Như một truyền thống, “Made in China” là dòng chữ quen thuộc trên vô số sản phẩm tiêu dùng tại Mỹ. Nhưng vài năm gần đây, bản đồ ấy đang đổi màu. Ở nhiều cửa hàng, người tiêu dùng Mỹ ngày càng dễ bắt gặp “Made in Vietnam” trên áo quần, giày dép, ba lô, túi xách và nhiều nhóm hàng tiêu dùng khác.
Sự thay đổi này không diễn ra ồn ào, nhưng đủ mạnh để thị trường phải chú ý. Khi Mỹ tăng rào cản thương mại với hàng hóa Trung Quốc, chi phí sản xuất tại Trung Quốc đi lên và các tập đoàn quốc tế đẩy mạnh chiến lược đa dạng hóa chuỗi cung ứng, Việt Nam nổi lên như một điểm đến được lựa chọn nhiều hơn. Từ chỗ chủ yếu được nhắc tới như nơi sản xuất thay thế, Việt Nam đang dần bước vào vị trí quan trọng hơn trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Made in Vietnam đang tăng tốc ở thị trường Mỹ và thế giới
Các doanh nghiệp Việt Nam không còn là vai trò gia công đơn thuần. Họ bắt đầu đầu tư mạnh mẽ vào nghiên cứu và phát triển, cải tiến công nghệ, nâng cao tay nghề cho người lao động và xây dựng thương hiệu riêng. Sự chuyển dịch này không chỉ đến từ áp lực cạnh tranh ngày càng gia tăng mà còn từ khát vọng khẳng định vị thế của hàng Việt trên bản đồ thế giới. Những nỗ lực này đã mang lại những kết quả đáng khích lệ. Nhiều sản phẩm "Made in Vietnam" đã chinh phục được những thị trường khó tính, không chỉ bằng giá cả mà còn bằng chất lượng, mẫu mã đa dạng và sự sáng tạo.
 |
| Made In Vietnam gợi niềm tự hào dân tộc! |
Dấu hiệu rõ nhất nằm ở ngành may mặc, lĩnh vực phản ánh rất nhanh các thay đổi của thương mại toàn cầu. Dòng chữ “Made in Vietnam” đang xuất hiện ngày một dày hơn trên kệ hàng Mỹ, từ quần áo, giày dép đến ba lô, túi xách. Nhìn lại 7 tháng đầu năm 2025, Mỹ nhập gần 9,5 tỷ USD hàng may mặc từ Việt Nam, tăng 17,5%, trong khi nhập từ Trung Quốc giảm 21%. Sự dịch chuyển này cho thấy hàng hóa sản xuất tại Việt Nam không còn chỉ chen chân vào chuỗi cung ứng toàn cầu, mà đang tăng tốc giành thị phần ở những thị trường lớn nhất.
Con số này không chỉ mang ý nghĩa tăng trưởng. Nó cho thấy trong một ngành xuất khẩu chủ lực, Việt Nam đã vượt lên tại chính thị trường tiêu dùng lớn nhất thế giới. Đây là bước dịch chuyển đáng chú ý, bởi may mặc từ lâu vốn là một trong những lĩnh vực phản ánh rõ nhất sức mạnh sản xuất, năng lực giao hàng và khả năng bám thị trường của một quốc gia.
Không dừng ở may mặc, các nhóm hàng thế mạnh khác của Việt Nam cũng đang đi lên khá rõ. Trong 6 tháng đầu năm 2025, xuất khẩu giày dép đạt khoảng 12 tỷ USD, tăng hơn 10% so với cùng kỳ. Dệt may đạt gần 19 tỷ USD, tăng khoảng 12,3%. Khi hai ngành hàng lớn cùng tăng trưởng hai chữ số, điều đó cho thấy Made in Vietnam không còn là câu chuyện đơn lẻ của một vài doanh nghiệp hay một vài mùa đơn hàng, mà đang phản ánh sức hấp thụ mạnh hơn của thị trường quốc tế đối với hàng hóa sản xuất tại Việt Nam.
