Luật Thủ đô (sửa đổi): Phân cấp, phân quyền mạnh mẽ tạo động lực mới cho Hà Nội bứt phá toàn diện

Tăng phân quyền để Hà Nội chủ động giải bài toán lớn

Chia sẻ tại buổi toạ đàm Luật Thủ đô sửa đổi: Hà Nội trước cơ hội lịch sử do Báo Tiền phong phối hợp với Uỷ ban Nhân dân TP. Hà Nội tổ chức ngày 20/3/2026, ông Lê Tuấn Phong, Phó Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật (Bộ Tư pháp) cho rằng, định hướng cốt lõi của lần sửa đổi này là tăng cường phân cấp, phân quyền để Thủ đô có thể chủ động hơn trong việc giải quyết các vấn đề lớn.

Ông Phong cho biết, việc sửa đổi Luật Thủ đô dựa trên hai nhóm căn cứ chính: chính trị - pháp lý và thực tiễn. Về mặt chính trị, Bộ Chính trị đã ban hành các định hướng quan trọng về phát triển Thủ đô trong thời kỳ mới, trong đó nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện thể chế đồng bộ, đủ mạnh và mang tính ưu việt để Hà Nội có thể xử lý hiệu quả các vấn đề không chỉ của riêng mình mà còn của cả vùng và quốc gia.

Ông Lê Tuấn Phong, Phó Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật (Bộ Tư pháp).

Đặc biệt, tại buổi làm việc đầu năm 2026, Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhấn mạnh yêu cầu Hà Nội cần khai mở các động lực phát triển mới, hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số. Để đạt được điều đó, cần có sự đồng hành của Chính phủ, Quốc hội và các địa phương, đồng thời tạo hành lang pháp lý đủ rộng để Hà Nội có thể chủ động ra quyết định và chịu trách nhiệm.

Ở góc độ thực tiễn, mặc dù Luật Thủ đô năm 2024 đã có nhiều cơ chế vượt trội, nhưng quá trình triển khai cho thấy vẫn còn những hạn chế nhất định. Một số chính sách chưa theo kịp tốc độ phát triển nhanh của đô thị đặc biệt, trong khi nhiều vấn đề phát sinh như ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường hay an toàn thực phẩm vẫn chưa được giải quyết triệt để.

Do đó, việc sửa đổi Luật cần hướng tới giải quyết những “điểm nghẽn” này một cách căn cơ. Theo ông Lê Tuấn Phong, tư duy xây dựng luật cũng cần đổi mới, không chỉ dừng lại ở việc thực thi chính sách mà phải nâng lên tầm thiết kế chính sách, trao cho Hà Nội quyền chủ động ban hành các quy định phù hợp với thực tiễn phát triển.

Phân cấp, phân quyền trong bối cảnh này không chỉ là việc trao thêm thẩm quyền, mà còn là cách để khơi thông nguồn lực, thúc đẩy sáng tạo và nâng cao hiệu quả quản lý. Khi được trao quyền đầy đủ, Hà Nội sẽ có điều kiện linh hoạt hơn trong việc triển khai các dự án lớn, cải thiện hạ tầng và nâng cao chất lượng sống cho người dân.

Hoàn thiện thể chế để mở rộng không gian phát triển Thủ đô

Cùng với quan điểm trên, ông Nguyễn Tiến Thiết, Chánh Văn phòng UBND TP Hà Nội, nhấn mạnh rằng việc sửa đổi Luật Thủ đô lần này diễn ra trong bối cảnh đặc biệt quan trọng, khi Nghị quyết mới của Bộ Chính trị đã xác lập tầm nhìn dài hạn cho sự phát triển của Hà Nội.

Theo đó, Thủ đô sẽ được định hướng phát triển theo mô hình đô thị “đa tầng, đa lớp, đa cực, đa trung tâm”, gắn với quy hoạch tầm nhìn 100 năm. Đây là một định hướng lớn, đòi hỏi hệ thống thể chế phải đủ linh hoạt và mạnh mẽ để hiện thực hóa.

Ông Nguyễn Tiến Thiết, Chánh Văn phòng UBND TP Hà Nội

Thực tiễn phát triển cho thấy Hà Nội đang đối mặt với nhiều áp lực lớn như quá tải hạ tầng, ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường và chất lượng sống. Trong khi đó, một số cơ chế, chính sách hiện hành chưa thực sự theo kịp yêu cầu phát triển của một đô thị đặc biệt.

Chính vì vậy, việc hoàn thiện Luật Thủ đô được xem là nền tảng để tháo gỡ các rào cản, đồng thời mở ra những không gian phát triển mới. Thành phố hiện đang triển khai nhiều chương trình lớn, trong đó có xây dựng quy hoạch chung với tầm nhìn dài hạn, hướng tới một Hà Nội “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc”.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, Hà Nội cần một khuôn khổ pháp lý đủ mạnh để chủ động trong nhiều lĩnh vực quan trọng như tài chính - ngân sách, quản lý đất đai, phát triển hạ tầng và thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao. Đồng thời, cơ chế cũng cần tạo điều kiện để thúc đẩy đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh của thành phố.

Một điểm đáng chú ý là yêu cầu phân cấp, phân quyền phải đi đôi với kiểm soát quyền lực và trách nhiệm giải trình. Điều này nhằm bảo đảm việc sử dụng quyền lực hiệu quả, minh bạch và tránh các rủi ro trong quản lý.

Bên cạnh đó, việc khai mở các không gian phát triển mới cũng được xem là nhiệm vụ quan trọng. Điều này không chỉ giúp giảm áp lực cho khu vực trung tâm mà còn tạo điều kiện phát triển đồng đều giữa các khu vực, thúc đẩy liên kết vùng và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực.

Các chuyên gia cũng cho rằng, để Luật Thủ đô thực sự phát huy hiệu quả, cần có sự tham gia đóng góp ý kiến từ nhiều phía, bao gồm các nhà khoa học, chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp. Đây sẽ là cơ sở quan trọng để hoàn thiện dự thảo luật, bảo đảm tính khả thi và phù hợp với thực tiễn.

Có thể thấy, việc sửa đổi Luật Thủ đô không chỉ là một bước điều chỉnh về mặt pháp lý mà còn là cơ hội để Hà Nội tái định hình mô hình phát triển. Với một thể chế đủ mạnh, linh hoạt và đột phá, Thủ đô sẽ có điều kiện để phát huy tối đa tiềm năng, trở thành trung tâm phát triển năng động, hiện đại và hội nhập quốc tế sâu rộng.

Trong thời gian tới, quá trình hoàn thiện dự thảo Luật Thủ đô sửa đổi sẽ tiếp tục được đẩy nhanh với mục tiêu tạo ra một hành lang pháp lý vững chắc, đáp ứng kỳ vọng phát triển của Hà Nội trong kỷ nguyên mới.