi đó đang có sức hút mạnh trong phân khúc outdoor và streetwear cao cấp. Đây là minh chứng cho chiến lược tích hợp dọc mà Miki theo đuổi nhất quán: không chỉ là nhà phân phối, mà dần dần trở thành người sở hữu thương hiệu và kiểm soát cả chuỗi giá trị từ thương hiệu đến kệ hàng.

Quyền phân phối độc quyền thương hiệu Hawkins tại Nhật Bản là một trong những nền tảng quan trọng giúp ABC-Mart tạo lợi thế cạnh tranh và mở rộng nhanh trên thị trường bán lẻ giày dép từ đầu những năm 1990.

Sở hữu Danner cũng mở ra cho ABC-Mart lối vào thị trường Mỹ theo một cách khác hoàn toàn so với việc mở cửa hàng truyền thống, đó là sở hữu một cái tên Mỹ rồi phân phối lại vào Nhật Bản và châu Á với câu chuyện thương hiệu xác thực hơn.

Chiến lược mở rộng quốc tế của ABC-Mart là một điểm rất đáng học. Ông không chạy theo thị trường lớn nhất mà chọn những thị trường có văn hóa tiêu dùng gần với Nhật Bản nhất. Hàn Quốc và Đài Loan là bước mở rộng đầu tiên vào những năm đầu 2000, nơi ABC-Mart vận hành gần 400 cửa hàng quốc tế với mô hình discount được điều chỉnh theo thị hiếu địa phương nhưng vẫn giữ nguyên triết lý lõi về đa dạng thương hiệu và giá cạnh tranh.

Năm 2022, ABC-Mart đặt chân vào Việt Nam, và đến năm 2025 mở rộng sang Philippines với kế hoạch tiếp tục vào Thái Lan và Indonesia trong những năm tới. Đây là tín hiệu rất rõ ràng rằng ông nhìn Đông Nam Á như làn sóng tăng trưởng tiếp theo của đế chế giày mình xây dựng, đặc biệt khi tầng lớp trung lưu khu vực đang bùng nổ và sneaker culture đang thâm nhập sâu vào giới trẻ đô thị.

Sau khi thành công tại Nhật Bản, Hàn Quốc và Đài Loan, ABC-Mart mở rộng sang Việt Nam từ năm 2022, coi Đông Nam Á là một trong những động lực tăng trưởng quan trọng trong chiến lược quốc tế hóa của tập đoàn

Năm 2026, tài sản của Masahiro Miki được Forbes ghi nhận ở mức 3,77 tỷ USD, xếp thứ 6 trong danh sách người giàu nhất Nhật Bản và khoảng vị trí 1.137 trong bảng xếp hạng tỷ phú toàn cầu. Phần lớn tài sản đó đến từ cổ phần ông nắm giữ trong ABC-Mart, công ty niêm yết trên Tokyo Stock Exchange với mã 2670.

Ông rời ghế Chủ tịch từ năm 2007 nhưng vẫn là cổ đông lớn nhất và duy trì tầm ảnh hưởng chiến lược từ phía sau. Đây là phong cách lãnh đạo điển hình của ông suốt nhiều thập kỷ: không xuất hiện nhiều trước truyền thông, không phát ngôn hào nhoáng, đôi khi thân chinh đến cửa hàng vào cuối tuần để làm việc cùng nhân viên thay vì chỉ nhận báo cáo trên bàn họp.

Phong cách đó không phải khiêm tốn giả tạo mà là sự thể hiện thực chất của một người tin rằng bán lẻ là ngành của từng chi tiết nhỏ, và chi tiết nhỏ chỉ được kiểm soát tốt khi người lãnh đạo thực sự nhìn thấy thực tế hằng ngày.

Năm 2012, ABC-Mart thông qua thương vụ mua LaCrosse Footwear đã sở hữu thương hiệu giày Danner, một biểu tượng trong phân khúc giày dã ngoại và quân đội của Mỹ, đánh dấu bước chuyển từ nhà phân phối sang chủ sở hữu thương hiệu.

Masahiro Miki cũng nổi tiếng trong giới đua ngựa Nhật Bản với một danh sách ngựa đua đáng chú ý, trong đó có Justin Milano vô địch giải Satsuki Shō năm 2024 và Justin Palace vô địch Tenno Sho cùng năm, đây là giải đua lớn và uy tín bậc nhất Nhật Bản. Việc đầu tư vào ngựa đua không chỉ là sở thích cá nhân mà còn là cách ông đa dạng hóa tài sản và xây dựng hình ảnh trong một cộng đồng xã hội ở Nhật Bản nơi thể thao ngựa gắn liền với tầng lớp thượng lưu lâu đời.

Câu chuyện của Masahiro Miki là lời nhắc nhở đơn giản nhưng không bao giờ cũ, rằng những đế chế bán lẻ lớn nhất không nhất thiết phải bắt đầu từ ý tưởng xuất sắc hay vốn dồi dào. Đôi khi tất cả những gì cần thiết là hiểu sâu hơn ai hết về thứ khách hàng muốn mua, xây dựng hệ thống phân phối làm điều đó tốt hơn mọi đối thủ và đủ kiên nhẫn để nhân rộng mô hình ấy từ một thị trường sang thị trường khác trong nhiều thập kỷ mà không bao giờ quên những gì đã làm mình thành công từ đầu.