Lễ hội Cơm mới Đền Đông Cuông: Lan tỏa giá trị di sản, mở hướng phát triển du lịch tâm linh

Trong đời sống của cư dân nông nghiệp, lễ mừng cơm mới mang ý nghĩa tri ân tổ tiên, thần linh và thiên nhiên đã phù hộ cho mùa màng, đồng thời gửi gắm ước vọng về cuộc sống bình an, no đủ. Tại Đông Cuông, những giá trị ấy được thể hiện qua các nghi thức truyền thống và sự tham gia tích cực của cộng đồng trong khuôn khổ lễ hội.

Đoàn đại biểu tỉnh Lào Cai dâng lễ tại Đền Đông Cuông.

Lễ hội Cơm mới Đền Đông Cuông năm 2026 được tổ chức với các hoạt động dâng hương tại đền, khai mạc, biểu diễn nghệ thuật và những nghi thức chính của phần lễ. Chương trình khai mạc cùng các tiết mục nghệ thuật diễn ra tối 19/10, tạo không khí vui tươi, phấn khởi cho người dân và du khách.

Trong các nghi thức truyền thống, lễ mổ trâu đen và dâng lễ chính là những hoạt động quan trọng, thể hiện sự thành kính và lòng biết ơn của cộng đồng. Qua đó, người dân cầu mong mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt, bản làng bình yên, cuộc sống ngày càng ấm no.

Không chỉ mang ý nghĩa tâm linh, lễ hội còn góp phần lưu giữ phong tục, tập quán gắn với quá trình lao động sản xuất. Những nghi thức được duy trì qua nhiều thế hệ phản ánh mối quan hệ mật thiết giữa con người với thiên nhiên, mùa vụ và cộng đồng. Việc người dân trực tiếp tham gia chuẩn bị lễ vật, sản vật và các hoạt động lễ hội cũng góp phần trao truyền những giá trị văn hóa truyền thống cho thế hệ trẻ.

Lễ rước sản vật của các địa phương trong vùng.

Một trong những điểm nhấn nổi bật của Lễ hội Cơm mới Đền Đông Cuông là đoàn rước sản vật nông nghiệp do các thôn chuẩn bị. Trong tiếng trống, tiếng chiêng, cùng cờ thần và bát bửu, các sản vật được rước trang trọng với sự tham gia của đại biểu và người dân trong trang phục dân tộc truyền thống.

Mỗi thôn mang đến những sản vật đặc trưng, thể hiện sự phong phú của nông sản địa phương và nét riêng trong văn hóa ẩm thực. Thôn Sặt Ngọt chuẩn bị xôi ngũ sắc được tạo màu tự nhiên từ lá, củ, quả; thôn Bến Đền có bánh tẻ, bánh nẳng, bánh chưng; thôn Trung Tâm mang cụm lúa nếp; thôn Sài Lương có bánh dày; thôn Sân Bay chuẩn bị mâm cốm.

Các thôn Khe Ván, Quang Minh góp những sản vật như gừng, ớt, khoai, sắn; thôn An Bình, Khe Rồng có ngô nếp, ngô tẻ và bí đỏ. Chuối, bưởi được chuẩn bị từ các thôn Đức An, Đập Dóm; măng, mía và những sản vật khác đến từ An Khang, Đông An.

Các sản vật của địa phương được nhân dân dâng lễ tại Lễ hội Cơm mới Đền Đông Cuông.

Sự đa dạng của sản vật tạo nên bức tranh sinh động về đời sống sản xuất, đồng thời thể hiện sự cần cù, khéo léo của người dân trong lao động và chế biến thực phẩm. Đoàn rước không chỉ là hoạt động mang tính nghi lễ mà còn là dịp để các thôn giới thiệu thành quả lao động, phong tục và bản sắc văn hóa của mình.

Thông qua từng mâm lễ, từng sản vật, ý nghĩa của mùa cơm mới được thể hiện cụ thể, gần gũi. Đây cũng là điểm có khả năng tạo sức hút đối với du khách muốn tìm hiểu đời sống bản địa, văn hóa nông nghiệp và những giá trị được cộng đồng gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Bên cạnh phần lễ trang nghiêm, phần hội diễn ra sôi nổi với các trò chơi dân gian và hoạt động thể thao như kéo co, bịt mắt đánh chiêng, bịt mắt bắt vịt, bóng chuyền nam và nữ. Những hoạt động này tạo không khí đoàn kết, vui tươi, khuyến khích người dân tham gia và góp phần làm phong phú trải nghiệm tại lễ hội.

Nghi lễ đón ông Mo, một trong những nghi thức truyền thống mở đầu Lễ hội Cơm mới Đền Đông Cuông.

Sự kết hợp giữa nghi lễ tín ngưỡng, phong tục nông nghiệp, sản vật địa phương và sinh hoạt cộng đồng tạo nên nét đặc sắc của Lễ hội Cơm mới Đền Đông Cuông. Đây là nền tảng để địa phương nghiên cứu phát huy giá trị di sản gắn với du lịch tâm linh và trải nghiệm văn hóa bản địa.

Từ các hoạt động hiện có, địa phương có thể xem xét kết nối tham quan di tích với việc tìm hiểu nghi lễ, giới thiệu sản vật và khám phá văn hóa ẩm thực. Những sản phẩm được chuẩn bị cho đoàn rước có thể trở thành cầu nối giúp du khách hiểu thêm về mùa vụ, tập quán sản xuất và đời sống của người dân. Nếu được tổ chức phù hợp, hướng đi này có thể góp phần quảng bá hình ảnh Đông Cuông, đồng thời tạo thêm cơ hội phát triển sinh kế từ các giá trị văn hóa và nông sản địa phương.

Múa then tại đền Đông Cuông

Những mâm lễ với sản vật từ đồng ruộng, nương rẫy được người dân chuẩn bị thành kính dâng Mẫu.

Dù vậy, việc phát huy tiềm năng du lịch cần gắn chặt với yêu cầu bảo tồn di sản. Các nghi thức truyền thống cần được tôn trọng, tránh thương mại hóa làm ảnh hưởng đến ý nghĩa tín ngưỡng; người dân cần tiếp tục giữ vai trò chủ thể trong thực hành, gìn giữ và giới thiệu văn hóa của cộng đồng.

Với những giá trị được kết tinh từ tín ngưỡng, phong tục và thành quả lao động, Lễ hội Cơm mới Đền Đông Cuông không chỉ là dịp mừng mùa màng, cầu mong no ấm mà còn là không gian gìn giữ bản sắc văn hóa cộng đồng. Phát huy đúng hướng những nét đặc sắc của lễ hội sẽ góp phần bảo tồn di sản, quảng bá hình ảnh địa phương và tạo nền tảng cho phát triển du lịch tâm linh gắn với văn hóa bản địa.