Lào Cai tái định vị vai trò cửa ngõ giao thương, mở không gian hội nhập kinh tế xuyên biên giới

Sở hữu đường biên giới dài 182 km tiếp giáp tỉnh Vân Nam (Trung Quốc), cùng hệ thống cửa khẩu quốc tế đầy đủ cả đường bộ và đường sắt, Lào Cai từ lâu được xem là “điểm nút” quan trọng trong kết nối giao thương giữa Việt Nam với thị trường Trung Quốc và khu vực ASEAN. Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang tái cấu trúc, địa phương này đang chủ động tái định vị vai trò, không chỉ là cửa khẩu trung chuyển mà hướng tới trung tâm logistics và giao thương quốc tế của vùng Tây Bắc.

Khu kinh tế cửa khẩu Lào Cai (Ảnh: Sưu tầm)

Việc Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1958/QĐ-TTg phê duyệt điều chỉnh Quy hoạch chung xây dựng Khu kinh tế cửa khẩu Lào Cai đến năm 2045 được xem là bước đi chiến lược. Theo quy hoạch mới, khu kinh tế cửa khẩu được tổ chức lại thành ba phân vùng gắn với ba cửa khẩu quốc tế Lào Cai, Bản Vược và Mường Khương, hình thành cấu trúc phát triển đa cực, có khả năng bổ trợ lẫn nhau. Định hướng xuyên suốt là hiện đại hóa hoạt động cửa khẩu, từng bước triển khai mô hình cửa khẩu thông minh, giảm thời gian thông quan, tiết giảm chi phí cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu.

Song hành với quy hoạch không gian kinh tế cửa khẩu, Lào Cai đang tập trung nguồn lực cho phát triển hạ tầng giao thông chiến lược. Tuyến cao tốc Yên Bái – Lào Cai được mở rộng lên 4 làn xe, tiếp tục giữ vai trò trục kết nối huyết mạch với vùng trung du và đồng bằng Bắc Bộ. Dự án đường sắt khổ tiêu chuẩn Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng được kỳ vọng tạo hành lang vận tải hiện đại, cho phép hàng hóa từ cửa khẩu đi thẳng ra cảng biển quốc tế, qua đó giảm chi phí logistics và nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp.

Cùng với đường bộ và đường sắt, Cảng hàng không Sa Pa mở thêm kênh vận tải phục vụ chuyên gia, nhà đầu tư và hàng hóa giá trị cao. Tuyến vận tải thủy trên sông Hồng cũng được nghiên cứu khai thác đồng bộ với hệ thống cảng cạn, hướng tới một mạng lưới logistics đa phương thức, chi phí hợp lý và thân thiện môi trường.

Lào Cai trong bản đồ logistics phía Bắc

Trong cấu trúc logistics phía Bắc, Lào Cai giữ vai trò khác biệt so với các trung tâm truyền thống như Hải Phòng, Quảng Ninh hay Hà Nội. Nếu Hải Phòng là “cửa ra biển”, Hà Nội là trung tâm phân phối và điều phối vùng, thì Lào Cai được định vị là “cửa vào” quan trọng nhất của hành lang kinh tế kết nối Việt Nam với Tây Nam Trung Quốc.

Lào Cai nằm trên trục Côn Minh – Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng – Quảng Ninh, tuyến vận chuyển ngắn nhất từ vùng Tây Nam Trung Quốc ra biển Đông. Lợi thế này không chỉ giúp hàng hóa Việt Nam tiếp cận thị trường Trung Quốc thuận lợi hơn, mà còn mở ra dư địa phát triển các dịch vụ logistics giá trị gia tăng tại khu vực cửa khẩu.

Hoạt động xuất, nhập khẩu tại Cửa khẩu đường bộ số II Kim Thành diễn ra sôi động. (Ảnh: Sưu tầm)

Đáng chú ý, Lào Cai là một trong số ít địa phương hội tụ đủ bốn phương thức vận tải: đường bộ cao tốc, đường sắt liên vận quốc tế, đường thủy nội địa và quy hoạch cảng hàng không. Việc triển khai mô hình cửa khẩu thông minh, “thông quan không giấy tờ, không tiếp xúc”, liên thông dữ liệu phương tiện và hàng hóa góp phần giảm thời gian chờ, giảm chi phí logistics và phát thải, phù hợp xu hướng logistics xanh mà nhiều doanh nghiệp quốc tế đang theo đuổi.

Cùng với đầu tư hạ tầng “cứng”, Lào Cai xác định cải cách thể chế là yếu tố then chốt để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị khu vực. Trên cơ sở triển khai Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị, tỉnh đã rà soát, đề xuất các cơ chế đặc thù nhằm tháo gỡ điểm nghẽn về đất đai, đầu tư, thương mại biên giới và logistics. Đề án thí điểm Khu hợp tác kinh tế qua biên giới, hướng tới hình thành khu thương mại tự do tại khu vực Kim Thành – Bản Vược, đang được kỳ vọng tạo “không gian thể chế” đủ sức cạnh tranh trong khu vực.

Giai đoạn 2025–2030, Lào Cai tiếp tục lấy đầu tư công làm “vốn mồi” để dẫn dắt đầu tư xã hội, đồng thời đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, lấy sự hài lòng của doanh nghiệp làm thước đo. Khi hạ tầng, thể chế và nguồn lực được vận hành đồng bộ, Lào Cai không chỉ khẳng định vai trò cửa ngõ giao thương quốc tế, mà còn từng bước trở thành điểm neo logistics chiến lược của miền Bắc trong tiến trình hội nhập sâu rộng.