Tỷ phú Shigenobu Nagamori: Biến xưởng motor nhỏ thành tập đoàn công nghiệp Nidec toàn cầu

Theo Forbes, tỷ phú Shigenobu Nagamori hiện 82 tuổi và có tài sản khoảng 2,8 tỷ USD theo dữ liệu thời gian thực ngày 10/9/2026. Forbes xác định nguồn tài sản của ông đến từ ngành motor và đánh giá ông là nhà sáng lập Nidec.

Tỷ phú Shigenobu Nagamori, nhà sáng lập Nidec và là cổ đông lớn nhất của tập đoàn tính đến ngày 31/3/2026.

Tuy nhiên, năm 2026 cũng là thời điểm đặc biệt khó khăn đối với đế chế mà ông Shigenobu Nagamori xây dựng. Một cuộc điều tra độc lập về sai phạm kế toán đã dẫn tới cuộc cải tổ sâu rộng tại Nidec, đồng thời nhà sáng lập rời khỏi các chức vụ tại công ty.

Tỷ phú Shigenobu Nagamori thành lập Nidec vào ngày 23/7/1973 cùng Hiroshi Kobe và hai cộng sự khác. Công ty đặt trụ sở tại Kyoto và tập trung vào những loại motor nhỏ, chính xác, phục vụ các thiết bị điện tử.

Định hướng này về sau trở thành một trong những nền tảng quan trọng nhất của Nidec.

Thay vì cạnh tranh ngay ở những động cơ công nghiệp cỡ lớn, doanh nhân Shigenobu Nagamori tập trung vào những sản phẩm nhỏ nhưng có yêu cầu kỹ thuật cao. Khi ngành điện tử phát triển, nhu cầu đối với các motor có kích thước nhỏ và độ chính xác cao cũng tăng lên.

Nidec sau đó nổi lên với các loại motor dùng trong ổ cứng máy tính. Hiện, Nidec là nhà sản xuất motor lớn nhất thế giới cho ổ cứng và ổ đĩa quang xét theo số lượng sản phẩm bán ra.

Nidec phát triển từ nhà sản xuất motor chính xác cỡ nhỏ thành tập đoàn cung cấp động cơ cho điện tử, ô tô và công nghiệp.

Từ một lĩnh vực tương đối hẹp, ông Shigenobu Nagamori từng bước đưa Nidec sang nhiều ngành công nghiệp khác nhau. Nidec ngày nay có danh mục sản phẩm rộng hơn rất nhiều so với thời kỳ đầu.

Theo Forbes, tập đoàn hoạt động trong các mảng motor chính xác cỡ nhỏ, motor ô tô, motor thương mại và công nghiệp, linh kiện điện tử và quang học, máy móc cùng nhiều sản phẩm liên quan.

Một hướng đi quan trọng của tỷ phú Shigenobu Nagamori là lĩnh vực ô tô điện.

Nidec phát triển motor kéo và các hệ thống liên quan cho xe điện, đồng thời từng đặt mục tiêu tăng mạnh doanh thu thông qua hệ sinh thái truyền động điện. Forbes ghi nhận ông Shigenobu Nagamori từng đặt mục tiêu đưa doanh thu Nidec lên 10.000 tỷ yên vào năm 2030, một phần dựa trên việc mở rộng sang hệ truyền động cho xe điện.

Nidec cũng mở rộng sang các lĩnh vực liên quan đến công nghệ trung tâm dữ liệu. Tháng 9/2026, tập đoàn cho biết đã giới thiệu các giải pháp làm mát bằng chất lỏng cho trung tâm dữ liệu AI tại một hội nghị ở Thâm Quyến, Trung Quốc.

Điều này cho thấy thị trường của Nidec đang mở rộng từ những motor nhỏ trong thiết bị điện tử sang các hệ thống cơ điện phục vụ những ngành công nghệ mới.

Một phần quan trọng trong quá trình mở rộng của doanh nhân Shigenobu Nagamori là chiến lược mua lại doanh nghiệp.

Nidec đã thực hiện hàng loạt thương vụ để bổ sung công nghệ, thị trường và năng lực sản xuất. Chiến lược này giúp tập đoàn nhanh chóng mở rộng từ motor chính xác cỡ nhỏ sang motor ô tô, thiết bị công nghiệp, máy móc và các lĩnh vực liên quan.

Tuy nhiên, chính tốc độ mở rộng cũng đặt ra những yêu cầu ngày càng lớn đối với quản trị tập đoàn. Trong năm 2025 và 2026, Nidec đối mặt với cuộc điều tra về những vấn đề kế toán tại một số đơn vị. Báo cáo của ủy ban điều tra bên thứ ba công bố năm 2026 xác định nhiều trường hợp sai phạm kế toán, trong đó có việc trì hoãn ghi nhận chi phí và làm tăng lợi nhuận báo cáo.

Đây trở thành bước ngoặt lớn đối với Nidec và người sáng lập.

Nidec đang mở rộng công nghệ làm mát bằng chất lỏng cho trung tâm dữ liệu, đáp ứng nhu cầu xử lý AI ngày càng lớn.

Ngày 19/12/2025, ông Shigenobu Nagamori rời chức nhà sáng lập kiêm Chủ tịch HĐQT và chuyển sang vị trí Chủ tịch danh dự. Sau đó, ngày 26/2/2026, ông tiếp tục từ chức Chủ tịch danh dự theo nguyện vọng cá nhân.

Báo cáo điều tra của Nidec cho biết áp lực đạt các mục tiêu kinh doanh quá cao dưới thời ông Nagamori là một trong những nguyên nhân được ủy ban điều tra xác định liên quan đến các sai phạm kế toán. Báo cáo cũng quy trách nhiệm quản lý lớn nhất cho ông đối với những sai phạm được phát hiện trong cuộc điều tra.

