Takemitsu Takizaki: CEO Keyence phá sản hai lần trước khi thành doanh nghiệp 19 tỷ USD với biên lợi nhuận phi thường

Trong ngành sản xuất thiết bị công nghiệp, nơi biên lợi nhuận 15 đến 20% đã được xem là xuất sắc, con số hơn 51% của Keyence thuộc về một phạm trù khác hoàn toàn, gần với những công ty phần mềm hàng đầu thế giới hơn là một nhà sản xuất thiết bị cảm biến và đo lường cho nhà máy.

Để hiểu tại sao một công ty Nhật Bản làm cảm biến lại có thể đạt được điều đó, phải bắt đầu từ câu chuyện của người đã xây dựng Keyence, và câu chuyện ấy bắt đầu bằng hai lần phá sản liên tiếp.

Takemitsu Takizaki, nhà sáng lập Keyence. Sau hai lần phá sản, ông xây dựng doanh nghiệp trở thành một trong những công ty công nghệ công nghiệp có biên lợi nhuận cao nhất thế giới.

Takemitsu Takizaki sinh ngày 10 tháng 6 năm 1945 tại tỉnh Hyogo, miền tây nam Nhật Bản, chỉ vài tháng trước khi Thế chiến thứ hai kết thúc. Ông không xuất phát từ gia đình giàu có hay có nền tảng học thuật nổi bật. Sau khi tốt nghiệp trường Trung học Công nghiệp Amagasaki mà không theo học đại học, ông làm việc cho một công ty máy móc nước ngoài, tích lũy kiến thức kỹ thuật thực địa thay vì qua sách vở. Nhưng tham vọng kinh doanh kéo ông ra khỏi công việc làm thuê, và trong thập niên 1960 và đầu 1970, ông lần lượt thử sức với hai doanh nghiệp riêng.

Cả hai đều thất bại và dẫn đến phá sản. Những lần ngã đó không chỉ mất tiền, mà còn khắc vào ông một bài học sau này trở thành nguyên tắc vận hành cốt lõi của Keyence trong suốt hơn năm mươi năm. Đó là không bao giờ vay nợ để phát triển doanh nghiệp.

Năm 1974, ở tuổi 29, Takizaki thành lập Lead Electric tại Osaka, công ty sau này đổi tên thành Keyence. Tên gọi Keyence là sự kết hợp giữa Key và Science, phản ánh rõ tầm nhìn của ông từ ngày đầu tiên, đó là chìa khóa của tương lai công nghiệp nằm ở khoa học cảm biến và đo lường chính xác. Nhưng điều thực sự tạo ra khác biệt của Keyence không phải là tên gọi hay sản phẩm ban đầu, mà là mô hình kinh doanh Takizaki thiết kế từ ngày thành lập và không bao giờ thay đổi suốt nửa thế kỷ sau đó.

Keyence không tự sản xuất sản phẩm của mình. Đây là điều quan trọng nhất để hiểu tại sao biên lợi nhuận của công ty cao đến mức đó. Thay vì đầu tư vào nhà máy, thiết bị sản xuất và lực lượng lao động vận hành, Keyence thuê gia công toàn bộ quá trình sản xuất cho các công ty gia công có chuyên môn. Công ty chỉ tập trung vào hai thứ mà không ai có thể lấy đi hay sao chép dễ dàng, đó là lên kế hoạch sản phẩm dựa trên hiểu biết sâu sắc về nhu cầu khách hàng, và phát triển công nghệ thông qua R&D liên tục để tạo ra những sản phẩm thế giới chưa từng có.

Khoảng 70% sản phẩm trong danh mục Keyence là sản phẩm đầu tiên trên thế giới trong danh mục của chúng khi ra mắt, một con số phản ánh mức độ đầu tư R&D và khả năng đọc nhu cầu thị trường của công ty. Khi bạn sở hữu sản phẩm đầu tiên trong một danh mục quan trọng và xây dựng được lực lượng khách hàng trung thành trước khi đối thủ kịp phản ứng, bạn có khả năng định giá theo giá trị thay vì định giá theo chi phí cộng biên độ lợi nhuận thông thường.

Kỹ sư Keyence tư vấn giải pháp cho khách hàng. Mô hình bán hàng trực tiếp của Keyence cho phép đội ngũ kỹ sư tiếp cận trực tiếp nhà máy, thu thập nhu cầu thực tế để phát triển thế hệ sản phẩm mới. Đây là lợi thế cạnh tranh cốt lõi của doanh nghiệp.

Chiều thứ hai tạo nên biên lợi nhuận phi thường của Keyence là mô hình bán hàng trực tiếp không dùng đại lý hay nhà phân phối trung gian. Toàn bộ doanh thu của Keyence đến qua đội ngũ bán hàng nội bộ của chính công ty, những người được đào tạo cực kỳ chuyên sâu về kỹ thuật và có thể tư vấn cho kỹ sư nhà máy về giải pháp tự động hóa theo từng ứng dụng cụ thể. Không có nhà phân phối nào ngồi giữa Keyence và khách hàng cuối cùng để lấy đi phần hoa hồng. Toàn bộ biên lợi nhuận trong kênh bán hàng thuộc về Keyence. Thêm vào đó, quan hệ trực tiếp với khách hàng tạo ra luồng thông tin phản hồi về nhu cầu thực tế mà đội R&D cần để phát triển sản phẩm thế hệ tiếp theo, tạo ra một vòng lặp tự củng cố giữa bán hàng, phản hồi và đổi mới sản phẩm mà đối thủ dùng kênh đại lý không thể tái tạo.

