Luật Thương mại điện tử mở ra "luật chơi" mới: KOL, KOC và người bán hàng online không thể bán hàng theo cảm tính

Sự kiện thu hút hàng trăm người kinh doanh trên nền tảng số tham dự tại TP.HCM để lắng nghe về luật Thương mại điện tử

Hàng triệu người đang kinh doanh trên Facebook, TikTok Shop, Shopee hay các nền tảng số sẽ phải thay đổi cách bán hàng nếu không muốn đối mặt với các rủi ro pháp lý.

Sáng ngày 24/7/2026, tại TP.HCM hàng trăm người kinh doanh trên nền tảng thương mại điện tử (TMĐT) đã tham gia Hội nghị “Triển khai Luật Thương mại điện tử và các quy định liên quan xây dựng hệ sinh thái thương mại điện tử an toàn minh bạch” để cùng học cách kinh doanh trên môi trường số không phạm luật, do Sở Công Thương TP.HCM phối hợp cùng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương), Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM cùng nhiều cơ quan liên quan tổ chức.

Không còn thời "bán hàng theo cảm tính"

Theo Ban tổ chức, thương mại điện tử đang trở thành động lực quan trọng của kinh tế số. Tuy nhiên, tốc độ phát triển quá nhanh cũng kéo theo nhiều vấn đề như quảng cáo sai sự thật, hàng hóa không rõ nguồn gốc, giả mạo thương hiệu, vi phạm dữ liệu cá nhân, trốn thuế hay các hành vi lừa đảo trên môi trường mạng.

Vì vậy, Luật Thương mại điện tử cùng các nghị định hướng dẫn không chỉ điều chỉnh hoạt động của doanh nghiệp mà còn mở rộng trách nhiệm đối với tất cả các chủ thể trong hệ sinh thái, từ sàn thương mại điện tử, người bán, KOL, KOC, nhà sáng tạo nội dung đến các đơn vị tiếp thị liên kết.

Ông Nguyễn Hữu Tuấn, Giám đốc Trung tâm phát triển điện tử và công nghệ số, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương) chia sẻ về luật thương mại điện tử

Theo ông Nguyễn Hữu Tuấn, Giám đốc Trung tâm phát triển điện tử và công nghệ số, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương), các quy định mới tạo nên một sân chơi minh bạch hơn khi quyền và nghĩa vụ của từng chủ thể được xác định rõ ràng, thay vì để xảy ra tình trạng "không ai chịu trách nhiệm" khi có tranh chấp.

Ông Tuấn cho biết thêm: Một trong những thay đổi đáng chú ý là người bán hàng trực tuyến phải xác thực đầy đủ thông tin. Theo quy định mới, người bán phải công khai thông tin nhận diện, địa chỉ, tài khoản thanh toán và thực hiện định danh chính chủ. Các nền tảng thương mại điện tử cũng phải lưu trữ thông tin người bán và dữ liệu giao dịch theo quy định để phục vụ công tác quản lý và truy xuất khi cần thiết.

Đại diện Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số cho biết, việc định danh nhằm bảo vệ cả người mua lẫn người bán, hạn chế tình trạng lập tài khoản ảo để kinh doanh hàng giả, hàng nhái hoặc thực hiện hành vi lừa đảo.

Nếu người bán không hoàn thành việc định danh theo quy định, nền tảng có thể thực hiện khấu trừ, kê khai hoặc phối hợp thực hiện các nghĩa vụ theo quy định của pháp luật.

KOL, KOC và nhà sáng tạo nội dung phải chịu trách nhiệm với từng lời quảng cáo

Một trong những nội dung được quan tâm nhất tại hội nghị là trách nhiệm của KOL, KOC và người sáng tạo nội dung.

Bà Phạm Đắc Mỵ Trân, Quyền Trưởng phòng Thông tin điện tử, Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM cho rằng sẽ siết các lời quảng cáo sai, không chính xác khi bán hàng online

Theo bà Phạm Đắc Mỵ Trân, Quyền Trưởng phòng Thông tin điện tử, Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM, thời gian qua đã có nhiều trường hợp người nổi tiếng bị xử phạt, thậm chí bị xem xét trách nhiệm hình sự do quảng cáo sai sự thật hoặc thổi phồng công dụng sản phẩm. Bà nhắc lại việc vi phạm của KOL, KOC về việc quảng bá viên kẹo Kare bằng một đĩa rau trước đây đã thổi phồng sự thật khi bán hàng livestream.

Theo quy định, KOL, KOC khi tham gia quảng bá sản phẩm phải công khai đây là nội dung quảng cáo hoặc tài trợ, không được quảng cáo vượt quá công dụng đã được cơ quan có thẩm quyền cấp phép đồng thời phải chịu trách nhiệm đối với toàn bộ phát ngôn của mình.

Đặc biệt, trong trường hợp hợp tác với doanh nghiệp, các bên cần ký kết hợp đồng rõ ràng về quyền và nghĩa vụ. Nếu KOL, KOC... tự ý bổ sung các nội dung quảng cáo ngoài phạm vi đã thỏa thuận, trách nhiệm sẽ được xem xét trên cơ sở hợp đồng và chứng cứ giữa các bên.