Ở quy mô rộng hơn, Việt Nam cũng đã tiến rất xa trong quan hệ thương mại với Mỹ. Năm 2025, Mỹ nhập khoảng 193,8 tỷ USD hàng hóa từ Việt Nam. Dù vẫn thấp hơn mức 308,4 tỷ USD nhập từ Trung Quốc, con số này cho thấy Việt Nam đã đi xa khỏi vị trí của một công xưởng vệ tinh. Việt Nam chưa thể thay thế Trung Quốc trên toàn bộ mặt trận sản xuất, nhưng rõ ràng đã trở thành một nguồn cung lớn, đủ sức gánh thêm vai trò trong những ngành cần quy mô, tốc độ và sự linh hoạt.
Sức bật này không phải ngẫu nhiên. Việt Nam đang hội tụ nhiều lợi thế mà các tập đoàn quốc tế cần trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu tái cấu trúc. Đó là vị trí gần các trung tâm cung ứng nguyên liệu và linh kiện của châu Á, lực lượng lao động trẻ, chi phí còn cạnh tranh, môi trường chính trị ổn định và mạng lưới FTA rộng với nhiều thị trường lớn. Khi các doanh nghiệp toàn cầu cần giảm lệ thuộc vào một trung tâm sản xuất duy nhất, Việt Nam trở thành lựa chọn có tính toán chứ không chỉ là phương án dự phòng.
Thực tế đó được phản ánh qua dòng vốn đầu tư và sự hiện diện ngày càng rõ của các tập đoàn lớn như Apple, Nike cùng nhiều nhà cung ứng cho các thương hiệu toàn cầu. Khi những tên tuổi này mở rộng sản xuất tại Việt Nam, điều họ mang tới không chỉ là nhà máy, mà còn là tiêu chuẩn chất lượng, năng lực quản trị và mạng lưới đơn hàng quốc tế. Đây chính là lực đẩy để Made in Vietnam đi ra xa hơn, không chỉ ở Mỹ mà còn trên thị trường toàn cầu.
Nhưng càng đi nhanh, yêu cầu càng cao. Và đây cũng là lúc hàng Made in Vietnam phải đối diện với những giới hạn thật của mình.
Vượt ái khó khăn để vươn tới lớn mạnh
Điểm nghẽn đầu tiên là tỷ lệ nội địa hóa còn thấp. Việt Nam mạnh ở khâu sản xuất, gia công và hoàn thiện đơn hàng, nhưng chưa thực sự làm chủ toàn bộ chuỗi cung ứng đầu vào. Trong nhiều ngành, đặc biệt là dệt may và da giày, nguyên phụ liệu nhập khẩu vẫn chiếm tỷ trọng lớn, trong đó nguồn từ Trung Quốc còn rất đáng kể.
Điều đó đồng nghĩa với việc nhiều sản phẩm mang nhãn Made in Vietnam nhưng giá trị nội địa thực chất chưa cao như kỳ vọng. Khi đầu vào còn phụ thuộc mạnh vào bên ngoài, doanh nghiệp Việt rất dễ bị động trước biến động giá nguyên liệu, gián đoạn chuỗi cung ứng hay thay đổi chính sách thương mại. Nói cách khác, tăng mạnh đơn hàng là một bước tiến, nhưng tăng được quyền chủ động mới là điều quyết định sức bền.
Điểm nghẽn thứ hai là năng suất lao động, một bài toán có tính nền tảng đối với sức cạnh tranh dài hạn. Theo số liệu được nêu trong bản biên tập đề xuất, năng suất lao động của Việt Nam chỉ bằng khoảng 7,8% của Singapore, 22,2% của Malaysia và 39,5% của Thái Lan trong giai đoạn được thống kê. Khoảng cách này cho thấy lợi thế lao động chi phí thấp đang dần bộc lộ giới hạn.