Phong cách quản lý của Takizaki cũng là thứ đi ngược hoàn toàn văn hóa doanh nghiệp truyền thống Nhật Bản theo một cách rất táo bạo. Trong khi hầu hết công ty Nhật Bản vận hành theo thứ bậc nghiêm ngặt, nơi nhân viên cấp thấp nhường thang máy cho cấp trên và gọi nhau bằng chức danh, Takizaki ra quy định rằng người đứng gần cửa thang máy nhất cứ bước ra trước vì đó là cách hiệu quả nhất.

Ông khuyến khích nhân viên gọi nhau bằng tên thay vì chức danh, một điều không phổ biến đến mức gần như dị thường trong môi trường doanh nghiệp Nhật thời đó. Đây không phải quy định hình thức, đó là cách ông phá bỏ những rào cản quan liêu mà ông tin rằng sẽ làm chậm tốc độ ra quyết định và kìm hãm sự sáng tạo của nhân viên.

Keyence cũng nổi tiếng là một trong những nơi làm việc trả lương cao nhất Nhật Bản, với mức thu nhập bình quân nhân viên thường xuyên dẫn đầu trong các cuộc khảo sát lương doanh nghiệp Nhật Bản. Đây là quyết định có chủ đích của Takizaki, phản ánh niềm tin rằng biên lợi nhuận cao của công ty cần được chia sẻ với chính những người tạo ra nó. Và khi bạn trả lương cao nhất thị trường, bạn thu hút được những kỹ sư giỏi nhất và nhân viên bán hàng tốt nhất, tạo ra lợi thế nhân tài tự củng cố theo thời gian.

Trụ sở Keyence tại Osaka, Nhật Bản. Đây là trung tâm điều hành của một trong những doanh nghiệp công nghệ công nghiệp có giá trị nhất Nhật Bản, nổi tiếng với các giải pháp cảm biến, đo lường và tự động hóa phục vụ hàng loạt nhà sản xuất trên toàn thế giới.

Năm 2015, ở tuổi 69, Takizaki rút khỏi vị trí Chủ tịch nhưng vẫn ở lại Hội đồng quản trị với tư cách Chủ tịch danh dự. Cùng năm đó và những năm tiếp theo, ông bắt đầu thực hiện những khoản từ thiện quy mô lớn. Năm 2022, ông hiến tặng cổ phần Keyence trị giá gần 3 tỷ USD cho quỹ từ thiện của mình tại thời điểm đó, một trong những khoản từ thiện lớn nhất trong lịch sử doanh nghiệp Nhật Bản.

Đây là hành động phản ánh một con người không xem khối tài sản khổng lồ mình tích lũy là thứ cần giữ lại cho bản thân và gia đình đến mức tối đa, mà là nguồn lực có thể tạo ra tác động xã hội tích cực khi được sử dụng đúng lúc và đúng chỗ.

Năm 2026, tài sản của Takemitsu Takizaki ước tính ở mức 19,03 tỷ USD theo Forbes, xếp thứ 142 toàn cầu và thứ ba tại Nhật Bản, chỉ sau Tadashi Yanai của Uniqlo và Masayoshi Son của SoftBank. Keyence hiện có vốn hóa thị trường xếp trong nhóm những công ty có giá trị nhất Nhật Bản, với doanh thu 7,088 tỷ USD và lợi nhuận ròng 2,667 tỷ USD trong năm tài chính 2025. Khách hàng ngoài Nhật Bản chiếm hơn hai phần ba doanh thu, bao gồm các nhà sản xuất ô tô, điện tử và thực phẩm lớn nhất thế giới đang dùng cảm biến và hệ thống đo lường của Keyence trong mỗi dây chuyền sản xuất của mình.

Câu chuyện của Takemitsu Takizaki mang đến bài học vượt ra ngoài ngành công nghiệp hay công nghệ, đó là những nguyên tắc kinh doanh được rèn giũa qua thất bại thực sự thường bền vững hơn bất kỳ chiến lược nào được tư duy ra trong phòng họp. Không vay nợ, không dùng trung gian, không tự làm những gì người khác có thể làm tốt hơn, và không bao giờ ngừng tạo ra sản phẩm mà thế giới chưa từng có, đó là bốn nguyên tắc mà Takizaki giữ vững từ ngày đầu thành lập Keyence năm 1974 cho đến khi ông rời ghế điều hành năm 2015, và cũng chính là bốn nguyên tắc giải thích tại sao biên lợi nhuận của Keyence vượt 51% trong khi cả ngành công nghiệp thế giới đang loay hoay dưới 20%.