Ông Tống Thanh Nhàn - Nhà sáng tạo nội dung số thắc mắc những câu hỏi liên quan về chất lượng sản phẩm của nhà sản xuất

Băn khoăn này cũng được rất nhiều người tham dự thắc mắc, nhà sáng tạo nội dung Thiện Nhân có ý kiến rằng làm sao để kiểm soát sản phẩm của các nhà sản xuất. Ban đầu nhãn hàng cung cấp đủ hồ sơ pháp lý và kết quả công bố kiểm nghiệm cũng như là các tài liệu liên quan. Thậm chí là nhiều nhà sáng tạo như chúng tôi cũng phải trải nghiệm sản phẩm một thời gian nhất định rồi sau đó mới quyết định đem quảng bá tới người tiêu dùng. Tuy nhiên trên thực tế thì có một số trường hợp là hồ sơ pháp lý ban đầu đầy đủ, thậm chí là các sản phẩm gửi đến là những cái sản phẩm chất lượng, đúng như là cam kết ngay từ đầu. Nhưng khi mà quảng bá bán rộng rãi trên thị trường thì chất lượng sản phẩm lúc này đã không đồng nhất với sản phẩm chúng tôi được quảng bá, được nhận trước đó. Vậy trách nhiệm pháp lý sẽ được xác định như thế nào giữa nhãn hàng và nhà sáng tạo nội dung?

Bà Trân cho rằng, trước khi làm việc hai bên cần ký một hợp đồng cụ thể và chi tiết. Nếu trong quá trình bán hàng lỗi bên nào bên đó phải chịu vì đã có giấy trắng mực đen. Nên bà khuyên các KOL, KOC, người sáng tạo nội dung... cần phải nắm rõ luật và phải ký kết các hợp đồng để sau này chứng minh trước pháp luật nếu xảy ra sự cố.

Ông Hữu Thọ - Đại diện Công ty Mỹ phẩm Be'Balance rất vui vì luật thương mại điện tử đi vào cuộc sống

Ở góc độ nhà sản xuất, ông Hữu Thọ - Đại diện Công ty Mỹ phẩm Be'Balance rất hoan nghênh vì luật thương mại điện từ đi vào đời sống, và bảo vệ những nhà làm ăn chân chính như chúng tôi. Sản phẩm có chỗ đứng hơn, bản thân công ty cam kết đưa ra sản phẩm tốt, sản phẩm chuẩn nên những bạn KOL, KOC cũng thuận lợi hơn trong quá trình hợp tác và những sản phẩm kém chất lượng sẽ dần dần bị loại trừ.

"Khoe đơn hàng" cũng có thể vi phạm pháp luật

Một điểm mới được đại diện Công an TP.HCM (phòng PA05) cảnh báo là việc bảo vệ dữ liệu cá nhân của khách hàng cũng được luật hóa. Thói quen chụp màn hình đơn hàng, công khai tên khách hàng, số điện thoại, địa chỉ giao nhận hoặc chia sẻ dữ liệu khách hàng trên mạng xã hội vốn rất phổ biến trong hoạt động bán hàng trực tuyến trước kia thì nay có thể vi phạm quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân nếu không được sự đồng ý của chủ thể dữ liệu.

Các doanh nghiệp cũng được khuyến nghị xây dựng hệ thống quản trị dữ liệu chặt chẽ, phân quyền truy cập theo từng vị trí công việc thay vì để toàn bộ nhân viên cùng sử dụng một tài khoản quản trị. Việc quản lý lỏng lẻo không chỉ làm tăng nguy cơ rò rỉ dữ liệu mà còn gây khó khăn trong truy xuất trách nhiệm khi xảy ra sự cố.

Sự kiện thu hút nhiều KOL, KOC tham gia

Một nội dung khác được nhiều KOL, KOC quan tâm là nghĩa vụ thuế. Theo hướng dẫn tại hội nghị, cá nhân có thu nhập từ thương mại điện tử, tiếp thị liên kết hoặc hoạt động sáng tạo nội dung có thể kê khai, tra cứu và thực hiện nghĩa vụ thuế thông qua Cổng dịch vụ công hoặc ứng dụng eTax Mobile.

Người nộp thuế có thể theo dõi doanh thu phát sinh, số thuế đã được sàn thương mại điện tử khấu trừ, tra cứu nghĩa vụ thuế còn phải thực hiện cũng như hoàn thành quyết toán trực tuyến.

Điều này giúp hoạt động kinh doanh trên nền tảng số minh bạch hơn, đồng thời giảm thủ tục hành chính cho người nộp thuế.

Qua hội nghị ngày hôm nay, các chuyên gia cũng mong rằng TP.HCM với lực lượng bán hàng online đông đảo tạo ra nguồn doanh thu lớn từ 3000 – 4000 tỷ đồng/năm. Do đó cần nhiều buổi hơn nữa để phổ biến quy định pháp luật nhằm lan tỏa các kiến thức cho mọi người

Thông qua các phiên tọa đàm, nhiều giải pháp được đưa ra nhằm tăng cường nhận thức pháp luật, phòng ngừa vi phạm ngay từ sớm, đồng thời xây dựng cơ chế phối hợp xử lý khi phát sinh sự cố.

Theo lãnh đạo Sở Công Thương TP.HCM, xây dựng một hệ sinh thái thương mại điện tử an toàn và minh bạch không thể chỉ dựa vào nỗ lực của cơ quan quản lý mà cần sự đồng hành của toàn bộ các chủ thể trong chuỗi giá trị. Khi mỗi doanh nghiệp, người bán, KOL, KOC và nhà sáng tạo nội dung đều hiểu đúng pháp luật, tuân thủ trách nhiệm và đặt lợi ích của người tiêu dùng lên hàng đầu, thương mại điện tử mới có thể phát triển bền vững và tạo dựng được niềm tin lâu dài.