Trong thương mại toàn cầu, giá rẻ có thể giúp doanh nghiệp giành được đơn hàng, nhưng năng suất mới quyết định khả năng giữ đơn hàng, cải thiện lợi nhuận và bước lên những nấc thang giá trị cao hơn. Nếu không xử lý được bài toán năng suất, hàng Made in Vietnam sẽ rất khó thoát khỏi thế cạnh tranh chủ yếu bằng chi phí.
Điểm nghẽn thứ ba là logistics. Việt Nam được xếp hạng 43/139 trong Chỉ số hiệu quả logistics 2023 của World Bank. Đây là kết quả cho thấy có cải thiện, nhưng chưa đủ mạnh để tạo ra lợi thế vượt trội. Với doanh nghiệp xuất khẩu, logistics không chỉ là chuyện vận chuyển. Đó là chi phí cuối cùng của sản phẩm, là thời gian giao hàng, là độ ổn định của chuỗi cung ứng và cũng là một phần sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế.
Một áp lực khác ngày càng nhạy cảm là vấn đề xuất xứ hàng hóa. Khi xuất khẩu sang Mỹ tăng nhanh, rủi ro bị kiểm soát chặt hơn về nguồn gốc sản phẩm cũng tăng theo. Trong bối cảnh Mỹ đặc biệt nhạy cảm với hành vi lẩn tránh thuế, bất kỳ nghi ngờ nào liên quan tới hàng hóa “đội lốt” xuất xứ đều có thể trở thành rủi ro lớn. Đây không chỉ là câu chuyện tuân thủ, mà là câu chuyện uy tín quốc gia trong mắt nhà nhập khẩu quốc tế.
Vì vậy, nếu muốn Made in Vietnam không chỉ tăng hiện diện mà còn tăng vị thế, Việt Nam cần đi tiếp bằng những bước khó hơn.
Trước hết là nâng tỷ lệ nội địa hóa. Muốn hàng Việt mạnh thật sự, Việt Nam không thể chỉ gia công tốt mà phải làm chủ nhiều hơn ở khâu nguyên phụ liệu, linh kiện, công nghiệp hỗ trợ và các dịch vụ đi kèm. Khi chủ động được đầu vào, doanh nghiệp mới giảm phụ thuộc, tăng giá trị gia tăng và có sức chống chịu tốt hơn trước biến động bên ngoài.
Kế đến là nâng năng suất bằng công nghệ, đào tạo kỹ năng và quản trị hiện đại. Đây là ranh giới giữa một công xưởng nhận đơn hàng lớn và một trung tâm sản xuất có chiều sâu. Khi năng suất được cải thiện, hàng Việt mới có thể cạnh tranh bằng chất lượng, độ ổn định và khả năng giao hàng, thay vì chỉ dựa vào giá rẻ.
Cuối cùng là minh bạch hóa chuỗi cung ứng và siết chặt tuân thủ xuất xứ. Trong bối cảnh thương mại toàn cầu ngày càng nhiều rào cản, niềm tin sẽ là tài sản lớn không kém công suất hay giá thành. Made in Vietnam chỉ thực sự mạnh khi gắn với một cam kết rõ ràng về chất lượng, nguồn gốc và độ tin cậy.
Cơ hội đang mở ra rất lớn cho hàng hóa sản xuất tại Việt Nam. Nhưng muốn đi từ một công xưởng thay thế thành một công xưởng chiến lược, Việt Nam không thể chỉ hài lòng với việc đơn hàng tăng lên. Điều quan trọng hơn là phải tăng được giá trị nội địa, tăng năng suất và tăng uy tín trên thị trường quốc tế. Khi đó, Made in Vietnam mới không chỉ là dòng chữ xuất hiện ngày càng nhiều trên kệ hàng Mỹ và thế giới, mà còn trở thành dấu hiệu của năng lực sản xuất bền vững và vị thế ngày càng lớn hơn trong cuộc đua thị phần toàn cầu.