Sau đó, Nidec triển khai kế hoạch cải tổ quản trị, kiểm soát nội bộ và văn hóa doanh nghiệp. Công ty cho biết mục tiêu là xây dựng lại hệ thống quản trị, tăng tính minh bạch và ngăn ngừa tái diễn sai phạm.

Khủng hoảng xảy ra khi Nidec đã trở thành một tập đoàn có quy mô rất lớn.

Theo số liệu cổ đông của Nidec, tính đến 31/3/2026, ông Shigenobu Nagamori vẫn là cổ đông lớn nhất của công ty với 98,948 triệu cổ phiếu, tương đương 8,61% cổ phần sau khi loại trừ cổ phiếu quỹ.

Như vậy, dù không còn giữ chức vụ tại Nidec, tỷ phú Shigenobu Nagamori vẫn có lợi ích kinh tế đáng kể tại doanh nghiệp do mình sáng lập.

Trong khi đó, Nidec đang bước sang giai đoạn lãnh đạo mới. Từ ngày 29/9/2026, ông Michio Kaida giữ chức Chủ tịch kiêm CEO Nidec, sau khi Mitsuya Kishida rời vị trí này giữa cuộc khủng hoảng kế toán.

Ngày 30/9/2026, Nidec công bố các tài liệu tài chính năm tài chính kết thúc tháng 3/2026 sau thời gian trì hoãn vì quá trình điều tra và kiểm toán.

Theo các thông tin được công bố, Nidec ghi nhận khoản tổn thất giảm giá trị tài sản rất lớn trong năm tài chính này. Reuters đưa tin khoản giảm giá trị lên tới khoảng 632,1 tỷ yên, khiến công ty ghi nhận khoản lỗ ròng khoảng 564,6 tỷ yên. Con số này cho thấy quy mô của cuộc khủng hoảng mà Nidec đang phải xử lý.

Dù Nidec đang trải qua giai đoạn cải tổ, dấu ấn của tỷ phú Shigenobu Nagamori đối với ngành motor Nhật Bản vẫn rất lớn.

Từ một công ty thành lập năm 1973, Nidec đã phát triển thành tập đoàn có hơn 100.000 nhân viên và hoạt động trên nhiều lĩnh vực công nghiệp. Nidec có khoảng 104.285 nhân viên trong dữ liệu doanh nghiệp năm 2026.

Bên cạnh Nidec, ông Shigenobu Nagamori còn duy trì hoạt động trong lĩnh vực nghiên cứu và phát triển công nghệ thông qua Nagamori Foundation. Năm 2026, giải thưởng Nagamori lần thứ 12 tiếp tục được tổ chức để vinh danh các nhà nghiên cứu có đóng góp trong lĩnh vực công nghệ motor.

Điều đó cho thấy di sản của tỷ phú Shigenobu Nagamori không chỉ nằm ở giá trị tài sản hay quy mô Nidec. Ông còn để lại một hệ thống nghiên cứu và đào tạo gắn với lĩnh vực motor mà mình theo đuổi trong hơn nửa thế kỷ.

Tuy nhiên, năm 2026 cũng cho thấy một bài học khác: khi doanh nghiệp phát triển thành tập đoàn toàn cầu, năng lực quản trị, kiểm soát nội bộ và văn hóa doanh nghiệp phải phát triển tương ứng với quy mô.

Nidec đặt trụ sở tại Kyoto, Nhật Bản, nơi tập đoàn được Shigenobu Nagamori đồng sáng lập năm 1973.

Bài học cho doanh nhân Việt Nam

Thứ nhất, hãy tìm một thị trường đủ nhỏ để tạo khác biệt nhưng đủ lớn để mở rộng.

Tỷ phú Shigenobu Nagamori bắt đầu với những motor nhỏ, chính xác thay vì cạnh tranh trên mọi mặt trận. Việc tập trung vào một năng lực kỹ thuật cụ thể giúp Nidec xây dựng vị thế trước khi mở rộng.

Thứ hai, công nghệ cốt lõi có thể trở thành nền tảng cho nhiều ngành.

Từ motor cho thiết bị điện tử, Nidec mở rộng sang ô tô, công nghiệp, máy móc và các hệ thống phục vụ trung tâm dữ liệu. Một công nghệ nền tảng tốt có thể mở ra nhiều thị trường mới.

Thứ ba, mua bán và sáp nhập cần đi cùng năng lực quản trị.

Quá trình mở rộng nhanh giúp Nidec tăng quy mô nhưng đồng thời khiến hệ thống quản trị trở nên phức tạp hơn. Khi doanh nghiệp mua lại nhiều công ty, kiểm soát nội bộ và chuẩn hóa quy trình phải được xây dựng song song.

Thứ tư, mục tiêu tăng trưởng cần đi cùng cơ chế kiểm soát.

Cuộc điều tra tại Nidec cho thấy theo kết luận của ủy ban độc lập, áp lực thành tích quá cao có liên quan đến các sai phạm kế toán. Doanh nghiệp cần bảo đảm mục tiêu kinh doanh không tạo ra động lực dẫn tới việc che giấu hoặc trì hoãn vấn đề.

Thứ năm, người sáng lập cũng cần chuẩn bị cho giai đoạn rời vị trí điều hành.

Việc ông Shigenobu Nagamori rời các chức vụ tại Nidec trong giai đoạn khủng hoảng cho thấy quá trình chuyển giao quyền lực nên được chuẩn bị từ trước. Một tập đoàn lớn cần có hệ thống quản trị đủ mạnh để tiếp tục vận hành ngay cả khi người sáng lập không còn trực tiếp tham gia.